Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [..] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] listopada 2012 r., Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H., o ustaleniu kosztów postępowania administracyjnego w sprawie zgodności z przepisami drewnianej stodoły, na kwotę 984 PLN, jako należność za sporządzenie ekspertyzy technicznej zagrożenia pożarowego. U postaw rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w H. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie drewnianej stodoły, istniejącej na działce nr geod. [...] (przy granicach z działkami nr [...]) w N. przy ul. M. [...], należącej do Pana J. R. W dniu [...].06.2010r. organ l instancji wydał postanowienie, znak: [...], zobowiązujące na podstawie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego, Pana J. R., do dostarczenia w terminie do [...].08.2010r. ekspertyzy technicznej określającej rodzaj zagrożenia pożarowego i sposób jego likwidacji, spowodowanego wybudowaniem drewnianej stodoły na działce nr geod. [...] położonej przy ul. A. M. [...] w N. niezgodnie z przepisami - sporządzonej przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Organ odwoławczy utrzymał je w mocy postanowieniem z dn. [...].07.2010r. nr [...]. Wyrokiem WSA w Białymstoku z dn. 08.02.2011r. o sygn. akt II SA/Bk 604/10 oddalono skargę na w/w postanowienie PWINB, wyrokiem NSA z dnia 14.11.2012r. o sygn. akt II OSK1206/11 oddalono skargę kasacyjną w tej sprawie.
Następnie, w związku z niewywiązaniem się z powyższego obowiązku, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w H. w dniu [...].10.2010r. wydał na podstawie art. 81c ust. 4 ustawy Prawo budowlane, postanowienie nr [...], w sprawie zlecenia na koszt osoby zobowiązanej -Pana J. R., wykonania w/w ekspertyzy. Z postanowieniem tym nie zgodził się J. R. i wniósł zażalenie. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Tut. Sąd prawomocnym wyrokiem II SA/Bk 9/11 oddalił skargę J. R. na postanowienie o niedopuszczalności zażalenia.
W dniu [...].08.2011 r. PINB podpisał z Biurem Konsultingu i Ekspertyz "P." E. S., umowę na wykonanie tej ekspertyzy. Została ona dostarczona zleceniodawcy (PINB w H.) w dniu [...].09.2012r. wraz z fakturą za jej wykonanie.
W związku z tym, w dniu [...].11.2012r. organ l instancji wydał postanowienie nr [...], w którym ustalił koszty postępowania administracyjnego w sprawie zgodności z przepisami drewnianej stodoły, zlokalizowanej na działce [...] położonej w N. przy ul. A. M. [...], na kwotę 984,00 zł. (słownie: dziewięćset osiemdziesiąt cztery złote) jako należność za sporządzenie ekspertyzy technicznej zagrożenia pożarowego oraz stwierdzające, że powyższe koszty postępowania ponosi Pan J. R. Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie wskazał, że przedmiotowa stodoła jest starym budynkiem drewnianym (z materiału łatwopalnego), zlokalizowanym w pobliżu granic z innymi działkami (nr [...]).
W związku z tym należało wykonać jej ekspertyzę pożarową. W związku zaś z niedostarczeniem tej ekspertyzy PINB był zobligowany do zlecenia jej wykonania na koszt Pana R. Zgodnie, bowiem z art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego "w razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ocen lub ekspertyz albo w razie dostarczenia ocen lub ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem, organ administracji architektoniczno-budowlanej lub nadzoru budowlanego może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia". Z powyższego wynika kto winien być obciążony kosztami ekspertyzy oraz z jakiej przyczyny organ może ją zlecić.
Zdaniem organu jeżeli na stronę są nałożone obowiązki, a strona ich nie wykonuje (z akt nie wynika, że Pan R poczynił jakiekolwiek starania w tym kierunku) to obowiązek poniesienia kosztów wykonania ich za stronę wynika z winy zobowiązanego. Zgodnie zaś z art. 262 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – dalej "k.p.a." - stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony.
Niewątpliwie koszty poniesione na wykonanie ekspertyzy są, zgodnie z art. 263 k.p.a, kosztami postępowania. Wysokość kosztów została określona na podstawie faktury wystawionej przez wykonawcę ekspertyzy.
Ponadto wykonanie ekspertyzy, świadczącej (bez wątpliwości) o możliwości zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego bez konieczności rozebrania przedmiotowego obiektu zdaniem tutejszego organu jest w interesie strony, jeżeli nie chce ona rozbierać tego budynku.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w zażaleniu oraz wniosku o uchylenie i unieważnienie, wyjaśniono, że organ nie zauważa żadnych dokumentów świadczących o dostarczeniu przez zobowiązanego wymaganej ekspertyzy. Z kolei odnośnie zwolnienia z kosztów PWINB wydał postanowienie z dnia [...].12.2012r. nr [...].
Wyjaśniono też, że postępowania na podstawie art. 154 i 155 k.p.a. nie mają zastosowania do postanowień, a jeżeli chodzi o art. 156 k.p.a., zgodnie z obowiązującą linią orzeczniczą pierwszeństwo ma postępowanie odwoławcze (zażaleniowe). W tym postępowaniu (zażaleniowym)) organ II instancji wziął pod uwagę wszystkie aspekty. W takim przypadku postępowania z art. 156 KPA prowadzi się w stosunku do postanowień organu II instancji. Wówczas zaś organem właściwym do prowadzenia go jest organ nadrzędny nad tym organem (tzn. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego).
W skardze do tut. Sądu Skarżący zarzucił postanowieniu organu odwoławczego naruszenie art. 6,7,8,9 k.p.a i art. 83 Prawa budowalnego, poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów Państwa. Naruszenie art. 77, 78,80 i 81 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co do którego skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się, a które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy. Ponadto zarzucił naruszenie art. 2 i 32 Konstytucji Zarzucił także naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez pozbawienie skarżącego ochrony jego nieruchomości przed nadmierną i nieproporcjonalna ingerencją lokalnej władzy publicznej, polegającą na wszczęciu procedur powodujących ograniczenie korzystanie z własności.
W motywach skargi skarżący opisał przebieg postępowania administracyjnego dotyczącego wspomnianej stodoły. Wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ekspertyzy. Wskazał też, że na przedmiotową ekspertyzę organ I instancji otrzymał dotację celową od Wojewody. Zdaniem Skarżącego skoro organ nie sporządził tej ekspertyzy ze swoich środków, w związku z czym nie może obciążać kosztami sporządzenia tejże ekspertyzy skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Decyzją z dnia [...].01.2013 r., znak: [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H., z dnia [...].11.2012 r., nakazującą J. R. wykonanie określonych robót w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami drewnianej stodoły zlokalizowanej na działce numer [...] w N., i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Ponadto postanowieniem z dnia [...].11.2012 r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w H. odmówił zwolnienia J. R. od poniesienia kosztów postępowania administracyjnego w wysokości 984 pln (karta [...] akt organu I instancji).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Przedmiotem kontroli jest rozstrzygnięcie wydane w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania związanych ze sporządzeniem oceny stanu technicznego obiektu budowlanego i zobowiązania do ich uiszczenia właściciela tego obiektu. Rozstrzygniecie zostało wydane w oparciu o treść art. 262 § 1 pkt 1 i art. 263 § 2 kpa i 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z treścią art. 262 § 1 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1) lub zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Na obowiązek uiszczenia określonych kosztów postępowania przez stronę mogą wskazywać również przepisy ustaw szczególnych. Takim przepisem szczególnym jest regulacja zawarta w art. 81c ust. 2 prawa budowlanego, stanowiącym, że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego mogą w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.
W przedmiotowej sprawie właściciel obiektu budowlanego został zobowiązany do przedłożenia oceny technicznej stodoły - sporządzonej przez osobę posiadającą przygotowanie zawodowe. Zasadność nałożenia tego obowiązku została przesądzona prawomocnym wyrokiem tut. Sądu II S.A./Bk 604/10 z dnia 8 lutego 2011 r., którym oddalono skargę. Zatem wobec jednoznacznego brzemienia art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego, według którego organ może zlecić wykonanie ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia organ był upoważniony do wydania postanowienia na podstawie art. 262 § 1 pkt 2, art. 263 § 2 i art. 264 § 1 k.p.a. W sytuacji gdy skarżący nie wykonywał obowiązku i sporządzono ekspertyzę na jego koszt, to wyłącznie postanowienie wydane na w/w podstawie może być tytułem egzekucyjnym. Brak w/w postanowienia uniemożliwia egzekucję kosztów postępowania, które zobligowany jest ponieść, z mocy przepisu szczególnego - art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego, skarżący.
W podstawie prawnej nałożenia obowiązku organ wskazał art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem Sądu właściwą podstawą powinien być art. art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż koszt sporządzenia ekspertyzy stodoły, w okolicznościach sprawy, należało uznać za koszty poniesione w interesie strony, a które nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Za taką subsumcją stanu faktycznego przemawia to, że ekspertyza dotyczy mienia skarżącego a z przepisów szczególnych wynika wprost obowiązek poniesienia jej kosztów przez właściciela obiektu – skarżącego. Powyższe uchybienie organu nie miało jednak wpływu na poprawność rozstrzygnięcia w sprawie.
Zdaniem Sądu nie czyni wadliwym niniejszego postanowienia okoliczność, że organ odwoławczy uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. z dnia [...].11.2012 r. nakazującą J. R. wykonanie określonych robót w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami drewnianej stodoły, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Orzeczenie o kosztach może wynikać z odrębnego postanowienia, na które służy zażalenie. Zatem zasadność obciążenia podmiotu kosztami postępowania podlega ocenie w odrębnym postępowaniu niezależnie od oceny poprawności kwestionowanej przez stronę decyzji. Jak już wspomniano ewentualna eliminacja z obrotu prawnego decyzji – jak w niniejszej sprawie - nie świadczy automatycznie o wadliwości postanowienia o kosztach postępowania.
Ponadto orzeczenie w niniejszej sprawie dotyczy tylko jednego składnika kosztów postępowania– kosztu ekspertyzy, który z mocy przepisu szczególnego – art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego - zobligowany jest ponieść skarżący.
Chybione są zarzuty skargi odnośnie naruszenia przepisów postępowania, przepisów Konstytucji oraz Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Obywatela. Wszystkie okoliczności istotne w sprawie zostały przez organy wyjaśnione. Jak już wskazano nie doszło też do naruszenia przepisów postępowania.
Złożone przez stronę na rozprawie pismo, z dnia 25.03.2013 r., nic do sprawy nie wnosi, bowiem jak już wspomniano zarówno postanowienie o obowiązku sporządzenia ekspertyzy, jak i postanowienie o zleceniu jej na koszt skarżącego są prawomocne.
Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi Sąd orzekł na podstawie art. 250 wyżej wymienionej ustawy oraz przepisów § 2 ust. 3, § 8 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zmianami.).-