Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] marca 2022 r. R. Z. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie protokołów z posiedzeń Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. od dnia [...] lutego 2021 r. do dnia [...] marca 2022 r., związanych z odwołanie się obywateli od decyzji Dyrektora MOPS w Ł. dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło R. Z. udzielenia informacji publicznej w żądanym zakresie, powołując się na nadużycie prawa.
W dniu [...] kwietnia 2022 r. skarżący jeszcze raz wezwał SKO w Ł. na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r o dostępie do informacji publicznej o udostępnienie stenogramów/protokołów z posiedzeń SKO w Ł. od dnia [...] lutego 2021 r. do dnia [...] marca 2022 r. w żądanym zakresie. W tym zakresie powołał się na wyroki WSA w Białymstoku i podkreślił, że nauczony doświadczeniem i motywowany chęcią ugodowego/przedsądowego rozwiązania spornej materii oraz wykazania, iż podjęte działania nie są nadużyciem prawa oraz nie mają na celu wywołania dolegliwości u adresata, proponuje rozłożenie na cztery transze udzielanie żądanej informacji. Wniósł o pozytywne rozpatrzenie jego propozycji.
Następnie R. Z. w dniu [...] kwietnia 2022 r. wniósł za pośrednictwem organu skargę na decyzję z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] odnoszącą się do odmowy udzielenia informacji publicznej oraz wskazał na brak udzielenia mu odpowiedzi na odwołanie z dnia [...] kwietnia 2022 r. Podkreślił, że w odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2022 r. wezwał Prezes SKO w Ł. do wydania żądanej informacji publicznej oraz zaproponował rozwiązanie, które powinno ułatwić dostarczenie tej informacji. Wskazał, że odwołanie zostało bez odpowiedzi.
W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że pisma z dnia [...] kwietnia 2022 r. R. Z. nie mogło potraktować jako odwołanie, ponieważ nie określił on w nim, że składa wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodne z zawartym w decyzji pouczeniem, natomiast napisał w nim, że żąda przedsądowej ugody, która jest prawnie niedopuszczalna. W związku z tym pismo pozostawiono bez rozpatrzenia. Co do merytorycznej treści zaskarżonej decyzji SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Skarżący w piśmie z dnia 26 maja 2022 r. w odpowiedzi na stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę wskazał, że o tym czy dane pismo jest odwołaniem, czy nie jest, stanowi jego treść, a nie nazwa. Podkreślił, że gdyby organ, do którego adresowane było odwołanie pochyliłby się nad treścią jego pisma, to dostrzegłby, iż z jego treści wprost wynika, że złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaś kwestia zawarcia ugody stanowi nadinterpretację jego słów (k. 19).
Swoje stanowisko w zakresie złożonego odwołania w piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r. skarżący również podtrzymał na rozprawie wskazując, że nie zgadza się z pozostawieniem go bez biegu (k. 48). Jednocześnie wniósł o zwrot kosztów dojazdu do Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga powyższa podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej p.p.s.a.), skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Jednakże zgodnie z art. 52 § 3 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa.
W myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn niż wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-5a p.p.s.a. wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Wśród tych "innych przyczyn" wskazuje się w orzecznictwie między innymi przedwczesność skargi, przez co rozumie się zarówno sytuację, gdy strona w ogóle nie wniosła przysługujących jej w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia, jak również, gdy strona składa skargę do sądu administracyjnego po uprzednim wniesieniu środka zaskarżenia, ale przed jego rozpoznaniem przez właściwy organ (postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2018 r., l OSK 811/18, LEX nr 2470785; postanowienie WSA w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2018 r., l SA/Kr 336/18, LEX nr 2493742).
Ponadto zgodnie z art. 52 § 3 zd. 1 p.p.s.a. wynika, że jeżeli od danego rozstrzygnięcia organu l instancji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wedle swego wyboru złożyć albo wniosek o ponowne rozpatrzenie, albo skargę do sądu administracyjnego. Możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego bezpośrednio na rozstrzygnięcie organu l instancji, z pominięciem kontroli rozstrzygnięcia tego organu w toku instancji, to wyjątek od zasady składania skargi od decyzji (rozstrzygnięć), w stosunku do których wyczerpano środki zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Wyjątku tego nie można interpretować rozszerzająco. W szczególności nie oznacza on, że strona może wnieść jednocześnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i skargę do sądu administracyjnego. Skargę do sądu administracyjnego na zasadzie art. 52 § 3 p.p.s.a. strona wnosi bowiem wtedy, gdy nie korzysta ze złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 marca 2019 r, III SA/Kr 208/19, LEX nr 2635495, postanowienie z dnia 30 czerwca 2021 r sygn. akt III SA/Kr 503/21, CBOSA).
Innymi słowy, w przypadku skorzystania przez stronę z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy sąd nie może rozpoznać skargi, która dotyczy rozstrzygnięcia organu l instancji. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka zaskarżenia, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, otwiera stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego (postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 979/15; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2018 r., II GSK 4285/17- CBOSA).
W niniejszej sprawie, skarżący został prawidłowo pouczony o możliwościach zaskarżenia decyzji SKO z dnia [...] kwietnia 2022 r. w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej, poprzez złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwsze instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczącego odwołań do decyzji. Ponieważ przedmiotową decyzję wydało SKO, właściwym środkiem zaskarżenia był wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.). Skarżącego prawidłowo pouczono, o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa SKO w Ł., w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Prawidłowo również pouczono skarżącego, że strona, która nie skorzysta z prawa do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, może wnieść skargę na tą decyzję do WSA w Białymstoku za pośrednictwem organu, w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji (k. 3).
Skarżący zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 2022 r. otrzymał w dniu [...] kwietnia 2022 r. i w terminie 14 dniowym tj. [...] kwietnia 2022 r. złożył pismo procesowe, które następnie w skardze określił jako odwołanie. W ocenie Sądu organy zatem mając wątpliwości co do treści pisma powinny wezwać skarżącego do wyjaśnienia tej kwestii, czego nie uczyniły, jednocześnie nie udzielając żadnej odpowiedzi (vide: wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 947/21, LEX nr 3317924). Powyższe skutkowało złożeniem przez skarżącego w dniu [...] kwietnia 2022 r. skargi do sądu na decyzję z dnia [...] kwietnia 2022 r. Należy przy tym podkreślić, że skarżący zarówno w skardze wskazał, iż było to odwołanie, co następnie dwukrotnie (w piśmie procesowym z [...].05.2022 r. oraz na rozprawie w dniu [...].06.2022 r.) potwierdził podnosząc, że był to środek zaskarżenia od decyzji tj. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W tej sytuacji Sąd związany wolą skarżącego, określającego pismo z dnia [...] kwietnia 2022 r. jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętą decyzją organu z dnia [...] kwietnia 2022 r. zobligowany był do uznania przedwczesności przedmiotowej skargi.
Skarżący bowiem decydując się na wniesienie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, dokonał wiążącego go wyboru i w konsekwencji zrezygnował z uprawnienia do wniesienia skargi do sądu administracyjnego bezpośrednio na decyzję organu l instancji. W konsekwencji skarga z dnia 29 kwietnia 2022 r. była przedwczesna i jako taka podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Stanowisko to znajduje potwierdzenie również w postanowieniu NSA z dnia 30 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 3120/19 (LEX nr 2775197), jak też w orzeczeniu WSA w Gliwicach z dnia 8 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Gl, w którym podniesiono, że "strona może dokonać wyboru czy wystąpić z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, czy też od razu ze skargą do sądu administracyjnego z pominięciem rozpoznania sprawy przez drugoinstancyjny organ administracji. Oczywistym jednak jest, że są to rozwiązania alternatywne i niedopuszczalne jest wykorzystanie ich obu jednocześnie" (LEX nr 3289207).
W tych okolicznościach, uznać należy, że skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. o czym orzeczono jak w pkt I sentencji.
Odnosząc się do żądania strony skarżącej o zwrot kosztów postępowania tj. kosztów dojazdu do sądu należy stwierdzić, że nie znajduje ono uzasadnienia w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym zostało bowiem wskazane, że zwrot kosztów postępowania może nastąpić na rzecz skarżącego tylko w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona (art. 200 p.p.s.a.) lub też, gdy zachodzi sytuacja, o jakiej mowa w art. 201 p.p.s.a. (umorzenie postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a.).
O zwrocie uiszczonego wpisu w wysokości 200 zł orzeczono w pkt II postanowienia, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.