Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstokuz 17 września 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 405/20

Uzasadnienie

Prokurator Rejonowy w S. wniósł skargę na uchwałę Nr XII/123/19 Rady Gminy Suwałki z dnia 29 października 2019 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Suwałki (Dz. U. Woj. Podl. z 2019 r. poz. 5266). Zaskarżonej uchwale zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa:

1. - art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2019 r. poz. 2010), poprzez uregulowanie w § 4 załącznika do zaskarżonej uchwały sposobu, w jaki ma być uprzątnięta nieruchomość i miejsca gromadzenia zanieczyszczeń, w sytuacji gdy przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy nie upoważnia do wskazania sposobu, w jakim ma być uprzątnięta nieruchomość i miejsca gromadzenia uprzątniętych zanieczyszczeń, co przekracza upoważnienie ustawowe;
2. - art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d ustawy, poprzez uregulowanie w § 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 1 załącznika do uchwały ograniczenia co do zakresu mycia wyłącznie nadwozia samochodu lub innych pojazdów mechanicznych i ograniczenia dokonywania napraw pojazdów samochodowych do napraw drobnych, co przekracza upoważnienie ustawowe określone we wskazanym wyżej przepisie ustawy.

Wskazując na powyższe Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części § 4, § 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 1 załącznika do uchwały.

Odnośnie pierwszego z zarzutów Prokurator wskazał w uzasadnieniu skargi, że Rada Gminy w § 4 określiła sposób uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń, a także miejsce ich gromadzenia. Tym samym Rada wykroczyła poza przyznane jej upoważnienie ustawowe. W ocenie Prokuratora, Rada Gminy może szczegółowo określić zasady uprzątania błota, śniegu lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, nie może zaś regulować sposobu i miejsca ich gromadzenia. Poza tym skarżący wskazał na przepis art. 5 ust. 1 ustawy, który precyzyjnie reguluje zakres obowiązków właścicieli w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie ich nieruchomości. Wśród tych obowiązków brak jest jakichkolwiek, poza art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy, odesłań do i obowiązków właścicieli nieruchomości dotyczących utrzymania czystości na terenach publicznych. Rada gminy uchwalając regulamin powinna mieć na uwadze komplementarność w zakresie zasad uchwalanych na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy i wymienionych w art. 4 ust. 2 z obowiązkami właścicieli i podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 2-5 ustawy.

W zakresie drugiego ze sformułowanych zarzutów skarżący wskazał, że Rada przekroczyła także upoważnienie ustawowe wprowadzając w § 5 załącznika do uchwały ograniczenie co do zakresu mycia wyłącznie nadwozia samochodu lub innych pojazdów mechanicznych i ograniczenie dokonywania napraw pojazdów samochodowych do napraw drobnych. Jak stwierdził Prokurator, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, podstawą ustawową dla uchwalenia tych obowiązków był art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy, który przewiduje, że regulamin powinien określać zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi. W myśl powołanego przepisu organ gminy został upoważniony wyłącznie do wskazania wymogów dopuszczalności mycia i naprawy pojazdów poza myjniami i warsztatami, mających na celu zapewnienie ochrony środowiska i ludzi przed zagrożeniem zanieczyszczeniem lub uciążliwościami stwarzanymi na skutek wykonywania tych czynności.

Powołany przepis nie upoważnia natomiast organu uchwałodawczego gminy do wprowadzenia generalnego ograniczenia możliwości mycia pojazdów mechanicznych tylko do określonych części pojazdów (nadwozia), a naprawy pojazdów samochodowych poza warsztatami tylko do drobnych napraw. Nic nie uzasadnia ograniczenia możliwości mycia pojazdów tylko do określonych w regulaminie części pojazdów. Natomiast sformułowanie, zgodnie z którym zezwala się wyłącznie na dokonywanie drobnych napraw pojazdów przeczy konstytucyjnej zasadzie pewności i określoności prawa (art. 2 Konstytucji RP), naruszając jednocześnie sformułowany w § 6 Zasad techniki prawodawczej, wymóg m.in. precyzji tekstu aktu normatywnego, gdyż posługuje się nieokreślonymi prawnie pojęciami.

Odpowiadając na skargę Rada Gminy Suwałki wniosła o jej oddalenie.

Zdaniem Rady, prawidłowe odczytanie delegacji ustawowej z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy prowadzi do wniosku, że ustawodawca przewidział kompetencję rady gminy do określenia w regulaminie wymagań w zakresie "uprzątania" zanieczyszczeń, a co za tym idzie określenia wszystkich czynności służących usunięciu zanieczyszczeń, w tym gromadzenia usuniętych zanieczyszczeń w innym miejscu niż miejsce uprzątane.

Odwołując się do słownikowego znaczenia pojęcia "uprzątnąć" Rada zwróciła uwagę, że uprzątnięcie zawiera w sobie oprócz czynności usunięcia, także poukładanie, zebranie, przeniesienie i zgromadzenie zanieczyszczeń w innym miejscu, bez których ich uprzątnięcie nie będzie zrealizowane.

Zakładając racjonalność ustawodawcy wykładnia art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy uzasadnia zatem logiczny wniosek, iż uprzątnięcie zanieczyszczeń musi obejmować również immamentną czynność gromadzenia zanieczyszczeń w innym miejscu niż miejsce podlegające oczyszczeniu jako końcową czynność uprzątnięcia, która objęta jest kompetencją lokalnego prawodawcy. Ustalenie znaczenia art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy, uwzględniającego słownikowe powszechnie używane znaczenie zwrotów użytych w/w przepisie, prowadzi do wniosku, że bez określenia sposobu i miejsca gromadzenia zanieczyszczeń lokalny prawodawca w sposób niepełny określi w regulaminie wymagania w zakresie ich uprzątnięcia. Kompetencja rady gminy obejmuje zatem możliwość określenia sposobu i miejsca uprzątnięcia zanieczyszczeń, tym bardziej, że bez tego końcowego etapu uprzątnięcia zanieczyszczeń nie może dojść do ich uprzątnięcia, a więc zrealizowania ustalonej normy.

Tak więc uregulowanie w § 4 regulaminu sposobu i miejsca gromadzenia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń stanowi nierozłączną ostatnią czynność składającą się na uprzątnięcie zanieczyszczeń, a zatem zrealizowanie przez radę gminy ustawowej kompetencji z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy.

Odpowiadając na drugi z zarzutów skargi Rada wskazała, że z uwagi na brak generalnego zakazu mycia i naprawy pojazdów samochodowych na własnej nieruchomości, w ramach upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d ustawy, wprowadzono w regulaminie szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wymagań w zakresie mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi, oraz odpowiednie warunki dopuszczające mycia i naprawy pojazdów samochodowych zgodnie z jednoznacznym sensem językowym wynikającym z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d ustawy. Ustalenie przez radę gminy w regulaminie zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczących wymagań w zakresie mycia pojazdów samochodowych poza myjniami w oparciu o art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d ustawy, zgodnie z językową wykładnią w/w przepisu, powinno zakładać, że mycie pojazdów samochodowych poza myjniami będzie mogło się odbywać, jeżeli nie będzie zanieczyszczać środowiska i nastąpi odprowadzenie powstających ścieków do kanalizacji sanitarnej lub zbiornika bezodpływowego, jeżeli będzie dokonywane na wydzielonych, utwardzonych częściach nieruchomości oraz przy użyciu środków ulegających biodegradacji, a także jeżeli mycie dotyczy będzie nadwozia samochodu lub innych pojazdów mechanicznych.

Zaskarżony § 5 ust. 1 pkt 3 regulaminu zawiera zatem prawidłową regulację prawa miejscowego w zakresie spraw przekazanych radzie gminy do unormowania w przepisie upoważniającym stosownie do art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d ustawy.

W ocenie Rady, skarga dowolnie kwestionuje również wymogi w zakresie naprawy pojazdów samochodowych i innych pojazdów mechanicznych poza warsztatami samochodowymi, tj. kwestionując ustalony w § 5 ust. 2 pkt 1 regulaminu warunek drobnych napraw pojazdów samochodowych, podczas gdy ustalony tamże warunek składa się z trzech wymogów, których spełnienie umożliwia naprawę pojazdów samochodowych i innych pojazdów mechanicznych poza warsztatami samochodowymi.

W słowniku języka polskiego wyraz "drobny" ma wiele znaczeń, m.in. "mający bardzo małe rozmiary", "złożony z licznych małych elementów", "mało znaczący lub mało ważny", "realizowany na małą skalę". Uwzględniając powyższe, a także ogólnie przyjęte zasady eksploatacji i obsługi samochodów oraz sposoby napraw części i zespołów samochodowych, w tym rozróżnienie napraw, czyli usuwania skutków zużycia lub uszkodzeń oraz obsługi technicznej, czyli przygotowanie pojazdu do pracy, zmierzające do zmniejszenia intensywności zużywania się jego części (por. S. Orzełowski, Naprawa i obsługa pojazdów samochodowych, WSiP, Wyd. XXII, 2010, s. 2, 9, 168 i in.), należy przyjąć, iż poza warsztatami samochodowymi można dokonać wyłącznie drobnych napraw pojazdu samochodowego, niewymagających ze względu na zakres i technologię napraw skorzystania z specjalistycznych urządzeń, narzędzi wyposażonego warsztatu samochodowego.

Uwzględniając powyższe i nie pomijając kontekstu, w jakim analizowane wyrażenie "drobne naprawy" zostało zastosowane w § 5 ust. 2 pkt 1 regulaminu, należy przyjąć, iż wyrażenie "drobne naprawy" oznacza w istocie usuwanie poza warsztatami samochodowymi skutków zużycia lub uszkodzeń pojazdów samochodowych, przez co należy rozumieć naprawę realizowaną na małą skalę, o małych rozmiarach, bez wykorzystania profesjonalnej technologii napraw oraz bez skorzystania z specjalistycznych urządzeń, narzędzi warsztatu samochodowego. Konsekwencją takiego rozumienia użytego w § 5 ust. 2 pkt 1 regulaminu określenia "drobne naprawy" jest stwierdzenie, że rada gminy w ramach upoważnienia ustawowego wprowadziła odpowiednie wymogi w zakresie drobnych napraw pojazdów samochodowych poza warsztatami samochodowymi zgodnie z jednoznacznym sensem wynikającym z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli sądowej jest uchwała nr Nr XII/123/19 Rady Gminy Suwałki z dnia 29 października 2019 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Suwałki, która została wydana na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Uchwała rady gminy w przedmiocie regulaminu utrzymania porządku i czystości w gminie, ma – stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach – charakter aktu prawa miejscowego. Akty prawa miejscowego stanowią – zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP – źródło powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Z kolei art. 94 Konstytucji RP stanowi, że organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.

Zakres i treść prawa miejscowego uwarunkowane są więc normami ustalonymi w aktach wyższego rządu. Podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest upoważnienie zawarte w ustawie, co przesądza o ich zależnej pozycji w hierarchii źródeł prawa. Każdorazowo zatem upoważnienie dla rady gminy do uchwalenia aktu prawa miejscowego musi wynikać z ustawy (vide: art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym – t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 506 ze zm.). Z wynikającej wprost z Konstytucji RP i ustawy o samorządzie gminnym podporządkowanej pozycji aktu prawa miejscowego względem aktów wyższego rzędu, wynika wzorzec i zakres kontroli legalności aktu prawa miejscowego. Przy ocenie aktu prawa miejscowego należy mieć na względzie, że treść kontrolowanego aktu nie może naruszać regulacji ustawy zawierającej delegację do jego podjęcia (uchwalenia), przepisów Konstytucji RP, a także przepisów innych ustaw pozostających w pośrednim lub bezpośrednim związku z regulowaną materią oraz mieć na uwadze, że normy dotyczące konstytucyjnych praw i wolności człowieka zastrzeżone są dla ustaw i nie mogą być regulowane aktami niższego rzędu niż ustawa.

Dopuszczalny zakres regulacji objętych uchwalanym regulaminem utrzymania czystości i porządku w gminie wynika z treści art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z nim, regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące:

1. 1) wymagań w zakresie:
2. a) selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych obejmującego co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady,
3. b) selektywnego zbierania odpadów komunalnych prowadzonego przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych w sposób umożliwiający łatwy dostęp dla wszystkich mieszkańców gminy, które zapewniają przyjmowanie co najmniej odpadów komunalnych: wymienionych w lit. a, odpadów niebezpiecznych, przeterminowanych leków i chemikaliów, odpadów niekwalifikujących się do odpadów medycznych powstałych w gospodarstwie domowym w wyniku przyjmowania produktów leczniczych w formie iniekcji i prowadzenia monitoringu poziomu substancji we krwi, w szczególności igieł i strzykawek, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, zużytych opon, odpadów budowlanych i rozbiórkowych oraz odpadów tekstyliów i odzieży,
4. c) uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego,
5. d) mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi;
6. 2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników lub worków, przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości, w tym na terenach przeznaczonych do użytku publicznego oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i worków oraz utrzymania pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu:
7. a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach,
8. b) liczby osób korzystających z tych pojemników lub worków;

2a) utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów;

1. 3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego;
2. 4) (uchylony);
3. 5) innych wymagań wynikających z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami;
4. 6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku;
5. 7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach;
6. 8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania.

Przepis ten wymienia wszystkie konieczne elementy regulaminu w sposób wyczerpujący, co oznacza, że treść uchwalanego regulaminu z jednej strony nie może zawierać zapisów wykraczających poza zakres art. 4 ust. 2 ustawy upoważniającej, a z drugiej strony musi się odnosić do wszystkich punktów art. 4 ust. 2 tej ustawy. Normy regulaminu utrzymania czystości i porządku w gminach odnoszące się do innych zagadnień niż wskazane w art. 4 ust. 2 ustawy upoważniającej a także regulujące zagadnienia wymienione w art. 4 ust. 2 ustawy upoważniającej w sposób odmienny niż to wynika z treści upoważnienia, stanowią niedopuszczalne wykroczenie poza zakres upoważnienia ustawowego. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęte jest, że organ stanowiący akt prawa miejscowego ma obowiązek ścisłej interpretacji treści normy upoważniającej, co oznacza, że nie może sobie przypisywać kompetencji nieobjętych normą upoważniającą, ani dokonywać rozszerzającej wykładni normy upoważniającej.

Odstępstwo od opisanych zasad tworzenia aktu prawa miejscowego z reguły stanowi istotne naruszenie prawa a w świetle art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze w związku z art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem w sposób istotny. Z istotnym naruszeniem prawa w rozumieniu ustawy o samorządzie gminnym mamy do czynienia nie tylko w przypadku wykroczenia przez radę gminy poza zakres upoważnienia ustawowego do uchwalenia danego aktu prawa miejscowego ale również wówczas, gdy rada gminy danym aktem prawa miejscowego wkracza w materię już uregulowaną innymi aktami wyższego rzędu tj. ustawami innymi niż ustawa upoważniająca. Akt prawa miejscowego ma się wpisywać w ogólnie obowiązujący system prawa i być z nim spójny. Pojęcie "sprzeczności z prawem" w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, to sprzeczność postanowień uchwały rady gminy z jakimkolwiek aktem prawa powszechnie obowiązującego, a zatem także z Zasadami Techniki Prawodawczej, stanowiącymi załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 283 ze zm.), co oznacza, że również istotne uchybienie zasadom techniki prawodawczej przy tworzeniu aktu prawa miejscowego może być zakwalifikowane jako istotne naruszenie prawa skutkujące nieważnością aktu prawa miejscowego (vide: stanowisko zawarte w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z 27 kwietnia 2004r. P 16/03; OTK-A 2004/4/36 w odniesieniu do "rudymentarnych kanonów techniki prawodawczej"; zob. też np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. II SA/Bk 185/20).

Przenosząc powyższe do realiów rozpatrywanego przypadku Sąd stwierdza, że unormowanie zawarte w § 4 załącznika do zaskarżonej uchwały, nie realizuje normy kompetencyjnej z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy, wychodząc poza zakres upoważnienia ustawowego, wobec czego doszło do istotnego naruszenia prawa.

Prawodawca lokalny w analizowanej regulacji przewidział, że: "Właściciele nieruchomości położonych bezpośrednio wzdłuż chodników mają obowiązek uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego (chodnik), poprzez gromadzenie ich na skraju chodnika od strony jezdni w taki sposób, aby nie utrudniało to ruchu i nie zagrażało przechodniom i pojazdom oraz istniejącej zieleni, z zachowaniem możliwości odpływu wody do kanalizacji."

Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy, regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wymagań w zakresie uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego.

Kwestia dotycząca sposobu postępowania z błotem, śniegiem, lodem i innymi zanieczyszczenia uprzątniętym z przystanków komunikacyjnych oraz z części nieruchomości służących do użytku publicznego nie mieści się jednak w delegacji ustawowej wynikającej z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy. Przepis ten zezwala Radzie Gminy na szczegółowe określenie zasad uprzątania błota, śniegu lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, nie zaś regulowania sposobu i miejsca ich gromadzenia. W tej kwestii wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 372/15, w Łodzi z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 637/15, w Kielcach z dnia 27 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Ke 572/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Obowiązek gromadzenia ww. zanieczyszczeń, jak i określenie sposobu ich gromadzenia przekracza pojęcie "uprzątnięcia", o którym mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy (por. wyroki WSA: w Gliwicach z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. II SA/Gl 258/14; w Poznaniu z dnia 7 października 2015 r., sygn. IV SA/Po 446/15; w Białymstoku z dnia 4 czerwca 2020 r. sygn. II SA/Bk 179/20).

Poza tym wskazać trzeba, że zakwestionowane przez Prokuratora unormowanie stanowi w istocie kombinację treści art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c i art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy upoważnił radę gminy do określenia wymagań w zakresie utrzymania porządku i czystości na terenie nieruchomości obejmujących uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. Natomiast w art. 5 ust. 1 tej ustawy, ustawodawca zawarł obowiązki utrzymania czystości i porządku ciążące na właścicielach nieruchomości. W myśl art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych.

Zestawiając wymienione przepisy ustawy nie ulega wątpliwości, że w odróżnieniu od art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy, delegacja zawarta w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c, dotyczy jedynie nieruchomości danego właściciela (w części służącej do użytku publicznego), a już nie położonego wzdłuż takiej nieruchomości chodnika. Kwestie zaś usuwania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych "wzdłuż nieruchomości" reguluje art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy, a nie jej art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c. Wykładnia obu tych przepisów prowadzi do wniosku, że ustawodawca w art. 5 ust. 1 pkt 4 nie reguluje kwestii powierzonych do uregulowania przez ustawodawcę radzie gminy, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c – zachowania czystości i porządku na terenie nieruchomości danego właściciela, ale dotyczy obowiązków właściciela nieruchomości odnośnie terenu leżącego poza jego nieruchomością, tj. chodnika położonego wzdłuż nieruchomości, co oznacza, że w zakresie tego obowiązku brak jest podstaw do jego powtarzania w regulaminie (por. wyrok: WSA w Kielcach z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. II SA/Ke 786/19 i tam powołane wyroki WSA: w Poznaniu z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. IV SA/Po 365/19, w Bydgoszczy z dnia 4 września 2019 r., sygn. II SA/Bd 506/19, w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. II SA/Gd 80/19, w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. IV SA/Po 1060/15, czy też wyroki WSA w Białymstoku z dnia 4 czerwca 2020r. sygn. II SA/Bk 179/20 oraz z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. II SA/Bk 150/20).

Zasadny jest również zarzut naruszenia art. 4 ust 2 pkt 1 lit. d ustawy, poprzez uregulowanie w § 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 1 załącznika do uchwały ograniczenia co do zakresu mycia wyłącznie nadwozia samochodu lub innych pojazdów mechanicznych i ograniczenia dokonywania napraw pojazdów samochodowych do napraw drobnych.

W myśl art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d ustawy, regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wymagań w zakresie mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi.

W zaskarżonej uchwale treść przepisów odnoszących się do mycia pojazdów samochodów poza myjniami oraz naprawy pojazdów samochodowych i innych pojazdów mechanicznych poza warsztatami samochodowymi brzmi następująco:

"Mycie pojazdów samochodowych poza myjniami może odbywać się po spełnieniu łącznie następujących warunków:

1. 1) niezanieczyszczania środowiska i odprowadzania powstających ścieków do kanalizacji sanitarnej lub zbiornika bezodpływowego;
2. 2) dokonywania tych czynności na wydzielonych, utwardzonych częściach nieruchomości oraz przy użyciu środków ulegających biodegradacji;
3. 3) mycie dotyczy nadwozia samochodu lub innych pojazdów mechanicznych." (§ 5 ust. 1).

"Naprawa pojazdów samochodowych i innych pojazdów mechanicznych poza warsztatami samochodowymi może odbywać się wyłącznie pod warunkiem:

1. 1) naprawa pojazdów samochodowych dotyczy drobnych napraw;
2. 2) niezanieczyszczenia środowiska i gromadzenia powstających odpadów w urządzeniach do tego przeznaczonych;
3. 3) naprawa pojazdów samochodowych nie stwarza uciążliwości dla właścicieli sąsiednich nieruchomości." (§ 5 ust. 2).

Orzekający w tej sprawie Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d ustawy zawiera upoważnienie odnoszące się wyłącznie do warunków zapewniających zgodne z ustawą odprowadzanie nieczystości powstałych w wyniku mycia i naprawy pojazdów (vide: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. II SA/Sz 994/08, dostępny w CBOSA). Jak stwierdził WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. II SA/Bd 877/18, organ gminy został upoważniony wyłącznie do wskazania wymogów dopuszczalności mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami, mających na celu zapewnienie ochrony środowiska i zdrowia ludzi przed zagrożeniem zanieczyszczeniem lub uciążliwościami stwarzanymi na skutek wykonywania tych czynności. Powołana norma delegacyjna nie upoważniła natomiast ani do wprowadzenia generalnego ograniczenia możliwości mycia pojazdów mechanicznych tylko do określonych części pojazdów (np. nadwozia) ani do wprowadzenia zakazu rodzajowego prowadzonych napraw czy ograniczenia napraw poza warsztatami tylko do "drobnych napraw".

Nic nie uzasadnia ograniczenia możliwości mycia pojazdów tylko do określonych w regulaminie części pojazdów (por. np. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. II SA/Gd 383/19; WSA w Białymstoku z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. II SA/Bk 217/20; WSA w Bydgoszczy z dnia 31 lipca 2020 r. sygn. II SA/Bd 167/20 i przywołane tam orzecznictwo).

Wobec powyższego Sąd uznał, że kwestionowane przez Prokuratora zapisy § 5 ust. 1 pkt 3 i § 5 ust. 2 pkt 1 Regulaminu w sposób istotny naruszają prawo. Wprowadzając takie ograniczenia ("mycie dotyczy nadwozia samochodu lub innych pojazdów mechanicznych") Rada Gminy przekroczyła kompetencje ustawowe wynikające z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. d ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ponadto wymienione w kwestionowanym § 5 ust. 2 pkt 1 Regulaminu ograniczenia wykonywania napraw pojazdów samochodowych poza warsztatami naprawczymi, zostały określone w sposób nieprecyzyjny, z użyciem sformułowania ocennego i niedookreślonego – "drobnych napraw", mogącego powodować wątpliwości interpretacyjne, a takich unormowań akty prawa miejscowego nie powinny zawierać.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zarzuty postawione w skardze zasługują na uwzględnienie. Należało zatem orzec o stwierdzeniu nieważności § 4, § 5 ust. 1 pkt 3 i § 5 ust. 2 pkt 1 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Suwałki stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały, za podstawę przyjmując art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).