Uzasadnienie
Postanowieniem z... 2014 r. nr... Starosta L. na podstawie art. 61a § 1Kpa i w zw. z art. 30 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (j. t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1205 z zm.) i art.124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j. t. Dz. U. z 2014 r., poz. 518), rozpatrzywszy wniosek Systemu Gazociągów Tranzytowych "A" s.a. w W. o wydanie decyzji nakazującej udostępnienie nieruchomości w celu wykonania obowiązku rekultywacji odmówił wszczęcia postępowania o wydanie takiej decyzji z uwagi na brak podstawy materialno –prawnej.
W zażaleniu wnioskodawca zarzucając naruszenie art. 2 Konstytucji oraz art. 1, 61a i 104 § 1 Kpa wniósł o uchylenie tego postanowienia i nakazanie Staroście przeprowadzenia postępowania zakończonego żądaną decyzją, gdyż jest to konieczne do wykonania decyzji tegoż Starosty z... 2013 r. o obowiązku rekultywacji.
SKO w W. postanowieniem z... 2014 r. nr... na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie uznając, że brak podstawy materialno-prawnej do wydania żądanej decyzji, w szczególności, że nie mają tu zastosowania art. 124 b ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wskazując na art. 30 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zw. z ustawą z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W skardze wnioskodawca wnosząc o uchylenie postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucił naruszenie art. 61a § 1 Kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 Kpa oraz art. 6-8 Kpa - poprzez przedwczesne uznanie, że wniosek skarżącej nie może zostać załatwiony w trybie administracyjnym z uwagi na uzyskanie przez skarżącą prawa do korzystania z nieruchomości uczestników dla potrzeb przeprowadzenia rekultywacji, a to na skutek błędnej wykładni decyzji Starosty z dnia... 2013 r., polegającej na przyjęciu, że punkt 5 decyzji stanowi podstawę dla przymusowego zajęcia nieruchomości uczestników, podczas gdy prawidłowa jego interpretacja prowadzi do wniosku, że w powyższym zakresie rozstrzygnięcie to nie ma podstawy prawnej i, przede wszystkim odnosi się do możliwości przymusowego wykonania obowiązku rekultywacji, a nie udostępnienia nieruchomości dla potrzeb rekultywacji. W następstwie tych uchybień, organ dopuścił się naruszenia art. 6-8 i 124 § 2 Kpa oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 Kpa. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Natomiast stosownie do przepisów art. 134 § 1 oraz art. 133 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.
Z akt sprawy natomiast wynika, że powołując się na decyzję Starosty Powiatowego w L. nr... z dnia... 2013 r. którą nałożony został na S.G.T. "A" s.a. obowiązek wykonania rekultywacji części działki... (na powierzchni... ha) położonej w K. R. gm. T., wobec odmowy udostępnienia przedmiotowych nieruchomości przez jej właścicieli na warunkach umowy cywilno-prawnej, strona skarżąca wniosła o wydanie decyzji nakładającej na właścicieli nieruchomości A. i T. S. ten obowiązek i udostępnienia ich nieruchomości. Strona skarżąca wskazała, że stan degradacji gruntów w pasie gazociągu tranzytowego na przedmiotowej nieruchomości jest wynikiem nie wykonania rekultywacji natychmiast po zakończeniu robót związanych z bezpośrednim montażem gazociągu t.j. w roku... a zaistniała zwłoka jest wynikiem uporczywego oporu właścicieli odmawiających udostępnienia nieruchomości do wykonania robót rekultywacyjnych, mimo że spółka wielokrotnie bez skutku wzywała właścicieli nieruchomości do udostępnienia gruntów do wykonania rekultywacji i przerwania opłat jakie ponosi z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej.
Z akt sprawy wynika także, że na podstawie art. 20 ust. 1 i 3, art. 22 ust. 1 pkt 1, 2 i 3, art. 30 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 121, póz. 1266 z zm.) oraz art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 104, art. 107, art. 108 Starosta L. decyzją z... 2013 r.... uznał, że grunty rolne stanowiące część działki o numerze geodezyjnym... powierzchnia... ha położone w obrębie K. R. gm. T. będące własnością A. i T. S. utraciły całkowicie wartości użytkowe na powierzchni... ha. Uznał też, że System Gazociągów Tranzytowych "A" s.a. w W. jest zobowiązany do rekultywacji na własny koszt gruntów, które utraciły całkowicie wartości użytkowe w części działki nr... na powierzchni... ha., ustalając dla gruntów rolnych w części działki rolny kierunek rekultywacji a termin jej wykonania określił na pełne trzy sezony agrotechniczne, zakładając, że sezon agrotechniczny liczony jest od... do... danego roku kalendarzowego, licząc od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. W pkt 5 tej decyzji stwierdził, że w przypadku niewykonania obowiązku rekultywacji określonego w niniejszej decyzji zostaną zastosowane przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Z akt wynika, że powyższa decyzja stała się ostateczna albowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpoznaniu odwołania A. S. oraz T. S. decyzją z... 2013 r. nr... utrzymało ją w mocy.
Z akt również wynika, że decyzją z dnia... 2001 r. nr... Starosta L. na podstawie art. 105 § 1 Kpa umorzył postępowanie prowadzone z wniosku Systemu Gazociągów Tranzytowych "A" S.A. w W. dot. ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości o łącznej powierzchni... ha będącej własnością A. S. i T. S. stanowiącej działkę -nr... położoną w K. R. gmina T., poprzez udzielenie wnioskodawcy zezwolenia na przeprowadzenie na powyższej nieruchomości kabla światłowodowego mającego służyć do sterowania przepływem gazu w gazociągu tranzytowym "J. – E. Z." oraz na wykonanie rekultywacji gruntów po zakończeniu prac na tej nieruchomości, a decyzją z dnia... 2002 r. nr... Wojewoda K.-P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543), po rozpatrzeniu odwołania Systemu Gazociągów Tranzytowych "A" S.A. w W., uchylił powyższą decyzję w całości i ograniczył sposób korzystania z nieruchomości stanowiącej własność A. i T. S., poprzez udzielenie zezwolenia Spółce Akcyjnej System Gazociągów Tranzytowych "A" w W. na przeprowadzenie na tej nieruchomości kabla światłowodowego mającego służyć do sterowania przepływem gazu w gazociągu tranzytowym... mm J.-E.
Z., według miejsca i granic lokalizacji obejmujących powierzchnie... m², oznaczonych w załącznikach do decyzji Wojewody W. o ustaleniu lokalizacji inwestycji z dnia... 1994 r., nr... oraz na wykonanie rekultywacji gruntów po zakończeniu prac na tej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpatrzeniu skargi, na powyższą decyzję Wojewody K. – P. złożonej przez T. S. i A. S. – wyrokiem z 20 maja 2004 r. II SA/Gd 753/02 uchylił zaskarżoną decyzję prezentując pogląd, że "nie jest dopuszczalne wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami po dokonanym- przez inwestora zawiadomieniu o zakończeniu budowy lub uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Wyrok ten po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Spółki Akcyjnej System Gazociągów Tranzytowych "A" NSA wyrokiem z 18 marca 2005 r. – OSK 1216/04 utrzymał w mocy.
Analizując przepisy ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1205 z późn. zm.) a w szczególności przepisy Rozdziału – Rekultywacji i zagospodarowania gruntów (art. 20 -30) oraz Rozdziału 7 – Kontrola wykonania przepisów ustawy- trudno dopatrzeć się w nich materialnoprawnej podstawy do wydania decyzji o którą wniosła strona skarżąca w swoim wniosku z... 2014 r.
Przepisów takich nie zawiera także ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 1518). W szczególności nie można dopatrzyć się podstawy do wydania wnioskowanej decyzji w przepisach art. 124 ust. 1, art. 124 b, czy 125 ust.
1. Stanowią one bowiem, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności (art. 124b ust. 1). W przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5 starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości (art. 126 ust. 1).
A więc żaden z tych przepisów nie upoważnia organu do wydania wnioskowanej przez skarżącą decyzji w sytuacji opisanej we wniosku z... 2014 r. oraz w kolejnych pismach strony skarżącej.
Podstawy prawnej do wydania wnioskowanej decyzji brak także w jakichkolwiek innych aktach prawnych obowiązującego prawa. Wyrażony powyżej pogląd o braku podstaw prawnych do wydania wnioskowanej decyzji zgodny jest nawiasem mówiąc z orzecznictwem sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z 28 marca 2006 r. – II FSK 506/05, wyrok WSA w Warszawie z 17 listopada 2004 r. II SA/Wa 4116/03, czy przywołane wyżej wyroki WSA w Gdańsku z 20 maja 2004 r. – II SA/Gd 753/02 czy NSA z 18 marca 2005 r. OSK 1216/04).
W tym stanie rzeczy zasadne było wydanie w oparciu o przepis art. 61a § 1 Kpa postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania o wydanie decyzji nakazującej udostępnienie nieruchomości w celu wykonania obowiązku rekultywacji. Przywołany przepis Kpa w zw. z art. 61 Kpa stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych (np. wyrok WSA w Kielcach z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 709/13 wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 24/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 marca 2013 r., sygn. II SA/GL 1161/12; wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1163/12) przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a Kpa należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w przepisach praw brak jest podstawy materialno – prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie postępowania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy wobec braku przesłanek nakazujących uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, wskazanych treścią przywołanych wyżej przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sąd na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.