Uzasadnienie
Kierownik Urzędu Rejonowego w B. decyzją z dnia 20 czerwca 1998 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./, nakazał Urszuli A. i Teresie S. rozbiórkę szklarni znajdującej się na działce nr 614/1 przy ul. D. 52b w N. nad N. Organ administracji wskazał, że postępowanie w sprawie wszczęte zostało na wniosek właściciela sąsiedniej nieruchomości, który powoływał się na to, że szklarnia usytuowana przy wspólnej granicy jest obiektem uciążliwym, gdyż wody opadowe spływają z jej dachu bezpośrednio na jego działkę, co uniemożliwia jej właściwe użytkowanie. Powoływał się również na to, że zrealizowana bez pozwolenia na budowę szklarnia zacienia jego działkę i powoduje jej nadmierne nagrzewanie z powodu niedostatecznego przewiewu powietrza.
Przeprowadzone przez organ administracji oględziny wykazały, że szklarnia o wymiarach 6,7 m x 21,7 m oraz o wysokości od cokołu do kalenicy 3,80 m usytuowana jest w odległości 0,15 do 0,55 m od granicy z działką Wiktora K. Inwestor w toku oględzin wyjaśnił, że na budowę szklarni w 1973 r. uzyskał pozwolenie, którego jednak nie przedłożył oraz okazał projekt techniczny nie ostemplowany przez organ administracji. Pozwolenia takiego nie uzyskano również od organu, który właściwy był w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę w latach 1973-1985. Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta N., zatwierdzonego Uchwałą (...) Rady Narodowej Miasta i Gminy w N. z dnia 17 grudnia 1984 r. /Dz.Urz. Woj. B. 1985 nr 8 poz. 361 ze zm./,działka nr 614/1 znajduje się na obszarze "terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej przewidzianej do przebudowy i uzupełnienia". Ustalone wymiary szklarni wskazują, że ma ona charakter obiektu produkcyjnego, którego realizacja na tym terenie jest sprzeczna z planem.
W okresie jej budowy, tj. w 1973 r. obowiązujące wówczas Prawo budowlane z dnia 13 lutego 1961 r. /Dz.U. nr 7 poz. 46 ze zm./ przewidywało również obowiązek rozbiórki obiektów budowlanych zrealizowanych bez pozwolenia na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę bądź w razie wybudowania spowodowałby niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych i zdrowotnych dla otoczenia. Organ administracji uznał, że przedmiotowa szklarnia wybudowana bez pozwolenia jest obiektem uciążliwym z powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla właściciela sąsiedniej nieruchomości. Zrealizowana została wbrew ustaleniom planu i zbyt blisko granicy, co uzasadniało wydanie nakazu rozbiórki tego obiektu na wskazanej w rozstrzygnięciu podstawie prawnej.
Urszula A. i Teresa S. wniosły odwołanie, w którym zarzuciły, że budowa szklarni zakończona została w 1973 r. na podstawie pozwolenia ich poprzednika prawnego Józefa S., który załączył je do wniosku o udzielenie kredytu na realizację tego obiektu budowlanego. Ponadto od budowy szklarni upłynęło ponad 5 lat, wobec czego, w świetle art. 49 obowiązującego Prawa budowlanego z 1994 r. nie można nakazać rozbiórki tego obiektu, który nie narusza ustaleń planu miejscowego.
Odwołujące się wskazały, że zgodnie z żądaniem właściciela sąsiedniej nieruchomości, odsunięto ścianę szklarni od granicy działek o 70 cm i aktualnie woda spływa z niej na działkę nr 614/1.
Nie uwzględniając tego odwołania K.-P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w dniu 19 kwietnia 2000 r. podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowa szklarnia dobudowana do garażu zrealizowana została na działce o szerokości około 8 metrów zajmując jej większą część. Ma ona, zatem charakter produkcyjny i przyjąć należy, że jej budowa narusza ustalenia planu. Jest ona uciążliwa dla właścicieli sąsiedniej nieruchomości z przyczyn szczegółowo wskazanych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r., art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1996 r. Do obiektów takich stosuje się przepisy dotychczasowe tj. Prawo budowlane z dnia 31 stycznia 1961 r. oraz z dnia 24 października 1974 r. Obydwa te akty prawne przewidywały nakaz przymusowej rozbiórki takich obiektów budowlanych, które zrealizowane zostały bez pozwolenia na budowę wbrew przepisom o planowaniu przestrzennym, lub, które powodują niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych i zdrowotnych dla otoczenia. Organ odwoławczy wskazał również, że prawidłowa data uchwalenia Prawa budowlanego z 1961 r. to dzień 31 stycznia a nie 13 lutego 1961 r. jak to błędnie podano w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. W skardze do Sądu Urszula A. i Teresa S. zarzucając naruszenie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz naruszenie zasad współżycia społecznego domagały się uchylenia zaskarżonej decyzji.
Skarżące wywodziły, że postępowanie w tej sprawie toczy się od 1994 r. i podejmowane uprzednio rozstrzygnięcia nie kwestionowały zgodności usytuowania szklarni z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Plan ten ponadto nie zabrania w sposób wyraźny realizacji na tym terenie obiektów o charakterze produkcyjnym. Przedmiotowa szklarnia istnieje od wielu lat, ujawniona została już w 1980 r. na mapie zasadniczej miasta i trudno przyjąć, aby po tylu latach zaczęła powodować pogorszenie warunków użytkowania dla otoczenia.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sprawa dotycząca oceny legalności przedmiotowej szklarni była już rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 24 kwietnia 1997 r. SA/Gd 3624/95, uwzględniając skargę Wiktora K., uchylił decyzję Wojewody B. nakładającą na współwłaścicieli szereg obowiązków, których wykonanie stwarzało podstawy do legalizacji tego obiektu budowlanego. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że przedmiotem postępowania była ocena legalności tego obiektu a nie jego legalizacja.
Sąd wskazał, że podstawową kwestią dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, czy obiekt ten zrealizowano w 1973 r. na podstawie pozwolenia na budowę. Ciężar dowodów w tym zakresie spoczywa na inwestorze, który miał prawny obowiązek jego przechowywania. Wydanie takiego pozwolenia winno być ponadto odnotowane w rejestrze decyzji o pozwoleniu na budowę, który nie ulega likwidacji dopóki istnieje dany obiekt. Sąd wskazał również, że obowiązkiem inwestora było przechowywanie zatwierdzonego, przy wydaniu pozwolenia na budowę, projektu budowlanego.
W uzasadnieniu wyroku wyrażono ponadto pogląd, że sprawa winna być rozstrzygnięta na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1995 r. Z uwagi na treść art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 7 lipca 1994 r. Jednocześnie zobowiązano organy administracji do dokonania oceny zgodności tej inwestycji z przepisami o planowaniu przestrzennym przy uwzględnieniu rozmiaru wybudowanej szklarni wskazującej na jej charakter produkcyjny.
Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organy administracji skarżące nie przedłożyły pozwolenia na budowę ani też zatwierdzonego nim i urzędowo ostemplowanego projektu budowlanego szklarni. Nie ujawniono również tego pozwolenia w istniejących rejestrach.
W świetle tych okoliczności prawidłowo przyjęto w zaskarżonej decyzji, że obiekt ten zrealizowano w 1973 r. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Stosownie do obowiązującej wówczas ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane /Dz.U. nr 7 poz. 46 ze zm./ obiekty budowlane mogły być wznoszone wyłącznie na terenach przeznaczonych na dany cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym /art. 3 ust. 1/. Przed przystąpieniem do wykonywania obiektu budowlanego niezbędne było uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę /art. 36 ust. 1 ustawy/. Prawo budowlane z 1961 r. przewidywało również obligatoryjną rozbiórkę obiektu budowlanego zrealizowanego bez pozwolenia na budowę na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie był przeznaczony pod tego rodzaju zabudowę, bądź, który powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych i zdrowotnych dla otoczenia, /art. 52 ust. 1 i 2 ustawy/.
Podobne uregulowania przewidywał art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229/. W zaskarżonej decyzji jako podstawę nakazu rozbiórki przyjęto dwie odrębne przesłanki określone w przedstawionych wyżej przepisach prawa tj. realizację szklarni bez pozwolenia na budowę na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, gdzie niedopuszczalna była lokalizacja obiektu produkcyjnego oraz to, że powoduje ona, z uwagi na swoje rozmiary i sposób zabudowy, niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych i zdrowotnych dla otoczenia.
W ocenie Sądu obydwie te przesłanki występują w niniejszej sprawie.
Przedmiotowa szklarnia, zgodnie z opisem technicznym znajdującym się w aktach sprawy (...), ma powierzchnię zabudowy 145,5 m2, kubaturę 372,5 m3, a zrealizowana została na działce nr 614/1 o łącznej powierzchni 260 m2. Przy uwzględnieniu, że pozostała część tej działki zabudowana jest domem mieszkalnym i garażem - praktycznie cała działka jest zabudowana. Powoduje to niewątpliwie niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowania sąsiedniej nieruchomości z uwagi na brak przepływu powietrza. Szklarnia ta jest obiektem produkcyjnym, którego realizacja jest niedopuszczalna na terenie, który zgodnie z ustaleniami planu miejscowego przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną tj. pod innego rodzaju zabudowę w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.
Podniesiony w skardze zarzut, że właściwe organy przez okres ponad 20 lat tolerowały stan niezgodny z prawem, nie może być przeszkodą w wydaniu nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, którego realizacja naruszała przepisy prawa budowlanego obowiązującego w czasie jego budowy oraz jest sprzeczna z przepisami o planowaniu przestrzennym.
Z tych też przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy o NSA oddalił skargę.