Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. tutejszy sąd odrzucił zażalenie Stowarzyszenia F. w likwidacji oraz Stowarzyszenia Z. na postanowienie Sądu z dnia 21 maja 2013 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia Federacja Z. w B. oraz Stowarzyszenia Zwykłego Z. do udziału w sprawie w charakterze strony.
Zażalenie na powyższe postanowienie w ustawowym terminie złożyło Stowarzyszenie F. w likwidacji, Stowarzyszenie Zwykłe Z., Fundacja T. oraz Stowarzyszenie zwykłe Z. w B. (k. 282). Powyższe zażalenie w imieniu w/w podmiotów podpisane zostało przez R. K. Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 lipca i 9 września 2015 r. wezwano ustanowionego z urzędu pełnomocnika do: (-) usunięcia braku formalnego w/w zażalenia Stowarzyszenia F. w likwidacji oraz Stowarzyszenia zwykłego Z., w terminie 7 dni, pod rygorem jego odrzucenia, poprzez nadesłanie tego pisma sporządzonego w takiej formie, aby spełniało wymogi pisma procesowego określone w art. 46 § 1 i 2 p.p.s.a. (pouczając o treści tego przepisu) oraz do nadesłania zażalenia podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia Z. lub dołączenie do niego pełnomocnictwa podpisanego przez wszystkich członków tego Stowarzyszenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie Fundacji T. oraz Stowarzyszenia zwykłego F. jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu.
Zgodnie z treścią art. 194 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia (art. 194 § 3 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do treści art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Stosownie natomiast do treści art. 32 w/w ustawy w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. W art. 33 p.p.s.a. wyróżniono także dwa rodzaje uczestników postępowania – uczestnika na prawach strony tj. osobę, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego oraz innego uczestnika postępowania tj. osobę, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Przy czym, uwzględniając brzmienie art. 198 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 173 § 2 p.p.s.a., należy podkreślić, że zażalenie na postanowienie wydane w tym trybie przysługuje wyłącznie stronom postępowania oraz podmiotowi, który złożył wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika i którego sąd nie dopuścił do udziału w postępowaniu.
Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności należy stwierdzić, że uprawnionym do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 20 marca 2014 r., ze względu na rozstrzygniętą w nim kwestię, są strony postępowania oraz Stowarzyszenie F. w likwidacji oraz Stowarzyszenie zwykłe Z. W konsekwencji należy uznać, że zażalenie wywiedzione na w/w postanowienie przez Fundację T. oraz Stowarzyszenie zwykłe Federacja Z. w B. jest niedopuszczalne i jako takie podlega odrzuceniu. Dodatkowo wyjaśnić trzeba, że wprawdzie odpis postanowienia z dnia 20 marca 2014 r. otrzymał R. K., który występuje w niniejszej sprawie jako osoba fizyczna, pełnomocnik Fundacji, likwidator jednego ze stowarzyszeń oraz przedstawiciel pozostałych dwóch stowarzyszeń, nie oznacza to jednak, iż te pozostałe podmioty reprezentowane przez w/w osobę mają prawo wnoszenia środków zaskarżenia w kwestiach ich niedotyczących.
W niniejszej sprawie odrzuceniu podlegało również zażalenie Stowarzyszenia F. w likwidacji. Postanowieniem XII Wydziału Gospodarczego KRS Sądu Rejonowego w B. z [...] stycznia 2012 r., Stowarzyszenie Z. w B. zostało bowiem rozwiązane na podstawie art. 31 pkt 1 ustawy z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.). Jednocześnie Sąd Rejonowy zarządził likwidację Stowarzyszenia. Rozwiązanie stowarzyszenia przez sąd oznacza zakończenie wszelkiej jego działalności. Pozostać może jedynie majątek stowarzyszenia, w tym i wierzytelności, a także roszczenia wobec niego. Dlatego też przeprowadza się likwidację stowarzyszenia, którą zajmuje się likwidator. Działalność likwidatora rozciąga się jedynie na sprawy majątkowe, a nie na statutową działalność rozwiązanego stowarzyszenia. W okresie likwidacji stowarzyszenie już nie istnieje, choć jego wykreślenie z rejestru stowarzyszeń jeszcze nie nastąpiło - art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o stowarzyszeniach (por. S. Sarnecki, Prawo o stowarzyszeniach.
Komentarz, Kraków 2000, s. 77). Oznacza to, że rozwiązane Stowarzyszenie nie posiada zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym - art. 25 § 1 i 3 p.p.s.a. Brak ten jest brakiem nieusuwalnym (analogiczne stanowisko zaprezentował NSA w postanowieniu z dnia 14 kwietnia 2015r. II OZ 272/15). To z kolei oznacza, że zażalenie wniesione w niniejszej sprawie przez Stowarzyszenie Z. w B. w likwidacji jest zażaleniem z innych przyczyn niedopuszczalnym i jako takie podlega odrzuceniu (art. 178 i art. 180 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu odrzucić należało również zażalenia stowarzyszenia zwykłego Z. Jak wynika bowiem z art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.) osoby fizyczne w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności stowarzyszenia, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Należy podkreślić, że stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia, czyli nie ma osobowości prawnej.
W świetle art. 25 § 2 p.p.s.a. stowarzyszeniom zwykłym przysługuje zdolność sądowa czyli zdolność do występowania w postępowaniu, jako strona w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdolność sądowa organizacji społecznych, posiadających osobowość prawną, jak i niemających takiej osobowości, w zakresie ich statutowej lub regulaminowej działalności, wynika również z przyznania takim organizacjom w prawie publicznym prawa do udziału w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W związku z tym, iż stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej, to oznacza, że tworzą je wszyscy członkowie, a więc grupa osób fizycznych zorganizowana pod kątem prowadzenia określonej działalności niezarobkowej, zaś regulamin takiego stowarzyszenia reguluje tylko sposób działania tych osób fizycznych, gdyż nie mają tu zastosowania przepisy art. 10 i art. 11 prawa o stowarzyszeniach, jak w odniesieniu do stowarzyszeń zarejestrowanych w KRS.
Dlatego też, co należy jeszcze raz podkreślić, w świetle dyspozycji art. 2 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach, taka grupa osób może działać w ramach wewnętrznej struktury organizacyjnej, lecz nie ma żadnych organów, gdyż nawet przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe nie jest jego organem o czym jednoznacznie stanowi art. 40 ust. 2 prawa o stowarzyszeniach (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1308/11 oraz postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2015 r. IV Sa/Wa 1148/13, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Z kolei skutkiem prawnym braku osobowości prawnej stowarzyszenia zwykłego jest brak zdolności do czynności prawnej, jak i brak własnego majątku. Jak wskazał zaś Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I CSK 234/12 (Lex nr 1307997), ze względu na nieprzysługiwanie stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowanie do nich przepisów o osobach prawnych, podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością stowarzyszeń zwykłych, nie są same stowarzyszenia zwykłe, lecz ich członkowie. Oznacza to, że to właśnie wszyscy członkowie stowarzyszenia zwykłego mogą stać się podmiotami określonych praw i obowiązków w razie dokonania czynności prawnej przez nich wszystkich lub przez ustanowionego przez nich przedstawiciela, działającego w granicach umocowania.
W konsekwencji właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa przez stowarzyszenie zwykłe, może być tylko dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia. Oznacza to, że źródłem takiego upoważnienia nie można uznać uchwały z zebrania stowarzyszenia zwykłego podpisanej przez jednego z członków stowarzyszenia, jako przewodniczącego zebrania, czy regulaminu, jako dokumentu statuującego tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego.
Przenosząc powyższe rozważania na realia przedmiotowej sprawy należy uznać, że skoro stowarzyszenie zwykłe Z. nie ma osobowości prawnej to, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. W takiej sytuacji albo wszyscy członkowie powinni podpisać zażalenie z dnia 16 kwietnia 2014r., albo wszyscy członkowie powinni udzielić pełnomocnikowi pełnomocnictwa, pod którym to dokumentem umocowania winny znaleźć się podpisy wszystkich członków stowarzyszenia. W niniejszej sprawie zażalenie w imieniu Stowarzyszenia Z. podpisał R. K. Pełnomocnik stowarzyszenia, pomimo stosownego wezwania go do uzupełnienia braku formalnego zażalenia (opisanych szczegółowo w zarządzeniu Sądu z dnia 9 września 2015r.) nie usunął ich w wyznaczonym terminie. Z powyższych względów Sąd zobowiązany był odrzucić również i to zażalenie.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku orzekł jak w sentencji postanowienia.