Uzasadnienie
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (zwany dalej: PWINB) postanowieniem z dnia [...].07.2015r. o nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. (zwanego dalej: PINB) z dnia [...].07.2015r. odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego z art. 61 a k.p.a. na wniosek B. G., A. S. i W. Ż. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: pełnomocnik J. S., działający na rzecz B. G., A. S. i W. Ż., zwrócił się do PINB z wnioskiem z dnia [...].06.2014r. o zbadanie legalności wybudowania w 1984r. linii energetycznej wysokiego napięcia 110 kV, przebiegającej nad budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] w B. (działka o nr geod. [...]).
Organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w trakcie którego zebrał materiał dowodowy w postaci m.in.: informacji P. SA Oddział w B. z dnia [...].07.2014r., kserokopii decyzji z dnia [...].08.1982r. o pozwoleniu na budowę linii energetycznej, zezwolenia z dnia [...].02.1982r. załączników do decyzji (str. 57-62 akt adm.), protokołu rozprawy administracyjnej z dnia [...].03.2015r., kopii projektów wykonawczych (str. 79-86 akt adm.), protokołu kontroli przeprowadzonej [...].06.2015r., wydał postanowienie z dnia [...].07.2015r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego.
Organ stwierdził, że linia energetyczna wybudowana została za przyzwoleniem władz budowlanych, jest prawidłowo utrzymana, w związku z czym brak jest podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w celu doprowadzenia obiektu do zgodności z prawem.
Postanowieniem z dnia [...].07.2015r. PWINB utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB, że roboty budowlane, związane z posadowieniem linii energetycznej nad działką skarżących, zostały wykonane w 1984r. w oparciu o decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...].02.1982r. znak [...] wydaną w przedmiocie zajęcia części nieruchomości oraz o decyzję Wojewody P. z dnia [...].08.1982r. znak: nr [...] wydaną w przedmiocie udzielenie pozwolenia na budowę. Skoro linia wysokiego napięcia została zbudowana legalnie to, zdaniem organu II instancji, należało odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego z "innych uzasadnionych przyczyn", o jakich stanowi art. 61a § 1 k.p.a.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, skarżący zarzucili postanowieniu PWINB z dnia [...].07.2015r. następujące uchybienia:
- - błędne zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a.
- - naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.
- - rażącą niezgodność rozstrzygnięcia z art. 37 ustawy z dnia 27.10.1974r. Prawo budowalne (Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm.).
Skarżący wnieśli o uchylenie postanowień organów obu instancji i o zasądzenie kosztów.
W uzasadnieniu skargi zarzucono organom niedokładne wyjaśnienia stanu faktycznego i błędne wnioski przyjęte przez organy, po analizie dokumentacji budowlanej. Zdaniem skarżących, przedłożona dokumentacja nie dotyczy nieruchomości skarżących położonej przy ul. [...] w B. Decyzja z dnia [...].02.1982r. Urzędu Miejskiego w B. mówi o zajęciu części nieruchomości, położonych przy ulicach [...] - [...], a więc z dala od ulicy [...], gdzie znajduje się nieruchomość skarżących. To samo odnosi się do decyzji Wojewody z dnia [...].08.1982r. będącej aneksem do planu realizacyjnego oraz pozwoleniem na budowę linii energetycznej nie przebiegającej nad działką przy ul. [...].
Według skarżących, linia energetyczna nad ich działką, została wybudowana bez pozwolenia na budowę, czego organy nie wyjaśniły, a zgodnie z art. 37 Prawa budowlanego z 1974r., winny zbadać aktualny stan bezpieczeństwa i ewentualnego pogorszenia warunków zdrowotnych dla ludzi. W tej materii powinien wypowiedzieć się biegły odpowiedniej specjalności zgodnie z art. 84 k.p.a.
Przeprowadzenie linii wysokiego napięcia nad działką i domem skarżących doprowadziło do tego, że właścicielki nie mogą uzyskać decyzji o warunkach zabudowy na nadbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego przy ul. [...] (działka o nr geod. [...]). Przyczynę braku zezwolenia stanowi zawieszenie linii energetycznej nad budynkiem w odległości niezgodnej z przepisami. Na tę okoliczność załączono odpis decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...].03.2015r., odmawiającej ustalenia warunków.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenia, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, chociaż nie wszystkie jej argumenty można uznać za trafne.
Rozpoznając niniejszą sprawę, zgodnie z kognicją sądów administracyjnych wyrażoną w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwaną dalej: p.p.s.a.) oraz art. 134 § 1 tej ustawy, skład orzekający stwierdził, że organy administracji wydały zaskarżone postanowienie z naruszeniem przepisu art. 61a § 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 267, zwany dalej k.p.a).
Art. 61a § 1 k.p.a. stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane.
Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub nie ma w przepisach prawa podstawy materialno – prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, także gdy uprawnienia lub obowiązki wynikają z mocy samego prawa (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 6.03.2012r. – sygn. akt VII SA/Wa 2356/11; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13.12.2011r. – II SA/Ol 893/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 10.09.2014 r. – VII SA/Wa 141/14; wyrok NSA z dnia 7.02.2014 r. – I OSK 2159/12).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, iż zastosowanie instytucji określonej w art. 61 a § 1 k.p.a. ma charakter formalny. Występuje na etapie wstępnym badania żądania wnioskodawcy pod względem podmiotowym i przedmiotowym, co doprowadzi w sposób oczywisty, bez prowadzenia postępowania dowodowego, do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Jeżeli organ przeprowadzi czynności wyjaśniające i dowodowe, to zakończenie postępowania nie może nastąpić postanowieniem o odmowie jego wszczęcia na mocy art. 61 a § 1 k.p.a., lecz decyzją o umorzeniu postępowania wskutek jego bezprzedmiotowości (art. 105 § 1 k.p.a.) albo też decyzją o innej treści (w zależności od ustaleń stanu faktycznego).
W sprawie niniejszej organ I instancji przeprowadził szerokie postępowanie dowodowe na okoliczność, czy linia energetyczna wysokiego napięcia 110 kV przebiegająca przez działkę skarżących została wybudowana legalnie. Organ zgromadził dokumentację, dokonał kontroli, a także przeprowadził rozprawę administracyjną przesłuchując strony i świadka.
Należało zatem przyjąć, że organ I instancji, a w ślad za nim organ odwoławczy, w sposób nieuprawniony przyjął, iż postępowanie administracyjne nie było wszczęte, mimo, że przeprowadzono szereg czynności wyjaśniających i dowodowych. Stąd też zarzut skargi o błędnym zastosowaniu art. 61 a § 1 K.p.a. okazał się zasadny.
Natomiast ocena pozostałych zarzutów skargi, tj. naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. byłaby przedwczesna na obecnym etapie.
Uchybienia proceduralne legły u podstaw rozstrzygnięcia sądowego, bowiem naruszenie art. 61 a § 1 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę ponownie organy będą miały na względzie właściwe zastosowanie przepisów proceduralnych (o jakich wyżej). Oceniając legalność wybudowania linii energetycznej organ I instancji winien dokonać dogłębnej oceny materiału dowodowego i dać temu wyraz w uzasadnieniu orzeczenia. Twierdząc, że linia energetyczna nad działką przy ul. [...] w B. została wybudowana w oparciu o decyzję z dnia [...].02.1982 r. Prezydenta Miasta B. oraz o decyzję Wojewody P. z dnia [...].08.1982 r., organ nie dokonał w uzasadnieniu postanowienia pisemnej analizy tych decyzji oraz ich załączników. W niniejszym postępowaniu nie miało to większego znaczenia z racji innych uchybień będących podstawą uchylenia postanowień organów nadzoru budowlanego. Dlatego też nie jest błędem, że organ nie odniósł się do merytorycznych zarzutów, skoro zastosował art. 61 a § 1 k.p.a. Natomiast wydając orzeczenie po ponownym rozpatrzeniu sprawy (gdzie art. 61 a § 1 k.p.a. nie będzie miał zastosowania) organ winien mieć na uwadze dotychczasowe zarzuty skarżących twierdzących, iż przywołane decyzje nie dotyczą pozwolenia na budowę linii energetycznych nad działką przy ul. [...], lecz w zupełnie innym miejscu tj. nad ulicami [...] – [...]. Aby ustrzec się na przyszłość, przed tego rodzaju zarzutem, organ winien dokonać analizy dokumentacji w uzasadnieniu orzeczenia i wysnuć z tej analizy prawidłowe wnioski.
Mając na względzie powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji w tym o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.