Uzasadnienie
II SA/Bd 744/06
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] 2006 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Starosty I. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W podstawie prawnej postanowienia wskazano na przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że P. wystawiła tytuł wykonawczy [...] z [...] 2005 r. w przedmiocie udostępnienia nieruchomości w celu przeprowadzenia modernizacji linii napowietrzynych [...] i [...] zasilających podstację trakcyjną w I. Ugodowy sposób załatwienia sprawy nie spotkał się z zainteresowaniem właściciela nieruchomości.
Linia energetyczna, której modernizacji domagał się P. Sp. z o.o. Zakład [...] w B., została wybudowana bez pozwolenia na budowę i bez zgody właściciela nieruchomości, przeciwko któremu miałaby być prowadzona egzekucja administracyjna. Pomimo zapisu treści art. 124 ust. 6 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami powyższe okoliczności powodują, że organ nie jest uprawniony do prowadzenia egzekucji administracyjnej, a właściwą drogą realizacji tego przedsięwzięcia jest wyłącznie skarga cywilnoprawna (uchwała Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2005 r., III CZP 80/05).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podniosło okoliczności towarzyszące budowie linii napowietrzenej i wskazało, że badanie dopuszczalności egzekucji obejmuje w szczególności ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Przytoczono treść przepisu art. 124 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i wyrażono pogląd, że obowiązek wskazany w art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika wprost z przepisu ustawy. Nie można wskazać żadnego innego przepisu prawa, który stanowiłby podstawę do wydania decyzji zezwalającej na wejście na cudzy grunt w celu konserwacji lub usunięcia awarii urządzenia. Wyrażono także pogląd, że przepis art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wchodzi w rachubę, jeżeli wcześniej wydane zostało zezwolenie, o którym mowa w art. 124 ust. 1 wymienionej ustawy.
Mimo zbudowania linii energetycznej na działkach skarżącego wymaganej uprzednio decyzji w tym zakresie nie wydano. Właściciela nie obciąża obowiązek udostępniania nieruchomości w celu wykonania czynności konserwacyjnych względnie naprawczych w odniesieniu do spornej linii energetycznej.
Skargę na powyższe postanowienie złożyła "P." Sp. z o.o. Zakład [...] w B. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 124 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, 9, 77 § 1 i 80 K.p.a.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Starosty I. z dnia [...] 2006 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Po przedstawieniu biegu sprawy, skarżąca podniosła, że w wyniku błędnej interpretacji Kolegium przyjęło, że obowiązek zawarty w art. 124 ust. 6 może być egzekwowany w drodze egzekucji administracyjnej pod warunkiem, iż wcześniej wydane zostało zezwolenie, o którym mowa w art. 124 ust. 1 wymienionej ustawy. Literalne brzmienie przepisu art. 124 ust. 6 wskazuje, że nie zawiera on warunku uzyskania wcześniejszego zezwolenia organu w formie decyzji administracyjnej. Intencją wprowadzenia tego przepisu było zapewnienie sprawnego i szybkiego przeprowadzenia czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń posadowionych na nieruchomościach będących własnością innych osób – bez konieczności prowadzenia długotrwałych postępowań prawnych. Naruszenie art. 7 K.p.a., w ocenie skarżącej spółki, polega na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego, naruszenie art. 9 na udzieleniu sprzecznych informacji co do trybu załatwienia sprawy, a naruszenie art. 77 § 1 i 80 K.p.a. na nierozpoznaniu całości materiału w sprawie.
Samorządowe Kolegium odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić, jakkolwiek z innych przyczyn niż podane w jej treści.
Niezbędnym wymogiem każdego postępowania administracyjnego, w tym egzekucyjnego (art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) jest zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). Sankcją za nieprzestrzeganie tego obowiązku jest wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.)
W rozpatrywanej sprawie organ I instancji – Starosta I., trafnie wskazał na strony postępowania. Są nimi "P." sp. z o.o. i Stefan Ł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w końcowej części uzasadnienia postanowienia stwierdza, że w postępowaniu tym mamy do czynienia z dwiema stronami (właścicielem i podmiotem ubiegającym się o dostęp do nieruchomości).
Konsekwencją tego trafnego stwierdzenia był obowiązek doręczenia Stefanowi Ł. odpisu postanowienia SKO – jako organu II instancji.
Obowiązku tego nie wykonano, naruszając tym samym art. 10 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Nadto jest to przyczyna wznowieniowa obligująca Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
W sytuacji utrzymania w mocy postanowienia o umorzeniu niezrozumiałe wydaje się stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że "w żadnym razie nie można przyjąć, że postępowanie w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe".
Sąd nie podziela poglądu zawartego z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia sprowadzającego się do stwierdzenia, że przepis art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wchodzi w rachubę, jeżeli wcześniej wydane zostało zezwolenie, o którym mowa w art. 124 ust. 1 wymienionej ustawy.
Analiza przepisu art. 124 ust. 1 do 5 wskazuje, że uprawnienie starosty wskazane w tym przepisie dotyczą sytuacji mającej nastąpić w przyszłości. Zezwolenia bowiem udziela się na układanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych itd.
Z przepisu ust. 6 art. 124 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) nie wynika, aby udostępnienie nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1 art. 124 było uzależnione od legalnego ich usytuowania.
Zasadnicze znaczenie ma tutaj interpretacja celowościowa. Skarżąca spółka słusznie zwraca uwagę, że intencją ustawodawcy było zapewnienie sprawnego i szybkiego przeprowadzenia czynności związanych z konserwacją i usuwaniem awarii. Jest to swoisty rodzaj stanu wyższej konieczności. Trudno sobie wyobrazić, aby w sytuacji awarii energetycznej prowadzić długotrwale postępowanie zmierzające do ustalenia, czy słupy te stoją legalnie czy nielegalnie. Być może rozstrzygające sprawę organy, z powodu braku prądu, nie byłyby w stanie podjąć takiego rozstrzygnięcia.
Obowiązek wynikający z art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest obowiązkiem wynikającym bezpośrednio z przepisów prawa.
Orzekające w sprawie organy nie rozważyły, czy czynności, o które wnioskuje "P" Sp. z o.o. można zaliczyć do konserwacji lub usuwania awarii. "Konserwacja" – według słownika języka polskiego PWN, to "utrzymywanie czegoś w dobrym stanie, dbanie o coś, pielęgnowanie czegoś w celu zabezpieczenia przed szybkim zużyciem, zniszczeniem lub zepsuciem".
Całkowita wymiana słupów nie mieści się ani w pojęciu konserwacji ani w pojęciu usuwania awarii.
Uzasadnia to, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylenie zaskarżonego postanowienia.