Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.
Do Starosty S. w dniu 20 września 2022 r. wpłynął wniosek J. L. o dokonanie zmiany lasu na użytek rolny na działce nr [...] na powierzchni 0,0863 ha, położonej na terenie wsi H., gmina D. Wnioskodawca swoją prośbę uzasadnił tym, że las stanowi integralną część działki i znajduje się przy istniejących budynkach gospodarczych co stanowi dla nich zagrożenie. Bliskość lasu powoduje utrudnienie przy manewrowaniu przy budynkach, dodatkowo przestrzeń w lesie między drzewami jest używana jako plac manewrowy.
Podczas przeprowadzonych oględzin w dniu 19 października 2022 r. ustalono, że przedmiotowa działka o nr ewid. [...] (przed scaleniami nr [...]) na wnioskowanej powierzchni 0,0863 ha stanowi: oddział 13i - BMśw 6Brz 55 lat, 4So 55 lat, zwarcie umiarkowane, zadrzewienie 0.7, we wskazaniach TP. UPUL dla wsi H. jest aktualny na lata 2020-2029. Fragment lasu wnioskowany do zmiany na użytek rolny od strony zabudowań w jakiejś części jest wycięty w wyniku tegorocznych śniegołomów (widoczne karpy). Na tej powierzchni wnioskodawca trzyma swoje maszyny rolnicze. W pozostałym drzewostanie występuje posusz stojący i leżący oraz złomy. Z trzech stron (od północy, wschodu i zachodu) przedmiotowy fragment lasu sąsiaduje z użytkiem Ls. Gmina D. nie posiada aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego dla użytków położonych na terenie wsi H. Decyzją z [...] listopada 2022 r. nr [...] Starosta S., działając na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (t.j.
Dz.U. z 2022 r., poz. 672 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), odmówił dokonania zmiany na użytek rolny lasu położonego w obrębie H., gm. D. na powierzchni 0,0863 ha na działce nr [...], stanowiącego własność J. L. W uzasadnieniu wskazano, że w myśl art. 13 ust. 1 ustawy, podstawowym obowiązkiem ciążącym na właścicielach lasów, jest obowiązek trwałego utrzymywania lasów oraz zapewnienia ciągłego użytkowania leśnego. Zasada ta jest realizacją podstawowych założeń ustawy o lasach, sprowadzających się przede wszystkim do traktowania w sposób priorytetowy obowiązków o charakterze ochronnym. Przepis art. 13 ust. 2 ustawy stanowi odstępstwo od tej zasad i zgodnie z wolą ustawodawcy może mieć zastosowanie jedynie w przypadkach szczególnie uzasadnianych (a nie typowych, codziennych) potrzeb właściciela lasu.
Zatem, aby uzyskać zezwolenie, właściciel lasu powinien wskazać, na czym polega "szczególnie uzasadniona potrzeba". W orzecznictwie sądowym wyrażony został pogląd, że chęć zagospodarowania działki przez jej właściciela dla celów hodowlanych oznacza, że ma on uzasadniony interes w żądaniu zmiany przeznaczenia działki, ale nie oznacza, że wystąpiła szczególnie uzasadniona potrzeba, aby takiej zmiany dokonać. Można przyjąć, że również wola wykorzystania użytku leśnego w celu prowadzenia na nim upraw rolnych leży w interesie jego właściciela, jednak nie jest to wystarczające do wydania decyzji o zmianie lasu na użytek rolny. Niezbędne jest wykazanie, że taki interes ma zaspokajać szczególnie uzasadnione potrzeby właściciela lasu. Pojęcie szczególnej potrzeby właściciela lasu niesie w sobie element pewnego przymusu sytuacyjnego, który może wynikać dla strony z różnych okoliczności. Zmiana przeznaczenia lasu na użytek rolny musi więc być dla właściciela tego lasu czymś niezbędnym w danej sytuacji, przy czym potrzeba ta powinna być uzasadniona nie tylko z jego subiektywnego punktu widzenia, ale przede wszystkim przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów oceny sytuacji strony i jej argumentów.
Podkreślono, że wydając decyzję, która oparta jest na uznaniu administracyjnym, organ winien, po uprzednim wyczerpującym zgromadzeniu materiału dowodowego, dokonać jego starannej oceny i szczegółowo wyważyć potrzeby właściciela lasu w kontekście oceny, czy mają one charakter "szczególnie uzasadniony", przemawiający za zmianą przeznaczenia lasu. Organ w sprawie niniejszej, badając czy została spełniona przesłanka warunkująca zmianę lasu na użytek rolny, tj. przesłanka "szczególnie uzasadnionej potrzeby właściciela lasu", dokonał następujących ustaleń:
A) wnioskodawca nie wykazał, o jakim charakterze, jakiej wielkości prowadzi gospodarstwo rolne, w jakiej jest sytuacji życiowej w szczególności w kontekście jej bytu materialnego i rodzinnego i czy zmiana lasu na użytek rolny zaspokoi jego szczególnie uzasadnione potrzeby, tj. potrzeby gospodarczo-bytowe w tym uzasadnione potrzeby prowadzenia gospodarki rolnej. Cała argumentacja chęci dokonania zmiany lasu na użytek rolny została przez wnioskodawcę oparta na stwierdzeniu, że będzie ona służyła jako plac manewrowy dla maszyn rolniczych oraz zagraża dla istniejących budynków gospodarczych. Organ ocenił, że taka argumentacja nie wypełnia dyspozycji przesłanki "szczególnie uzasadnionej potrzeby" właściciela lasu. Strona nie wykazała, że znajduje się w wyjątkowych okolicznościach, a wnioskowana zmiana jest niezbędna i szczególna, tj. wyraźnie odbiegające od potrzeb typowych, codziennych;
B) uproszczony plan urządzenia lasu dla obrębu H. jest aktualny na lata 2020 - 2029, więc zadania i wskazówki gospodarcze są określone dla wnioskowanego obszaru. Analizowany obszar stanowi oddział 13i - BMśw 6Brz 55 lat, 4So 55 lat, zwarcie umiarkowane, zadrzewienie 0.7, we wskazaniach TP. Podczas oględzin działki stwierdzono wystąpienie posuszu stojącego i leżącego oraz złomów. Na części obszaru od strony zabudowań widoczne karpy. Z pozostałych trzech stron przedmiotowy fragment lasu sąsiaduje z użytkiem leśnym (Ls). Zatem planowana zmiana lasu na użytek rolny stałaby w sprzeczności z zapisami UPUL. Analiza szczególnie uzasadnionych potrzeb właściciela lasu nie może również pozostawać w oderwaniu od obowiązku prowadzenia prawidłowej gospodarki leśnej, która jest określona w przytoczonych zapisach UPUL. Taką wykładnię potwierdza treść przepisów art. 8 i 13 ustawy, formułujących zasady prowadzenia gospodarki leśnej oraz obowiązki z zakresu trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania;
C) kolidowanie gruntu leśnego z istniejącym zagospodarowaniem (manewrowanie sprzętem rolnym, bliskie sąsiedztwo drzew z zabudowaniami rolnymi) nie stanowi zdarzenia losowego o którym mowa w art. 13 ust. 2 ustawy. W sytuacji, w której właściciel lasu może prowadzić zamierzoną działalność na innych własnych gruntach, odpada przesłanka zmiany lasu na użytek rolny, jako "szczególnie uzasadnionej potrzeby" (wyrok WSA w Białymstoku z 25 marca 2010 r., II SA/Bk 772/09). Zdaniem organu budzi też dużą wątpliwość późniejszy rolny charakter analizowanego terenu ponieważ nie nawiązuje do żadnego użytku rolnego będącego w posiadaniu wnioskodawcy, a jedynie do terenu zabudowanego. Analizowany obszar leśny od strony północnej leży w bezpośrednim sąsiedztwie kompleksu leśnego, stanowiąc z nim integralne połączenie. Dodatkowo analizowany użytek stanowi bardzo małą powierzchnię 0,0863 ha, co też wyklucza prowadzenie racjonalnej gospodarki rolnej na tak małym obszarze;
D) na analizowanym terenie nie funkcjonuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy D. Nie jest zatem określone przeznaczenie danego terenu w trybie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Biorąc powyższe pod uwagę oraz stojąc na straży dbałości o "szczególnie uzasadnioną potrzebę" właściciela lasu jak również dbając o ochronę i powiększanie zasobów leśnych oraz zasadę racjonalnej gospodarki leśnej, organ pierwszej instancji odmówił dokonania wnioskowanej zmiany lasu na użytek rolny.
Odwołanie od tej decyzji wniósł J. L. i poinformował, że działka [...] stanowi jedyne miejsce z budynkami i miejscem do przetrzymywania maszyn. Działka powstała po podziale z bratem. Jednakże w obecnej chwili sytuacja rodzinna doprowadziła do tego, że wnioskodawca musi poruszać się jedynie w granicach swojej działki a jest ona otoczona z każdej strony przez działkę brata. W związku z tą sytuacją nie jest w stanie przeprowadzić nowego nasadzenia lasu po śniegołomach, gdyż teren ten jest potrzebny do utrzymania gospodarstwa i do przechowywania maszyn, manewrowania maszynami. Najbliższa działka rolna położona przy drodze jest oddalona o ponad 300 m, ale nie posiada dostępu do prądu i przechowywanie jakichkolwiek maszyn w takiej odległości może być niebezpieczne. Powtórne wyłącznie terenu lasu z użytku może doprowadzić do poważnych problemów w poruszaniu się po gospodarstwie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] grudnia 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Kolegium w sprawie niniejszej nie wystąpiła po stronie właściciela lasu szczególnie uzasadniona potrzeba. Organ przede wszystkim wskazał, że zgodnie z art. 3 ustawy, lasem jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony, przeznaczony m.in. do produkcji leśnej. O kwalifikacji gruntu jako lasu w oparciu o kryterium przeznaczenia rozstrzygają dane z ewidencji gruntów. W niniejszej sprawie część nieruchomości o pow. 0,0863 ha, o której mowa we wniosku, w ewidencji gruntów oznaczona jako grunt leśny - LsVI, położona jest w kompleksie leśnym, którego powierzchnia przekracza 0,1000 ha. W świetle powyższego bezspornym jest, że przedmiotowy fragment nieruchomości skarżącego, oznaczonej jako działka nr [...], stanowi las w rozumieniu ustawy.
Organ odwoławczy podniósł, że nawet przejściowy brak roślinności leśnej nie oznacza, że grunt przestaje być lasem, nie stanowi również przesłanki przemawiającej za zmianą lasu na użytek rolny. Na właścicielu lasu nadal spoczywa obowiązek trwałego utrzymywania lasów oraz zapewnienia ciągłego użytkowania leśnego, co w przypadku pozbawienia lasu drzewostanu może oznaczać konieczność jego odtworzenia. Organ nie musi przy tym wykazywać, z jakich powodów użytek leśny ma nadal spełniać funkcje lasu, ani tego, że roślinność leśna ma być na nim przywrócona, o ile przejściowo została z takiego gruntu usunięta (wyrok WSA w Warszawie z 29 lutego 2012 r., IV SA/Wa 1609/11; wyrok WSA w Łodzi z 8 października 2020 r., II SA/Łd 84/20). Podkreślono, że ewentualne trudności w ponownym zalesieniu fragmentu przedmiotowego gruntu nie stanowią przesłanek, o których mowa w art. 13 ust. 2 ustawy, zwłaszcza, że dojazd do tej części działki nie jest niemożliwy.
Kolegium podniosło, że wprawdzie wyrażenie zgody na zmianę lasu na użytek rolny pozostawiono uznaniu organu, jednak przesłankami dopuszczalności takiej decyzji jest wykazanie szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów (art. 13 ust. 2). Użycie w przepisie pojęcia "szczególnie uzasadnionych potrzeb" wskazuje, że ustawodawca zezwala na zmianę przeznaczenia lasu jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w szczególności zaś, gdy przedmiotowa zmiana jest niezbędna dla zaspokojenia takiej potrzeby, a znaczenie jej zaspokojenia dla właściciela lasu przeważa interes publiczny jego ochrony i pozwala na odstąpienie od celów wyznaczonych w ustawie.
Dla ustalenia istnienia "szczególnie uzasadnionych potrzeb" nie wystarcza wystąpienie po stronie właściciela zwykłych, ale konieczne jest wystąpienie potrzeb kwalifikowanych czyli nadzwyczajnych, wyjątkowych, a zatem wyraźnie odbiegających od potrzeb typowych. Prawidłowa wykładnia art. 13 ust. 2 ustawy, nie może być oderwana od uregulowań tej ustawy. W jej art. 1 określono zasady zachowania, ochrony i powiększenia zasobów leśnych oraz zasady gospodarki leśnej w powiązaniu z innymi elementami środowiska i z gospodarką narodową, a przepisy ustawy stosuje się do lasów bez względu na formę ich własności. Nadto art. 13 ust. 1 ustawy, nakłada na właścicieli lasów obowiązek utrzymania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania.
We wniosku jako przesłankę zmiany lasu na użytek rolny wskazano uciążliwości w manewrowaniu sprzętem rolniczym, a także niebezpieczeństwo wynikające z bliskości drzew względem zabudowań. Natomiast z treści odwołania wynika, że skarżący w wyniku sytuacji rodzinnej zmuszony jest poruszać się jedynie w obrębie własnej działki (otoczonej działką brata) i z tego względu występują trudności z przeprowadzeniem ewentualnych nowych nasadzeń lasu po śniegołomach.
Odnosząc się do kwestii niebezpieczeństwa, które stwarza bliskość drzew względem zabudowań, Kolegium wyjaśniło, że jeżeli skarżący obawia się, że drzewa mogą stanowić zagrożenie dla istniejącej w pobliżu zabudowy, winien dokonać odpowiednich zabiegów pielęgnacyjnych (przecinki, odnowienia). Zgodzono się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że kolidowanie gruntu leśnego z istniejącym zagospodarowaniem w zakresie manewrowania oraz bliskiego sąsiedztwa drzew z zabudowaniami rolnymi nie stanowi zdarzenia, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ustawy.
Ponadto z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że dokonano już wycinki części drzewostanu od strony zabudowań. Ewentualne trudności w ponownym zalesieniu fragmentu przedmiotowego gruntu nie stanowią przesłanek, o których mowa w art. 13 st. 2 ustawy. Dojazd do zadrzewionej części działki jest możliwy, o czym świadczy fakt, że skarżący trzyma tam maszyny rolnicze, o czym sam wspomina. Dodatkowo wskazano, że jeżeli, zdaniem skarżącego, istnieją niedające się usunąć trudności w dokonaniu nasadzeń, to skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób zamierza dokonać wycinki drzew na tym fragmencie nieruchomości, co jest znacznie trudniejszym przedsięwzięciem.
Kolegium stwierdziło, że fakt, iż działka nr [...] została wydzielona w konkretnym kształcie i zabudowana w taki sposób, który ogranicza możliwość sprawnego manewrowania sprzętem rolniczym (ale - jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy mapy zasadniczej - możliwości takiej nie wyłącza), nie może stanowić przesłanki zmiany lasu na użytek rolny. Tym bardziej, że jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji, wątpliwe jest, aby po zmianie, grunt ten był wykorzystywany rolniczo; byłby bowiem z trzech stron otoczony gruntem leśnym, zaś od strony południowej znajdowałby się w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań. Przeciwko planowanemu rolniczemu wykorzystaniu świadczy także wielkość obszaru leśnego (863 m2).
Kolegium stwierdziło, że przedstawione przez skarżącego argumenty nie mogą być uznane za szczególnie uzasadnione potrzeby. Brak im bowiem nadzwyczajności i wyjątkowości, które wyraźnie odróżniałyby je od potrzeb typowych. Ubiegając się o zgodę na zmianę lasu na użytek rolny należy wykazać, jaka szczególna potrzeba uzasadnia rolnicze wykorzystanie danej nieruchomości, przy czym nie może to być jedynie chęć jej rolniczego użytkowania. Takim argumentem mogłaby być nawet sytuacja materialna wnioskodawcy (należycie udokumentowana), który jedynie dzięki umożliwieniu prowadzenia uprawy rolnej mógłby zdobyć środki niezbędne do zaspokojenia potrzeb życiowych i nie mógłby ich znaleźć w inny sposób. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca.
Podkreślono przy tym, że orzekanie o zmianie lasu na użytek rolny następuje w szczególnym reżimie dowodowym, tj. przy konieczności wykazania wyjątkowych okoliczności. Konieczność wykazania tych wyjątkowych okoliczności odnosi się do wnioskodawcy, na co wyraźnie wskazuje użycie wyrażenia "wykazanie". To właściciel lasu, dążąc do zmiany przeznaczenia gruntu, winien wykazać istnienie szczególnie uzasadnionych potrzeb oraz przedstawić stosowne dowody na poparcie swoich twierdzeń. Rolą organu jest tu jedynie ocena, czy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności można uznać za "szczególnie uzasadnione potrzeby".
Organ wskazał, że przepisy ustawy nakazują podejmowanie w pierwszej kolejności działań zmierzających do ochrony zasobów leśnych. Zawarte w art. 7 - 9 oraz 13 normy prawa wskazują na konieczność prowadzenia gospodarki leśnej w ramach zrównoważonego rozwoju (zasada konstytucyjna - art. 5 Konstytucji RP). Charakteryzuje się ona działaniami zmierzającymi do zachowania terenów leśnych oraz ich systematycznego powiększania, a zmianę lasu na inne cele traktować należy jako wyjątek. Teren objęty wnioskiem stanowi las, więc zarówno zasady powszechnej ochrony lasów oraz trwałości utrzymania lasów (art. 8 ustawy), jak i konieczność ochrony środowiska naturalnego przed nieuzasadnioną degradacją powodują, że należy przyznać prymat interesowi publicznemu nad interesem strony w rozumieniu art. 7 K.p.a. Jest to tym bardziej konieczne, że strona nie wykazała w toku postępowania żadnych szczególnych okoliczności uzasadniających zmianę przeznaczenia lasu na użytek rolny.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł J. L. i zarzucił, że organy nie wzięły pod uwagę jego potrzeb które wynikają z rodzaju prowadzonej działalności. Cały teren leśny działki po wiatrołomach o pow. 0.0863 został już zagospodarowany, aby utrzymać możliwość prowadzenia gospodarstwa. Las o pow. 0.0863 jest jedyny na jego działce i jest otoczony innym lasem z innej działki. Względy rodzinne i sytuacja z nich wynikające wymusiły na skarżącym zagospodarowanie lasu tak aby móc funkcjonować wokół budynków i manewrować sprzętem, co i tak jest utrudnione przez kształt działki i rozmieszczenie budynków.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Skarżący na rozprawie w dniu 28 lutego 2023 r. podał, że jego gospodarstwo rozrosło się z 10 ha do 200 ha. W związku z tym ma duży park maszynowy i hoduje około 2.000 sztuk trzody. Przy tak dużym gospodarstwie i dużych maszynach, takich jak kombajn, nie jest w stanie manewrować nimi w gruncie swojej działki. Wskazał, że maszyny częściowo parkuje na wnioskowanym do zmiany fragmencie działki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa materialnego, a ich wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. utrzymująca w mocy decyzję Starosty S. z [...] listopada 2022 r. o odmowie dokonania zmiany na użytek rolny lasu położonego w obrębie H., gm. D. na powierzchni 0,0863 ha na działce nr [...].
Podstawę prawną decyzji stanowił art. 13 ust. 2 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz.U z 2022 r. poz. 672 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), zgodnie z którym zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów. Podkreślenia wymaga, że wykładnia tego przepisu, jak wskazuje się w orzecznictwie, nie może być oderwana od podstawowych uregulowań tej ustawy, w szczególności od zawartej w art. 1 zasady zachowania, ochrony i powiększania zasobów leśnych oraz zasady gospodarki leśnej w powiązaniu z innymi elementami środowiska i z gospodarką narodową.
Należy zauważyć, że art. 13 ust. 1 ustawy, nakłada na właścicieli lasów obowiązek utrzymania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania. W związku z powyższym przyjąć należy, że uszczuplanie powierzchni leśnej jest wyjątkiem od zasady utrzymywania dotychczasowej ich powierzchni leśnej, a nawet jej zwiększania. Jako wyjątek powinien być stosowany tylko po dogłębnej analizie przesłanek wynikających z ustawy (vide wyroki: WSA w Białymstoku z 10 października 2019 r., II SA/Bk 466/19; WSA w Gliwicach z 13 lipca 2022 r., II SA/Gl 673/22, pub. CBOSA).
Pojęcie "szczególnie uzasadnionych potrzeb", których zaistnienie – zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy może uzasadniać zmianę lasu na użytek rolny nie zostało zdefiniowane w ustawie i wobec tego, jego rozumienie wypracowane zostało przez orzecznictwo sądów administracyjnych. Według zaś utrwalonej linii orzecznictwa, dla ustalenia istnienia "szczególnie uzasadnionych potrzeb", nie jest wystarczające wystąpienie po stronie właściciela zwykłych, lecz konieczne jest wystąpienie potrzeb kwalifikowanych, czyli nadzwyczajnych, wyjątkowych, wyraźnie odbiegających od potrzeb typowych. W orzecznictwie wskazywano, że pod sformułowaniem szczególnie uzasadnione potrzeby właściciela lasu należy rozumieć sytuację wyjątkową, będącą dla właściciela czymś absolutnie niezbędnym w danej sytuacji i jednocześnie uzasadnioną nie tylko z jego subiektywnego punktu widzenia, ale przede wszystkim przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów oceny.
Tym samym powody wystąpienia z wnioskiem powinny wykraczać poza subiektywny interes strony, nawet jeżeli jest on uzasadniony. Szczególnie uzasadnionej potrzeby nie należy utożsamiać z uzasadnionym interesem strony, sprowadzającym się np. do chęci zagospodarowania działki dla celów rekreacyjnych, czy hodowlanych. Musi to być realna (a nie potencjalna) potrzeba wykraczająca poza potrzebę zwykłą (a więc wyjątkowa, kwalifikowana, uzasadniona szczególnymi okolicznościami), która w sytuacji konkretnego właściciela przeważa nad ciążącymi na nim obowiązkami ochrony i trwałości utrzymania lasu. Prawidłowa wykładnia art. 13 ust. 2 ustawy, nie może być bowiem oderwana od całości uregulowań ustawy o lasach.
Jednocześnie zwrot "szczególnie uzasadniona potrzeba" nie może być intepretowany inaczej jak: "konieczność, mus, niezbędność, przymus sytuacyjny" (vide: wyrok WSA w Białymstoku, II SA/Bk 463/16, pub. CBOSA). Jak wywiódł NSA w sprawie II OSK 779/18, słowo "potrzeba" w języku polskim oznacza, że coś jest potrzebne, nieodzowne, że zachodzą okoliczności zniewalające do postąpienia tak a nie inaczej. Słowo "potrzeba" wiąże się z wystąpieniem stanu konieczności, niezbędności. We wszystkich znaczeniach słowo "potrzeba" łączy się z elementem pewnego przymusu sytuacyjnego, który może wynikać dla strony z różnych okoliczności. To z woli ustawodawcy nie wystarcza wykazanie wystąpienia uzasadnionych potrzeb po stronie właściciela lasu. Konieczne jest wykazanie ich szczególnego charakteru.
Przenosząc powyższe rozważania na płaszczyznę niniejszej sprawy należy zgodzić się z organami, że skarżący nie wykazał szczególnie uzasadnionej potrzeby właściciela lasu, umożliwiającej wnioskowaną zmianę lasu na użytek rolny, zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy. Wniosek został uzasadniony trudnościami w manewrowaniu sprzętem rolniczym a także niebezpieczeństwem wynikającym z bliskości drzew względem zabudowań. Nadto w odwołaniu podniesiono, że w uwagi na sytuację rodzinną (konflikt z bratem) skarżący zmuszony jest poruszać się jedynie w obrębie własnej działki (otoczonej działką brata). W związku z tą sytuacją nie jest w stanie przeprowadzić nowych nasadzeń po śniegołomach, gdyż teren ten jest potrzebny do utrzymania gospodarstwa i do przechowywania maszyn oraz manewrowania nimi.
Odnosząc się do tej argumentacji w pierwszej kolejności wskazać należy, że grunt leśny położony na przedmiotowej działce porośnięty jest lasem mieszanym o umiarkowanym zwarciu. Występuje posusz stojący i leżący oraz złomy. Część drzewostanu od strony zabudowań jest wycięta z powodu śniegołomów. Na tym fragmencie skarżący trzyma maszyny rolnicze. Z trzech stron (od północy, wschodu i zachodu) przedmiotowy fragment lasu graniczy z użytkiem Ls (powyższe wynika z przeprowadzonych oględzin 19 października 2022 r.). Dla wnioskowanego obszaru określone są zadania i wskazówki wynikające z uproszczonego planu urządzenia lasu aktualnego na lata 2020-2029. Przedmiotowy obszar stanowi oddział 13i-BMśw 6Brz 55 lat, 4So 55 lat, zwarcie umiarkowane, zadrzewienie 0.7, we wskazaniach TP.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że planowana zmiana lasu na użytek rolny przede wszystkim stałaby w sprzeczności z zapisami tego planu. Jak wykazano powyżej na właścicielu lasu spoczywa przede wszystkim obowiązek trwałego utrzymywania lasu a w przypadku pozbawienia drzewostanu istnieje konieczność jego odtworzenia. Trudności w ponownym zalesieniu fragmentu przedmiotowego gruntu nie stanowią przesłanki szczególnie uzasadnionej potrzeby. Zasadnie podnosi przy tym organ odwoławczy, że skoro zdaniem skarżącego, istnieją niedające się usunąć trudności w dokonaniu nasadzeń, to skarżący nie wyjaśnił w jaki sposób zamierza dokonać wycinki drzew na tym fragmencie, co jest zabiegiem trudniejszym.
Sąd podziela stanowisko organów, że szczególnie uzasadnionej potrzeby lasu nie stanowi kolidowanie gruntu leśnego z istniejącymi zabudowaniami i trudności z manewrowaniu sprzętem rolniczym. Okoliczności te nie stanowią zdarzeń losowych i nie mają charakteru szczególnego. Zagrożenie dla istniejącej w pobliżu zabudowy może być usunięte poprzez dokonanie odpowiednich zabiegów pielęgnacyjnych. Zdaniem sądu stwierdzić można, że aktualnie już takiego zagrożenia nie ma, bo fragment lasu wnioskowany do zmiany na użytek rolny od strony zabudowań w jakiejś części jest wycięty w wyniku tegorocznych śniegołomów (widoczne karpy). Na tej powierzchni skarżący trzyma swoje maszyny rolnicze. W bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań na chwilę obecną są zaparkowane maszyny rolnicze.
Sąd nie neguje, że skarżący na skutek konfliktu z bratem zmuszony jest do poruszania się tylko w granicach swojej działki (która jest otoczona z każdej strony przez działkę brata skarżącego). Mogą w związku z tym powstawać podnoszone we wniosku problemy z manewrowaniem maszynami rolniczymi. Nie jest to jednak okoliczność szczególna w rozumieniu art. 13 ust. 2 ustawy. Tym bardziej, że poruszanie się maszynami po działce skarżącego nie jest wykluczone, jak również dojazd do zadrzewionej części działki jest możliwy – na części tej działki skarżący parkuje już maszyny rolnicze.
Wskazać przy tym należy, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa o wielkości 200 ha. Najbliższa siedliska działka rolna położona jest w odległości około 300 m. Sąd rozumienie, że logistycznie przechowywanie maszyn, na wnioskowanym do zmiany fragmencie działki, byłoby najlepszym rozwiązaniem. Niemniej jednak, zdaniem sądu, skarżący ma możliwość zorganizowania "parkingu" dla maszyn rolniczych na innych swoich działkach.
Nadto, jak słusznie wywodzą organy, w sprawie można mieć wątpliwości odnośnie tego czy grunt po zmianie byłby wykorzystywany rolniczo. Wnioskowany do zmiany fragment działki nie nawiązuje do żadnego użytku rolnego będącego w posiadaniu wnioskodawcy, a jedynie do terenu zabudowanego. Analizowany obszar leśny od strony północnej leży w bezpośrednim sąsiedztwie kompleksu leśnego, stanowiąc z nim integralne połączenie. Dodatkowo analizowany użytek stanowi bardzo małą powierzchnię 0,0863 ha, co też wyklucza prowadzenie racjonalnej gospodarki rolnej na tak małym obszarze;
W przedmiotowym postępowaniu nie wykazano zatem istnienia szczególnie uzasadnionej potrzeby właściciela lasu, co jest niezbędnym warunkiem uzyskania zgody na jego przekwalifikowanie.
Kontrolując prawidłowość zaskarżonej decyzji, wydanej w oparciu o uznanie administracyjne, sąd badał też - oprócz tego czy organy administracji przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy rozstrzygnięcia wynikają z dokonanych ustaleń – czy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W ocenie sądu, orzekające w sprawie organy wymogom wyżej wskazanym sprostały. Zarówno dokonana przez nie analiza okoliczności faktycznych, jak i przeprowadzone postępowanie dowodowe nie budzą wątpliwości co do ich prawidłowości. Odnośnie rozważenia interesu publicznego i prywatnego wskazać należy, że zgodnie z art. 7 K.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Mając to uwadze stwierdzić należy, że skoro uszczuplanie powierzchni leśnej jest wyjątkiem od zasady utrzymywania dotychczasowej powierzchni leśnej, a nawet jej zwiększania, to by przeciwstawić tej generalnej zasadzie mającej na celu ochronę interesu publicznego interes indywidualny musi być wyjątkowy, szczególny, obiektywnie uzasadniający to przełamanie. Potrzeby obiektywnie postrzegane jako zwykłe, choć zrozumiałe, nie są tymi, które uzasadniają wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy. Taka ocena wynika z uzasadnień wydanych decyzji.
Mając na uwadze powyższe skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.