Uzasadnienie
Podlaski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Białymstoku wniósł do sądu administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 28 czerwca 2023 r. nr 402.71/F-1/XIV/23, którą uchylono decyzję Dyrektora Podlaskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Białymstoku z 27 stycznia 2023 r. nr 402kar/2022 i umorzono postępowanie przed organem pierwszej instancji w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego drogi wojewódzkiej nr 685 bez zezwolenia.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: p.p.s.a.), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W myśl § 2 tego przepisu uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Stosownie natomiast do postanowień art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne.
W niniejszej sprawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku wniósł Podlaski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Białymstoku, którego organ – Dyrektor – wydał decyzję w pierwszej instancji w niniejszej sprawie. Ustalenia zatem wymaga, czy w takiej sytuacji jednostka ta posiada legitymację skargową i czy może kwestionować w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzję SKO, mocą której uchylono rozstrzygnięcie jej organu.
W kwestii legitymacji skargowej organu administracji publicznej, wypowiadały się już sądy administracyjne oraz Trybunał Konstytucyjny. I tak, w postanowieniu NSA z 15 października 1990 r., SA/Wr 990/90, ONSA 1990, z. 4, poz. 7 stwierdzono, że "bez względu na przedmiot sprawy i jego rzeczywisty związek z interesem prawnym gminy, gmina nie jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, dotyczącej osoby trzeciej, w której decyzje wydaje wójt tej gminy; ani gmina, ani żaden jej organ nie są uprawnieni do zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji organu odwoławczego". Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 19 października 2000 r., II SA/Gd 2159/00, LEX nr 46440 stwierdzając, że żaden przepis nie przyznaje organowi podatkowemu pierwszej instancji, uprawnienia do przekształcenia się w określonej fazie postępowania z organu podejmującego władcze rozstrzygnięcia w podmiot kwestionujący owe rozstrzygnięcia w drodze skargi (tak też WSA w Bydgoszczy w postanowieniu z 26 maja 2021 r., I SA/Bd 228/21, pub.
CBOSA). Także w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 29 października 2009 r., K 32/08 (Dz.U. nr 187, poz. 1456) wskazano, że jednostka samorządu terytorialnego nie może być ani skarżącym, ani uczestnikiem w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, sąd stwierdza, że w pełni aprobuje zaprezentowane poglądy judykatury. Podkreślić bowiem trzeba, że dopuszczenie możliwości wniesienia skargi przez jednostkę zarządzaną przez organ administracji publicznej, który wydał rozstrzygnięcie w sprawie, nadawałoby temu organowi dwojakie uprawnienia.
Z jednej strony – uprawnienia władcze w zakresie rozstrzygnięcia, z drugiej – uprawnienia strony, która kwestionuje takie rozstrzygnięcie w drodze skargi. Dodać również wypada, że w ustawowej roli organu orzekającego nie ma miejsca na jego własny interes prawny lub obowiązek także wówczas, gdy w rzeczywistości decyzja ta dotyka bezpośrednio lub pośrednio jego praw i obowiązków. Tym samym niewątpliwym jest, zdaniem sądu, że Podlaski Zarząd Dróg Wojewódzkich, którego Dyrektor jako organ pierwszej instancji orzekał w sprawie zakończonej ostateczną decyzją SKO, nie posiada przymiotu strony skarżącej.
Wobec powyższego zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. należało orzec jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Orzeczenie o zwrocie stronie skarżącej z urzędu uiszczonego przez nią wpisu od skargi w kwocie 200 zł uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.