Uzasadnienie
B. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż jej sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów wpisu od skargi oraz ustanowienia radcy prawnego. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Źródło utrzymania skarżącej stanowi dochód z gospodarstwa rolnego tj. produkcji mleka i mięsa wołowego w łącznej kwocie 3.000 zł. Wydatki rodziny skarżącej zamykają się kwotą około 2.500 zł. Majątek skarżącej stanowi dom o powierzchni 132 m2 (wartości 400.000 zł) oraz nieruchomość rolna o powierzchni 30,58 ha, w tym grunty rolne – 29,02 ha, leśne – 0,61 ha i nieużytki – 0,95 ha (łącznej wartości około 1.200.000 zł). Poza tym skarżąca posiada 3 budynki gospodarcze, w tym oborę, stodołę oraz cielętnik. Rodzina skarżącej posiada atest na produkcję mleka i z tym związane urządzania do udoju – dojarkę i zbiornik schładzający. W chwili obecnej wnioskodawczyni posiada 20 krów mlecznych, 6 opasów i 6 jałówek.
Ponadto wnioskodawczyni posiada oszczędności w kwocie 1.000 zł, depozyt sądowy złożony przez PSE w kwocie 47.542 zł dotyczący odszkodowania ze sprawy niniejszej, dwa ciągniki rolnicze wartości po 10.000 zł, samochód osobowy wartości 20.000 zł oraz prasę kostkującą wartości 10.000 zł. Całość majątku stanowi małżeńską wspólność majątkową (k. 44-45).
W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy postanowieniem z dnia 6 czerwca 2017 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia podano, że skarżąca dysponuje znacznym majątkiem. Posiadany areał użytków rolnych, maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, inwentarz żywy świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawczyni. Wskazano, że skarżąca dysponuje kwotą 1.000 zł oszczędności, które mogą być przeznaczone na pokrycie wpisu sądowego w sprawie oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika.
Od powyższego postanowienia skarżąca wywiodła sprzeciw. Podniosła, że nie zgadza się z powyższym postanowieniem. Podała, że budowa linii 2x 400 kV na jej nieruchomościach w znacznym stopniu uszczupliła jej majątek i dochody. Wskazała, że aby móc dalej prowadzić gospodarstwo musiała wraz z mężem odkupić utracone plony i przeznaczyć je na paszę dla zwierząt. Zaznaczyła, że ustalenie jej wpisu stosunkowego od skargi przysporzy kosztów związanych z tą inwestycją, których nie powinna ponosić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. wpisu od skargi jest zasadne.
Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.- dalej jako "p.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność.
Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, w przedmiotowej sprawie na skarżącym.
Należy też wskazać, że instytucja prawa pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. Prawo pomocy zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić wreszcie należy, że to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Odnosząc przywołane wyżej regulacje prawne do realiów niniejszej sprawy brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi oraz ponieść kosztów ustanowienia radcy prawnego.
Sąd dokonał oceny stanu majątkowego skarżącej, jej dochodu i sytuacji życiowej. Z treści złożonego przez niego formularza wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Wysokość miesięcznych dochodów z tytułu gospodarstwa rolnego tj. produkcji mleka i mięsa wołowego wynosi 3.000 zł. Wydatki rodziny skarżącej zamykają się kwotą około 2.500 zł. Majątek skarżącej stanowi dom o powierzchni 132 m2 (wartości 400.000 zł) oraz nieruchomość rolna o powierzchni 30,58 ha, w tym grunty rolne – 29,02 ha, leśne – 0,61 ha i nieużytki – 0,95 ha (łącznej wartości około 1.200.000 zł). Poza tym skarżąca posiada 3 budynki gospodarcze, w tym oborę, stodołę oraz cielętnik. Rodzina skarżącej posiada atest na produkcję mleka i z tym związane urządzania do udoju – dojarkę i zbiornik schładzający. W chwili obecnej wnioskodawczyni posiada 20 krów mlecznych, 6 opasów i 6 jałówek.
Ponadto wnioskodawczyni posiada oszczędności w kwocie 1.000 zł, depozyt sądowy złożony przez PSE w kwocie 47.542 zł dotyczący odszkodowania ze sprawy niniejszej, dwa ciągniki rolnicze wartości po 10.000 zł, samochód osobowy wartości 20.000 zł oraz prasę kostkującą wartości 10.000 zł. Całość majątku stanowi małżeńską wspólność majątkową
W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową skarżącej, zgodzić się należało z referendarzem sądowym, że posiadanie przez skarżącą stałego źródła dochodu oraz majątku, w tym sporego areału ziemi pozwala na uznanie, iż jest ona w stanie pokryć wpisu od skargi oraz kosztów ustanowienia radcy prawnego w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Nadmienić należy, co słusznie stwierdził referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu, że skarżąca nie wykazała, aby posiadała jakiekolwiek zadłużenie z tytułu bieżących płatności. Jak to już zostało wcześniej wskazane, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie kosztów wpisu sądowego oraz ustanowienia radcy prawnego.
Podkreślić przy tym również trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Skarżąca nie może, zatem w zaistniałych w sprawie okolicznościach faktycznych domagać się tego, aby przerzucić na Skarb Państwa ciężar ponoszenia zobowiązań publicznoprawnych, do jakich należy wpis od skargi oraz poniesienie kosztów ustanowienia radcy prawnego
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego utrzymano w mocy.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw.
z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.