Uzasadnienie
W dniu 24 lutego 2014 r. (uzupełniony 9 maja 2014 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) J.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną oraz zdrowotną. We wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z żoną, która jest osobą bezrobotną. Miesięczny łączny dochód gospodarstwa domowego składający się ze świadczenia rentowego oraz z czynszu dzierżawnego wynosi około [...] zł. Jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha.
Ponadto wnioskodawca oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Podkreślił, że przeznacza środki na leczenie. Podał, że na wydatki związane z utrzymaniem przeznacza około [...] zł miesięcznie. Według zeznań podatkowych PIT-37 za 2012 r. i 2013 r. skarżący rozliczał się wspólnie z małżonkiem osiągając odpowiednio dochód w wysokości: [...] zł oraz [...] zł.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej należało uznać, iż wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało to, iż średni miesięczny dochód w przeliczeniu na jednego członka rodziny skarżącego wynosi około [...] zł a więc nie miałby z czego pokryć kosztów postępowania. Na uwagę zasługuje również fakt, że orzekający postanowieniem z dnia 20 września 2013 r. zwolnił skarżącego od wpisu sądowego zaś w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Porównując ze sobą sytuację materialną skarżącego z tych okresów należy stwierdzić, iż miesięczny dochód gospodarstwa jest na porównywalnym poziomie.
Istotne w przedmiotowej sprawie jest również i to, że strona skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinna wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem posiada ww dochód, nie korzysta z pomocy opieki społecznej oraz bieżąco reguluje zobowiązania – tym samym nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie tj. nie przysługuje jej prawo pomocy w zakresie całkowitym.
Kolejną kwestią jest wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W tym przypadku również pod uwagę jest brany jedynie czynnik majątkowy a nie czynnik skomplikowania sprawy. Zdaniem orzekającego strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów w celu ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku w swoim utrzymaniu.
Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.).
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji tj. zwalniając od kosztów sądowych oraz oddalając wniosek w pozostałym zakresie.