Uzasadnienie
I. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie wejścia na teren nieruchomości w celu wykonania robót budowlanych.
Pismem z dnia 4 stycznia 2012 r. skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w połowie, natomiast w przesłanym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 4.02.2012 r., skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie adwokata lub radcy prawnego
Jak wynika z przedłożonego przez skarżącą formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, osiągając comiesięczny dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł, jako posiadany majątek skarżąca zadeklarowała budynek wielolokalowy, który stanowi kamienicę z lokalami mieszkalnymi na wynajem. Jako konieczne wydatki, skarżąca wskazała niezbędne koszty związane z utrzymaniem swoim oraz posiadanej nieruchomości.
Postanowieniem z dnia 10 lutego 2012 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W złożonym od powyższego postanowienia sprzeciwie skarżąca wniosła o zwolnienie jej od kosztów w połowie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, iż strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania sądowego związane ze swoim udziałem w sprawie. Jednakże ustawodawca wprowadził, w szczególnych sytuacjach, możliwość przyznania skarżącemu przez Sąd prawa pomocy m.in. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych czy też ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu.
Instytucja przyznania prawa pomocy jest więc wyjątkiem od wskazanej w art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasady ponoszenia pełnych kosztów postępowania przez stronę, jako taka powinna więc być interpretowana ściśle. W przepisie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy mowa jest o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym wówczas, kiedy wnioskodawca wykaże niemożność poniesienia kosztów postępowania w pełnym zakresie bez powstania uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak więc to strona - a nie Sąd - jest zobowiązana wykazać, iż znajduje się w takiej sytuacji, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Nadto ustawodawca nie wskazał, iż wystarczy wykazanie jakiegokolwiek uszczerbku, aby nastąpiło przyznanie prawa pomocy w takim zakresie, o jaki ubiegał się wnioskodawca. Oznacza to, iż częściowe przyznanie prawa pomocy następuje odpowiednio do wielkości wykazanego przez wnioskodawcę możliwego uszczerbku w utrzymaniu koniecznym, przy czym ocena wyników tego dowodzenia należy do Sądu.
Przyznanie skarżącemu prawa pomocy ze środków publicznych ma więc charakter wyjątkowy i jest odstępstwem od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez stronę wnoszącą skargę (art. 199 w zw. z art. 205 § 1). Intencją wprowadzenia tego przepisu było stworzenie możliwości dochodzenia swych praw przed sądem tym osobom, które znajdując się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Chodzi więc o taką szczególną sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych.
W oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 cyt. wyżej ustawy przyznania zwolnienia od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy domagać się może osoba fizyczna, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wykazanie określonych okoliczności wymaga dla swej skuteczności, poza własnym oświadczeniem – stosownego ich uwiarygodnienia.
Jak wynika z zawartych w przedłożonym przez skarżącą formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy informacji, skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, przy czym na dochód jej składają się środki finansowe z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł. Oznacza to, że strona skarżąca, uzyskując stały dochód w wysokości większej niż kwota minimalnego wynagrodzenia, nawet przy stałych koniecznych wydatkach jest w stanie wygenerować środki na prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego na obecnym jego etapie. Zwrócić bowiem należy uwagę, że jedynym kosztem, który skarżąca winna ponieść dla wszczęcia postępowania sądowego jest koszt wpisu, który w niniejszej sprawie wynosi 500 zł i jest to koszt jednorazowy.
Dodatkowo podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, samotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie taka sytuacja nie występuje. Wydatki przedstawione przez skarżącą stanowią comiesięczne konieczne wydatki, ponoszone w każdym gospodarstwie domowym, zwrócić uwagę należy przy tym, iż skarżąca nie ma na swoim utrzymaniu innych osób, nie jest ponadto obciążona żadnymi wierzytelnościami wymagającymi spłaty. Zważywszy zatem na fakt, iż skarżąca dysponuje comiesięcznym dochodem w wysokości [...] zł, nie można przyjąć, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na powyższe uznać należy, iż brak jest również podstaw do obniżenia o połowę kwoty wpisu, zgodnie z zawartym w sprzeciwie wnioskiem skarżącej.
Powyższe znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym przyjmuje się, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero gdyby w ten sposób poczynione oszczędności okazały się niewystarczające, może wystąpić o pomoc państwa. Przy czym skarżąca musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu przez własne oszczędności. W świetle powyższego, skarżąca braku takich możliwości nie wykazała.
Biorąc pod uwagę wykazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy comiesięczne konieczne wydatki skarżącej, wynoszące ok. [...] zł, należy przyjąć, iż skarżąca jest w stanie zaoszczędzić odpowiednią kwotę celem uiszczenia należnych opłat sądowych. Pomimo, iż skarżąca podnosi fakt opieki nad matką, nie wykazała w tym zakresie żadnych kosztów, które jest zobowiązana ponosić z tego tytułu.
Z tych powodów Sąd postanowił jak w sentencji, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).