Uzasadnienie
W dniu [...] lutego 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Następnie wniosek ten został uzupełniony [...] maja 2014 r. Skarżący wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną. We wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z synem lat 6. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł. W piśmie z dnia [...] maja 2014 r. skarżący podał, że dochód ten wynosi około [...] zł. Z tytułu dopłat bezpośrednich otrzymuje rocznie około [...] zł. Jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha oraz posiada dom o powierzchni [...] m2.
Ponadto wnioskodawca oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Podał, że na wydatki związane z utrzymaniem przeznacza około [...] zł miesięcznie. Płaci również alimenty na rzecz syna w kwocie [...] zł miesięcznie.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek M. S. wskazując, że wnioskodawca nie wykazał zasadności swojego wniosku.
Od powyższego postanowienia M. S. złożył sprzeciw wskazując na swoją trudną sytuację finansową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje to w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
Z powołanego przepisu wynika, że jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie, są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Wnioskodawca jest zatem obowiązany przedstawić swoją sytuację majątkową w sposób umożliwiający jej ocenę.
W świetle przedstawionej przez wnioskodawcę sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, że nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Wnioskodawca nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na to, że ponosi ponadprzeciętne wydatki, tj. np. związane ze swym leczeniem, utrzymaniem czy prowadzeniem gospodarstwa rolnego. We wniosku przedstawione zostały informacje, z których nie wynika, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazano bowiem, że we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z sześcioletnim synem. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi około [...] zł. Z tytułu dopłat bezpośrednich otrzymuje rocznie około [...] zł (do [...] ha). Jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha oraz posiada dom o powierzchni [...] m2.
Ponadto wnioskodawca oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Podał, że na wydatki związane z utrzymaniem przeznacza [...] zł, płaci alimenty na rzecz syna w kwocie [...] zł miesięcznie.
W konsekwencji, w ocenie Sądu, nie zaszły w sprawie okoliczności uzasadniające przyznanie stronie prawa pomocy w żądanym zakresie, bowiem skarżacy uzyskuje dochód oraz dysponuje majątkiem w postaci nieruchomości gruntowej i mieszkalnej. Posiadanie majątku w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia z kosztów sądowych, skoro istnieje możliwość jego obciążenia (por. postanowienie NSA z 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05).
W zakresie wniosku strony o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, Sąd stwierdza, że reprezentować stronę przed Sądem może nie tylko profesjonalny pełnomocnik, lecz także inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo, zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, co wynika z art. 35 § 1 p.p.s.a. Ponadto skarżący działając w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez fachowego pełnomocnika nie jest pozbawiony możności obrony swoich praw.
Podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu. Tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, samotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie taka sytuacja nie występuje. Wnioskodawca posiada dochód i majątek, nie korzysta z pomocy społecznej, nie jest ponadto obciążony żadnymi wierzytelnościami wymagającymi spłaty. Nielogiczne są twierdzenia wnioskodawcy, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem i równocześnie płaci na jego rzecz alimenty w kwocie [...] zł.
Nie bez znaczenia jest okoliczność, że wnioskodawca o tym, że jest uczestnikiem postępowania sądowego wie od [...] października 2013 r. (vide zwrotne potwierdzenie odbioru pisma – k. 93 akt sądowych) i w związku z tym od tej daty winien liczyć się z obowiązkiem poniesienia pewnych kosztów sądowych, zatem mógł w tym celu czynić oszczędności od ponad 7 miesięcy. Podkreślić należy, że aktualnie koszty, które będzie musiał ponieść wnioskodawca to kwota [...] zł tytułem opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem.
Reasumując, przyznanie prawa pomocy, jako forma dofinansowania z budżetu państwa, jest instytucją przyznawaną wyjątkowo i w szczególnych okolicznościach. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06).
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.