Uzasadnienie
[...] marca 2020 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. wpłynął wniosek J. J. o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej dotyczącej wybudowania budynku gospodarczego o wymiarach 13,5 x 6 m na działce nr [...] w miejscowości W. gm. G., stanowiącej własność Z. Ś.i E. K. Decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w całości umorzył postępowanie dotyczące wybudowania budynku gospodarczego na działce nr [...] w miejscowości W. gm. G., wskazując, że inwestor nie wybudował budynku gospodarczego, tylko trzy wiaty gospodarcze – postępowanie było zatem bezprzedmiotowe. W trakcie oględzin ustalono bowiem, że wybudowane przez inwestora obiekty budowlane nie są budynkami gospodarczymi, a trzema wiatami gospodarczymi w konstrukcji drewnianej, pozbawionymi większości przegród zewnętrznych.
Ich budowa nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, ani dokonania zgłoszenia, co wynikało z art. 29 ust. 1 pkt 2c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 471, dalej jako: "P.b."). Z uzasadnienia przywołanej decyzji wynika także, że organ nie stwierdził naruszenia przepisów techniczno-budowlanych związanych z samochodami, parkowanymi pod ww. wiatami.
J. J. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, że przedmiotem postępowania jest budynek, a nie trzy wiaty, co błędnie stwierdził organ I instancji.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B.(dalej: "PWINB") decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w dacie budowy inwestor nie miał ustawowego obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę ani składania zgłoszenia. Na nieruchomości nie został bowiem zrealizowany budynek gospodarczy, co błędnie podnosił odwołujący się, lecz zostały wybudowane trzy wiaty. Każda z wiat ma powierzchnię nie przekraczającą 50 m2 - tj. odpowiednio 49,91 m2 (wiata nr 1), 25,89m2 (wiata nr 2) i 31,20 m2 (wiata nr 3).
Zgodnie zaś z przepisem art. 29 ust. 1 pkt 2c w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 P.b., w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r., pozwolenia na budowę, a także zgłoszenia organowi administracji architektomczno-budowlanej, nie wymaga budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż na działce nr [...] w m. W. gm. G. jest zlokalizowany budynek mieszkalny, zaś powierzchnia przedmiotowej działki wynosi 2881m2 według wypisu z rejestru gruntów.
PWINB stwierdził ponadto, że wiaty stanowią w części zadaszone miejsca przeznaczone do parkowania samochodów. Fakt parkowania samochodów nie budzi wątpliwości i znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym. W ocenie organu jednakże i ta kwestia nie wymaga interwencji organów nadzoru budowlanego. Budowa miejsc postojowych dla samochodów osobowych do 10 stanowisk włącznie została bowiem zwolniona zarówno z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, jak i złożenia zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, co wynika wprost z art. 29 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 P.b., w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r. W niniejszej sprawie brak jest również podstaw do stwierdzenia, że naruszone są przepisy techniczno-budowlane zawarte w § 19 ust. 1 pkt 1 lit. a i ust. 2 pkt 1 lit. a oraz § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.2019 r., poz. 1065 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie MI").
Dodatkowo PWINB przypomniał, że w kwestii budowy wiat na działce nr [...] w m. W. gm. G. organ dwukrotnie zajmował stanowisko w sierpniu 2018 r. (nr sprawy [...]).
Skargę na ww. decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku J. J., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie:
- 1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. – poprzez niepełne i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego m.in. brak przesłuchania świadków, co w konsekwencji skutkowało nienależytym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy w zakresie ustaleń dotyczących usytuowania miejsca postojowego dla samochodów i łodzi, odległości stanowiska postojowego dla samochodów od sąsiadującej działki, faktycznego przeznaczenia wybudowanego budynku gospodarczego;
- 2. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i brak prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z pominięciem dowodów i okoliczności wskazywanych przez odwołującego, brak weryfikacji stanowiska właściciela nieruchomości nr [...] i w konsekwencji nie ustalenie w sposób prawidłowy stanu faktycznego, błędne przyjęcie, że samochody parkują tylko pod wiatą nr 1;
- 3. przepisów prawa materialnego, a mianowicie § 19 ust. 1 i i 2 rozporządzenia MI, poprzez jego błędną wykładnię i niesłuszne przyjęcie, że postawiona przez właściciela nieruchomości nr [...] wiata garażowa pod którą parkują samochody może być posadowiona 20 cm od sąsiadującej działki.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na rzecz odwołującego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonej decyzji.
Na wstępie wyjaśnić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek interwencji skarżącego z dnia [...] lutego 2020 r., który wskazywał na samowolę budowlaną sąsiadów – Z. Ś. i E. K. - którzy wybudowali na swojej działce nr [...] w miejscowości W. gm. G. budynek gospodarczy o wymiarach 13,5 m x 6 m.
Tak sformułowane żądanie zakreśliło przedmiot sprawy i granice jej rozpoznania w postępowaniu administracyjnym do kwestii zbadania zgodności realizacji przedmiotowego budynku gospodarczego z przepisami prawa budowlanego, w tym przepisami techniczno – budowlanymi. Dopiero bowiem stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości naruszeń powyższych przepisów, umożliwia organom nadzoru budowlanego wydanie decyzji nakazujących doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Prowadzone w powyższym kierunku postępowanie wyjaśniające, nie pozwoliło jednak na stwierdzenie, że sporny obiekt budowlany został zrealizowany z naruszeniem przepisów prawa budowlanego, tj. bez uzyskania wymaganego prawem pozwolenia na budowę czy też z naruszeniem przepisów techniczno – budowlanych. Zarówno organ I jak i II instancji stwierdziły, że sporny obiekt budowlany nie jest budynkiem gospodarczym, a trzema wiatami gospodarczymi.
W konsekwencji prawidłowo, zdaniem Sądu, skutkowało to uznaniem, że niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe i zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. podlega umorzeniu.
W tym miejscu zauważyć należy, że celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty. Ten cel nie zawsze może być jednak osiągnięty z przyczyn różnego charakteru. Powodem takiej sytuacji może być bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, z którą w rozumieniu ww. przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy organ w sposób oczywisty stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Umorzenie postępowania administracyjnego może bowiem nastąpić zarówno z przyczyn podmiotowych jak i przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem sytuację, w której nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem (tak: wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2015 r. II OSK 929/14). Opisana wyżej przyczyna niewątpliwie stanowiła o podjętym przez organy obu instancji rozstrzygnięciu w przedmiotowej sprawie i zdaniem Sądu odpowiada prawu.
Jak wynika z ustaleń organów obu instancji, będący przedmiotem niniejszego postępowania obiekt budowlany o wymiarach 13 m x 6 m, usytuowany na działce nr [...] w miejscowości W. gm. G., nie jest budynkiem gospodarczym, ale trzema wiatami gospodarczymi w konstrukcji drewnianej. Dwie wiaty zostały usytuowane po granicy z działką nr [...] (w odległości ok. 0,2 m od granicy działki), a trzecia po granicy z działką nr [...]. Pierwsza wiata o wymiarach zewnętrznych konstrukcji 6,05 m x 8,25 m posiada powierzchnię zabudowy 49,91 m2. Konstrukcję wiaty stanowią słupki drewniane o przekrojach 10 x 10 cm i dach drewniany dwuspadowy kryty blachą. Wysokość wiaty na słupkach zewnętrznych wynosi ok. 2 m, a wysokość w kalenicy dachu 2,36 m. Po granicy z działką nr [...] inwestor zbudował ścianę, wykorzystując do tego istniejącą podmurówkę betonową z ogrodzenia o wysokości 0,5 m i istniejące słupki metalowe ogrodzeniowe), przykręcając do słupków metalowych i wiaty blachę trapezową.
Posadzka wiaty jest betonowa. Wiata służy do celów gospodarczo-garażowych, przy czym miejsce postojowe zostało usytuowane w odległości ok. 3,10 m od granicy działki nr [...]. Druga wiata gospodarcza o wymiarach zewnętrznych konstrukcji 4,75 m x 5,45 m posiada powierzchnię zabudowy 25,89 m2. Wiata została wykonana w konstrukcji drewnianej, słupki od strony granicy z działką nr [...] posiadają przekroje 10 x 10 cm i wysokości 2 m, a od strony trzeciej wiaty wysokość 2,5 m. Dach jednospadowy w konstrukcji drewnianej jest kryty blachą trapezową, ze spadkiem w stronę działki nr [...], z rynną odprowadzającą wodę z dachów wiaty pierwszej i drugiej na teren działki inwestora nr [...]. Wiata posiada dwie zabudowane ściany z blachy trapezowej od strony granicy z działką nr [...], wiata nie ma posadzki (tylko ziemia gruntowa). Trzecia wiata o wymiarach zewnętrznych konstrukcji 6 m x 5,2 m posiada powierzchnię zabudowy 31,2 m2.
Wiata została wykonana w konstrukcji drewnianej, bez posadzki, posiada dach jednospadowy na stronę działki nr [...], który jest kryty blachą trapezową, oparty na słupkach drewnianych o przekrojach 14 x 14 cm. Wysokość wiaty po granicy z działką nr [...] wynosi ok. 2,5 m, a od frontu wiaty 2,7 m Posiada ścianę po granicy z działką nr [...] i dwie ściany boczne obite płytami eternitu. Wiata służy do składowania drewna opałowego.
Powyższe okoliczności nie budzą wątpliwości Sądu, znajdują odzwierciedlanie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności: protokole kontroli przeprowadzonym w terenie [...] lipca 2020 r., wyjaśnieniach i oświadczeniach stron postępowania, dokumentacji zdjęciowej oraz innych dokumentach złożonych do sprawy.
W tym stanie rzeczy podzielić należy stanowisko organów obu instancji, że wybudowane przez inwestora obiekty budowlane są wiatami, nie zaś budynkami gospodarczymi. Słusznie organy wskazały, że ich budowa nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, ani dokonania zgłoszenia, co wynika z art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b., według przepisów obowiązujących do dnia 18 września 2020 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego, inwestor nie wybudował bowiem budynku gospodarczego, ale 3 wiaty, z których każda ma powierzchnię nieprzekraczającą 50 m2 – tj. odpowiednio 49,91 m2, 25,89 m2 i 31,20 m2.
Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 pkt 2c w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 P.b, w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r., pozwolenia na budowę, a także zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej nie wymaga budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Jak wynika zaś z ustaleń organów, na działce inwestora nr [...] zlokalizowany jest budynek mieszkalny, natomiast powierzchnia działki wynosi 2881 m2 według wypisu z rejestru gruntów. Organy prawidłowo zatem zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa w niniejszej sprawie.
Trafnie organ II instancji uznał również, że wiaty stanowią w części zadaszone miejsca przeznaczone do parkowania samochodów, co zostało uwidocznione na zdjęciu stanowiącym załącznik do interwencji z [...] lutego 2020 r. skarżącego, jak i w dokumentacji fotograficznej wykonanej w trakcie oględzin [...] lipca 2020 r. Organ ustalił, że samochody obecnie parkowane są pod wiatą pierwszą, ale w części od strony podwórka oraz pod wiatą trzecią, a zatem miejsca postojowe są oddalone od nieruchomości skarżącego. Budowa miejsc postojowych dla samochodów osobowych do 10 stanowisk łącznie, została zwolniona zarówno z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę jak i złożenia zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej (art. 29 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 P.b, w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r.). W tej sytuacji organ prawidłowo ocenił, że w sprawie nie zostały naruszone przepisy techniczno-budowlane zawarte w § 19 ust. 1 pkt 1 lit. a i ust. 2 pkt 1 lit. a oraz § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MI.
Wskazać w tym miejscu należy, że przepisy ustawy Prawo budowlane zostały wprawdzie zmienione z dniem 19 września 2020 r., mocą ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, jednakże z uwagi na fakt, że niniejsza sprawa została wszczęta i niezakończona przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, zgodnie z art. 25 ustawy zmieniającej, stosuje się przepisy w brzmieniu dotychczasowym, tj. obowiązującym do dnia 18 września 2020 r.
W tej sytuacji przyjąć należy, że organy obu instancji prawidłowo oceniły, że w niniejszej sprawie postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Ustalenie zaś tej przesłanki stwarza obowiązek zakończenia prowadzenia postępowania w danej instancji poprzez jego umorzenie. Stosownie bowiem do treści art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania w oparciu o powołany przepis jest obligatoryjne i dalsze jego prowadzenie w danej instancji w takim przypadku stanowiłyby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy.
Ze wskazanych wyżej względów, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postepowania.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, dokonana ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie narusza reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonego przepisami k.p.a. W tej sytuacji zupełnie nieuzasadniony jest zarzut, że organy administracji prowadziły postępowanie wyjaśniające z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Podobnie ocena materiału dowodowego zebranego sprawie nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Organ II instancji prawidłowo ocenił, że znajdujący się w aktach sprawy szkic sytuacyjno-pomiarowy (zał. Nr 6 akt organu I instancji) i znajdująca się w aktach sprawy dokumentacji fotograficzna odzwierciedlają identyczny układ zabudowy w terenie. Zarzut, iż szkic jest niezgodny ze stanem rzeczywistym jest zatem nieuzasadniony. Co zaś się tyczy zarzutu parkowania samochodów zbyt blisko nieruchomości skarżącego, jak wskazano już powyżej, obecnie właściciele nieruchomości parkują samochody pod wiatą pierwszą, ale w części od strony podwórka oraz pod wiatą trzecią, a zatem miejsca postojowe są oddalone od nieruchomości skarżącego.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, wyrażone w odpowiedzi na skargę, że skarżący błędnie utożsamiają wiaty, których realizacja nie wymagała pozwolenia na budowę ani zgłoszenia z zadaszonymi miejscami parkingowymi i wywodzą na tej podstawie, że wiaty istniejące na działce [...] nie mogą być zlokalizowane przy granicy działki. Jak słusznie wskazał natomiast organ odwoławczy pod wiatami nie mogą być parkowane samochody w odległości mniejszej niż 3 m od granicy nieruchomości. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie, co też prawidłowo wykazały organy.
Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy odniósł się również do argumentów odwołania, przy czym wyrażone w tym zakresie stanowisko, nie może być uznawane za nieprawidłowe z tego jedynie powodu, że pozostaje odmienne od oczekiwań strony skarżącej.
Mając powyższe na uwadze Sąd podzielił ocenę prawną dokonaną przez organy obu instancji i skargę oddalił jako bezzasadną (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).