Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B., na podstawie art. 123 §1, 125 §3 i art. 126 k.p.a. oraz art. 17 §1 i art. 23 §6 i §7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Komendanta Placówki Straży Granicznej w K. z dnia [...] listopada 2007r.
U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne:
Komendant Palcówki Straży Granicznej w K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r. nr [...] nałożył na przedsiębiorcę: J.S. Przewozy Krajowe i Zagraniczne karę pieniężną w kwocie 3000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.
W związku z tym, iż J.S. nie uiścił w wyznaczonym terminie nałożonej na niego kary pieniężnej, Komendant Palcówki Straży Granicznej w K. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i przekazał go do Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. Wnioskiem z dnia 28 października 2007 r. J.S. zwrócił się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. o zawieszenie czynności egzekucyjnych do czasu rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu przez sąd.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. zwrócił się do Komendanta Placówki Straży Granicznej w K. z zapytaniem, czy jako wierzyciel skorzysta z przysługującego mu – na podstawie art. 56 §1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – prawa żądania zawieszenia egzekucji.
Komendant Placówki Straży Granicznej w K. postanowieniem z dnia [...] listopada 2007r. postanowił nie zawieszać postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wydanego przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w K., dotyczącego kary pieniężnej nałożonej na przedsiębiorcę: J.S. Przewozy Krajowe i Zagraniczne. Jednocześnie organ pouczył stronę, że od wydanego postanowienia służy zażalenie do Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B. w terminie siedmiu dni.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył w dniu 1 grudnia 2007 r. J.S. wnosząc o uchylenie tytułu wykonawczego i zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku pod sygn. akt II SA/Bk 749/07.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B. stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Komendanta Placówki Straży Granicznej w K. z dnia [...] listopada 2007r.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż stosownie do treści art. 17 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie wówczas, gdy ustawa lub kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Komendant Palcówki Straży Granicznej w K. wyraził swoje stanowisko o nie zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w formie postanowienia, ale błędnie pouczył strony o możliwości jego zaskarżenia, albowiem na postanowienie to nie przysługuje zażalenie. Jak stanowi zaś art. 23 §6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ, z zastrzeżeniem § 7 stanowiącego, iż dyrektor izby skarbowej może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne dotyczące innych należności pieniężnych niż pozostających we właściwości urzędów skarbowych wyłącznie za zgodą wierzyciela. W przedmiotowej sprawie wierzyciel, którym jest Komendant Placówki Straży Granicznej w K., nie wyraził zgody na zawieszenie postępowania egzekucyjnego i postanowienie w tym zakresie jest ostateczne.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiódł J.S. wnosząc o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż przedmiotowa sprawa dotyczy jego kierowcy, a on nie może być karany za coś, na co nie miał żadnego wpływu.
W odpowiedzi na skargę Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo wyjaśnił, iż Komendant Placówki Straży Granicznej w K. wyrażając swoje stanowisko jako wierzyciel nie miał obowiązku wydawania w tym zakresie postanowienia. Ponadto wydając takie postanowienie błędnie pouczył skarżącego o przysługującym mu prawie do złożenia zażalenia, albowiem postanowienie takie jest ostateczne. Jednocześnie organ wyjaśnił, że skoro przepis art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza wymogu konsultacji organu egzekucyjnego z wierzycielem w sprawie zawieszenia postępowania, to informacja udzielona przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w K. z dnia [...] listopada 2007r. nie mogła mieć wpływu na treść postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie zawieszenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.).
W kontrolowanej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest prawidłowość wydania przez Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B. postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Komendanta Placówki Straży Granicznej w K., zawierające jego stanowisko, co do wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Sądu okoliczności faktyczne niniejszej sprawy uzasadniały wydanie zaskarżonego postanowienia.
Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (zażalenia) oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zawarcie przez ustawodawcę w cytowanym przepisie określenia "organ odwoławczy stwierdza" oznacza, iż organ II instancji jest zobligowany stwierdzić niedopuszczalność środka zaskarżenia w razie jego niedopuszczalności. Uchybienie temu obowiązkowi i merytoryczne rozpoznanie zażalenia stanowiłoby rażące naruszenie prawa (tak: NSA w wyroku z dnia 30 grudnia 1998r., IV SA 2294/96, Lex nr 45698). Komendant P. Oddziału Straży Granicznej, stwierdzając, że zażalenie było niedopuszczalne, nie mógł, zatem postąpić inaczej, jak tylko wydać w tym przedmiocie postanowienie. Każde, bowiem inne rozstrzygnięcie w opisanym stanie faktycznym sprawy, w szczególności zaś o charakterze merytorycznym, obarczone byłoby wadą, skutkującą stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako wydanego z rażącym naruszeniem art. 134 k.p.a.
Wniesienie środka odwoławczego obliguje organ administracji do zbadania w pierwszej kolejności, czy środek taki przewidziany został przepisami prawa i czy może być on złożony w stosunku do wskazanego w nim rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu, Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B. prawidłowo przyjął, że na postanowienie wierzyciela (Komendanta Placówki Straży Granicznej w K.), w którym zajął on stanowisko, co do wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie służy zażalenie.
Zażalenie jest, bowiem zwyczajnym, samodzielnym i formalnym środkiem prawnym, który przysługuje tylko na niektóre postanowienia. Zgodnie z treścią art. 141§ 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy Kodeks tak stanowi. Oznacza to, iż zażalenie może być wnoszone tylko na postanowienia enumeratywnie wyliczone w kodeksie lub gdy wynika to z wyraźnej podstawy ustawowej.
Przedmiotem zażalenia w niniejszej sprawie było postanowienie Komendanta Placówki Straży Granicznej w K. z dnia [...] listopada 2007r. o nie wyrażeniu zgody na zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. wobec J.S., wydane w oparciu o treść art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Zgodnie z powyższym przepisem, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.
Analizując powyższą regulację należy stwierdzić, że ma ona zastosowanie w przypadkach, gdy ustawa expressis verbis wymaga przedstawienia "stanowiska", a także w tych sytuacjach, gdy ustawa wymaga wyrażenia "zgody" na dokonanie pewnych czynności w postępowaniu egzekucyjnym (vide: wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 października 2008r., II SA/Łd 265/07, niepublik.).
W niniejszej sprawie wniosek skarżącego dotyczył zawieszenia czynności postępowania egzekucyjnego. Stosownie zaś do treści art. 23 §6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ, z zastrzeżeniem §7 stanowiącego, iż dyrektor izby skarbowej może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne dotyczące innych należności pieniężnych niż pozostających we właściwości urzędów skarbowych wyłącznie za zgodą wierzyciela. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również k.p.a., nie przewidują natomiast możliwości wniesienia przez stronę postępowania zażalenia na postanowienie o nie wyrażeniu zgody na zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Wniesienie, zatem przez skarżącego zażalenia na niezaskarżalne postanowienie było niedopuszczalne.
Co prawda, Komendant Placówki Straży Granicznej w K. w postanowieniu z dnia [...] listopada 2007r pouczył stronę o możliwości złożenia zażalenia na takie rozstrzygnięcie, do którego to pouczenia zastosował się skarżący, tym nie mniej należy podkreślić, iż samo pouczenie o zażaleniu nie stwarza możliwości jego rozpatrzenia. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który m.in. w wyroku z dnia 27 kwietnia 2001r. (I SA/Gd 170/00, Lex nr 76083) stwierdził, że samo pouczenie strony o możliwości zaskarżenia postanowienia nie tworzy uprawnienia do zaskarżenia postanowienia organu I instancji. Skoro, zatem brak jest normy prawa pozytywnego, która dopuszczałaby zaskarżenie postanowienia o wszczęciu postępowania, to stanowisko organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność zażalenia skarżących jest prawidłowe. Skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela.
W tym stanie rzeczy, Sąd nie dopatrzył się podstaw do uznania, iż zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.
O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 w zw. z art. 210 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów §18 ust.1 pkt 1 lit c oraz §19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę za czynności adwokackie w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22 % stawki w kwocie 52, 80 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.