Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia z dnia 3 listopada 2020 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SAB/Bk 110/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zobowiązał P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. (dalej: PWIOŚ") do załatwienia wniosków J. N. w przedmiocie uciążliwości hałasowych w terminie 30 dni od daty zwrotu akt organowi (pkt 1); stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności (pkt. 2); stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3); nie wymierzył organowi grzywny (pkt. 4); zasądził od PWIOŚ na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 5). Wyrok powyższy nie jest prawomocny wskutek wniesienia przez PWIOŚ skargi kasacyjnej.
W dniu 7 grudnia 2020 r. J. N. złożył skargę na niewykonanie ww. wyroku żądając wymierzenia organowi grzywny. Odrębnym pismem, datowanym również na 7 grudnia 2020 r. skarżący wniósł o wymierzenie PIWOŚ grzywny za niewykonanie ww. wyroku, na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a., a także o przyznanie od PWIOŚ na rzecz skarżącego odszkodowania na zasadzie art. 154 § 7 p.p.s.a.
Pismem z dnia 30 grudnia 2020 r. PWIOŚ wskazał, że skarżący wezwał organ do wykonania ww. wyroku pismem, które wpłynęło do organu dnia 4 grudnia 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Badanie merytorycznej zasadności skargi w każdym przypadku, poprzedzone jest weryfikacją, czy sprawa będąca jej przedmiotem może zostać rozpoznana przez sąd. Weryfikacja dokonana przez sąd w sprawie niniejszej doprowadziła natomiast do wniosku, że skarga na niewykonanie wyroku podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako wniesiona przedwcześnie, tj. zarówno przed uprawomocnieniem się wyroku (a tym samym uzyskaniem przez wyrok przymiotu wykonalności), jak i przed rozpoczęciem biegu 30-dniowego terminu do załatwienia wniosków skarżącego przez organ - do czego sąd zobowiązał PWIOŚ na mocy pkt 1 ww. wyroku.
Wedle art. 154 § 1 p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie zaś z 286 § 1 p.p.s.a. akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu I instancji kończącego postępowanie, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności (chyba, że akta administracyjne sprawy są prowadzone w postaci elektronicznej – wówczas organowi doręcza się odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności, stosownie do art. 286 § 1a p.p.s.a.). Termin do załatwienia sprawy przez organ określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd, liczy się od dnia doręczenia organowi akt albo, w przypadku, o którym mowa w art. 286 § 1a, odpisu orzeczenia, o czym stanowi art. 286 § 3 p.p.s.a. Z powyższego wynika zatem, że zwrot akt organowi następuje po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu I instancji kończącego postępowanie. Wedle art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy.
Powyższa regulacja znajduje uzasadnienie w tym, że po pierwsze organ musi dysponować aktami sprawy koniecznymi do wydania rozstrzygnięcia, a po drugie, ocena prawna, którą organ obowiązany jest uwzględnić, wynika z uzasadnienia prawomocnego orzeczenia.
Tymczasem w niniejszej sprawie, PWIOŚ wniósł skargę kasacyjną od wyroku sądu z dnia 3 listopada 2020 r., co skutkowało brakiem uzyskania przez ten wyrok przymiotu prawomocności. Brak jest zatem, w świetle art. 286 § 1 p.p.s.a. podstaw do zwrotu organowi akt sprawy, a tym samym organ nie ma również realnej możliwości jego wykonania. Bieg 30-dniowego terminu, o którym mowa w pkt 1 wyroku, rozpocznie się natomiast dopiero od chwili zwrotu organowi akt, co w przedmiotowej sprawie nastąpi po rozpoznaniu przez NSA skargi kasacyjnej PWIOŚ. Wówczas ewentualny brak dochowania przez organ tego (przyszłego) terminu, będzie mógł stanowić podstawę wymierzenia organowi grzywny na zasadzie art. 154 § 1 p.p.s.a. (oczywiście po uprzednim pisemnym wezwaniu organu do wykonania wyroku oraz wniesieniu w tym przedmiocie skargi na niewykonanie wyroku).
W doktrynie oraz orzecznictwie podkreśla się, że procesowa przesłanka wymierzenia grzywny za niewykonanie wyroku, polegająca na wezwaniu organu do wykonania wyroku, nie zostaje spełniona, jeżeli strona skarżąca wezwała właściwy organ przed doręczeniem mu prawomocnego orzeczenia sądowego wraz z aktami sprawy (por. m.in. postanowienie WSA w Kielcach z dnia 19 sierpnia 2020 r., II SA/Ke 414/20, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"; Tarno J., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lexis Nexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, str. 354). Tym samym trudno mówić o jej spełnieniu również w sprawie niniejszej, w której skarżący wystosował do organu przedmiotowe wezwanie przed doręczeniem PWIOŚ akt sprawy, a zatem przed realną możliwością wykonania ww. wyroku przez organ.
Zgodnie z powołanym wyżej art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli jej wniesienie z innych przyczyn (aniżeli te wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-5a p.p.s.a.), jest niedopuszczalne, w tym m.in. z uwagi na przedwczesność zarówno wezwania organu do wykonania wyroku, jak i samej skargi. Uznać ją zatem należało za niedopuszczalną z innych przyczyn, w rozumieniu ww. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., co uzasadniało jej odrzucenie - o czym orzeczono w pkt 1 postanowienia.
O zwrocie skarżącemu uiszczonego wpisu od skargi, sąd orzekł w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w treści pkt 2 postanowienia.