Uzasadnienie
G. i S. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...] utrzymujące na podstawie art. 66 § 3, art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) postanowienie własne z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] r. o zwrocie G. i S. P. wniosku o odszkodowanie za podtopienie nieruchomości rolnych na skutek naruszenia urządzeń melioracyjnych w miejscowości [...], gm. [...].
Wydając rozstrzygnięcie w l instancji Kolegium uznało, iż nie jest organem właściwym do ustalenia ewentualnego odszkodowania wskazując na brzmienie art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którym jeżeli na skutek wydania decyzji o warunkach zabudowy, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem, stało się niemożliwe, bądź istotnie ograniczone oraz gdy w związku z wydaniem tej decyzji wartość nieruchomości uległa zmianie, koszty z tego tytułu ponosi inwestor. Kolegium wskazało jednocześnie, iż właściciel, który na skutek wydania decyzji o warunkach zabudowy nie może korzystać z nieruchomości w dotychczasowy sposób lub wartość jego nieruchomości uległa obniżeniu i chce z tego tytułu uzyskać odszkodowanie musi sam uruchomić postępowanie celem dochodzenia swoich roszczeń. W przypadku braku ugody pomiędzy stronami, dochodzenie roszczeń spowodowane decyzją o warunkach zabudowy, następuje na drodze sądowej.
Kwestionując rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne G. i S. P. złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, powołując się na treść art. 160 oraz 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] w wydanej decyzji podtrzymało całość argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji wydanej w l instancji, wskazując, iż nie jest organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] G. i S. P. ponownie wskazali, iż podtrzymują swoje dotychczasowe stanowisko w zakresie złożonego o wypłatę odszkodowania argumentując że wniosek ten nie został przez organy orzekające nigdy rozpoznany a wydane rozstrzygnięcia dotyczące jego zwrotu są sprzeczne z prawem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie wnosząc o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone postanowienie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania postanowienia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2008 r. utrzymujące postanowienie własne z dnia [...] lutego 2008 r. o zwrocie G. i S. P. wniosku o odszkodowanie za podtopienie nieruchomości rolnych na skutek naruszenia urządzeń melioracyjnych w miejscowości [...], gm. [...] - w którym to orzeczeniu uznało swoją niewłaściwość do rozpoznania przedmiotowej sprawy i zwróciło podanie wnoszącym.
Tak więc w niniejszej sprawie istota zagadnienia sprowadzała się do zbadania przez Sąd, czy w postępowaniu administracyjnym dopuszczalne było rozpatrzenie wniosku w sprawie ustalenia ewentualnego odszkodowania z tytułu naruszenia urządzeń melioracyjnych, skutkującego podtopieniem nieruchomości rolnych.
Zgodnie z art. 19 kpa organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.
Organy muszą zatem kontrolować właściwość od momentu wszczęcia postępowania do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, kończącą postępowanie w sprawie. Przy wszczęciu postępowania administracyjnego na żądanie strony, w razie stwierdzenia braku własnej właściwości w sprawie, organ przekazuje podanie do organu właściwego w trybie wskazanym w art. 65 § 1 kpa albo, gdy na podstawie danych podania nie można ustalić organu właściwego, jak i gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd, zwraca je wnoszącemu podanie z odpowiednim pouczeniem (art. 66 § 3 kpa.). Stwierdzić należy również, że właściwość rzeczowa organu administracyjnego winna być ustalona nie tylko na podstawie przepisów proceduralnych, ale przede wszystkim na podstawie przepisów materialnoprawnych oraz tych przepisów ustrojowych, które dotyczą kompetencji organów administracji publicznej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] orzekające w niniejszej sprawie uznało - a Sąd w całości podzielił jego pogląd i argumentację - konieczność zwrotu podania skarżącym w trybie art. 66 § 3 kpa w związku z 63 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przepis art. 63 ust. 3 cyt. ustawy wprowadza obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów art. 36 i 37 tej ustawy w przypadku, gdy na skutek wydania decyzji o warunkach zabudowy korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone oraz gdy w związku z wydaniem tej decyzji wartość nieruchomości uległa zmianie, przy czym odpowiednie zastosowanie przepisów art. 36 i 37 ustawy powinno nastąpić również wówczas, gdy opisane wyżej skutki decyzji będą dotyczyć sąsiednich nieruchomości.
W związku z tym właściciel, który na skutek wydania decyzji o warunkach zabudowy nie może korzystać z nieruchomości w dotychczasowy sposób, lub wartość jego nieruchomości uległa obniżeniu i chce z tego tytułu uzyskać odszkodowanie może sam uruchomić postępowanie celem dochodzenia swoich roszczeń, a w przypadku braku ugody pomiędzy stronami, dochodzenie roszczeń spowodowane decyzją o warunkach zabudowy, następuje na drodze sądowej, o czym stanowi art. 37 ust. 10 wyżej wymienionej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Regulacja tego przepisu jest jasna i klarowna – wskazuje bowiem, iż spory w sprawach, o których mowa w art. 36 ust. 1 - 3 i ust. 5, rozstrzygają sądy powszechne.
W przypadku więc zaistnienia sytuacji, gdy na skutek wydania decyzji o warunkach zabudowy, właściciel nie może korzystać z nieruchomości w dotychczasowy sposób lub wartość jego nieruchomości uległa obniżeniu i chce z tego tytułu uzyskać odszkodowanie, uznać należy w świetle powołanej wyżej regulacji prawnej, iż wszelkie spory tym zakresie oraz roszczenia stron mogą być rozpatrywane wyłącznie na gruncie prawa cywilnego przez właściwe organy - sądy powszechne, co oznacza, że przedmiotowa sprawa nie jest sprawą z zakresu prawa administracyjnego i nie podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - jak słusznie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając o zwrocie - w trybie art. 66 § 3 Kpa – podania skarżącym.
Tak więc, zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a tym samym nie potwierdziły się zarzuty naruszenia prawa powołane w skardze.
Stwierdzić też należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyło stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniło motywy, jakimi się kierowało przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniło przekonująco swoje postanowienie - nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów.
Sąd pragnie zwrócić uwagę na fakt, że niniejsza sprawa nie zamyka skarżącym prawa do wystąpienia ze stosownym roszczeniem do sądu powszechnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).