Uzasadnienie
Wójt Gminy decyzją z dnia 26 października 2000 r., nr [...], zatwierdził projekt podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położonej w obrębie G., Gmina, zapisanej w księdze wieczystej [...], stanowiącej własność Gminy, w którego wyniku powstały działki o nr [...] i [...] przeznaczone w miejscowym ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy do adaptacji istniejącego zespołu letnisk indywidualnych oraz działki nr [...] i [...] jako poszerzenie drogi.
We wniosku z dnia 11 listopada 2000 r. A. G., E. B., E. P. oraz R. K. wystąpili o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji, albowiem jako właściciele odpowiednio działek nr [...], [...], [...] i [...], które znajdują się w sąsiedztwie podzielonej nieruchomości, nie zostali uznani przez organ za strony postępowania o podział. Nadto, wnioskodawcy sformułowali szereg zarzutów odnoszących się do niezgodności z prawem ostatecznej decyzji zatwierdzającej projekt podziału.
Decyzją z dnia 30 listopada 2000 r., sygn. akt [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu podziału działki nr [...]. W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, iż wnioskodawcy jako właściciele działek położonych w bliższym lub dalszym sąsiedztwie z działką nr [...] nie mieli interesu prawnego do występowania w charakterze strony w postępowaniu o zatwierdzenie projektu podziału tej działki, co w konsekwencji powoduje, iż nie są również uprawnieni do inicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu jej podziału.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawcy podtrzymując dotychczasowe stanowisko, iż mają interes prawny do występowania w charakterze strony w postępowaniach dotyczących działki nr [...] uzasadnili je dodatkowo tym, iż z terenu wskazanej działki korzystali jako z drogi dojazdowej do swoich nieruchomości ze względu na to, iż droga oznaczona geodezyjnie nr [...], pełniąca dotychczas funkcję drogi dojazdowej do ich działek, nie spełniała wymogów drogi publicznej i nie jest dostosowana do wymagań pojazdów specjalnych. Twierdzili, że z chwilą zatwierdzenia projektu podziału działki nr [...] niemożliwym stanie się korzystanie z przejazdu przez nowo wydzielone działki.
Rozpatrując powyższy wniosek organ administracyjny utrzymał w mocy decyzję z dnia 30 listopada 2000 r. wskazując, iż wnioskodawcy nie posiadają legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej. Nie będąc ani właścicielami, ani użytkownikami wieczystymi działki nr [...] nie mają bowiem interesu prawnego do wszczynania i prowadzenia samego postępowania podziałowego dotyczącego wskazanej nieruchomości w trybie art. 97 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie organu korzystanie przez wnioskodawców z przejazdu przez działkę nr [...] (nielegalnie, jak wskazano, gdyż nieruchomość ta nie jest obciążona służebnością przejazdu) nie jest źródłem ich interesu prawnego tak w sprawie podziału tej nieruchomości, jak w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej.
Skargę na powyższą decyzję złożyli A. G., A. B., E. P. oraz R. K. wnosząc o jej uchylenie oraz stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 26 października 2000 r. W uzasadnieniu skarżący przedstawili szczegółowo okoliczności związane z wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości i ogłoszeniem przetargu na nieruchomości powstałe w wyniku tego podziału, podnosząc szereg zarzutów w stosunku do Wójta Gminy i innych organów, z których wynika, iż powodem sprzeciwu przeciwko podziałowi działki nr [...] jest chęć jej zagospodarowania zgodnie z interesem właścicieli nieruchomości sąsiednich.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skarga A. G. została odrzucona postanowieniem z dnia 18 września 2001 r. z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Na wstępie należy wyjaśnić, że przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji w niniejszej sprawie było zagadnienie dotyczące odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia 26 października 2000 r. z tej przyczyny, że wniosek o stwierdzenie nieważności złożony został przez podmioty nie będące stronami w rozumieniu art. 28 k.p.a. Sąd nie badał zatem w niniejszej sprawie zgodności z prawem ostatecznej decyzji o podziale działki nr [...], tylko zgodność z prawem zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o podziale.
Całe zagadnienie w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy właściciel nieruchomości przylegającej bezpośrednio bądź znajdującej się w niebezpośrednim sąsiedztwie innej nieruchomości podlegającej podziałowi jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie podziału w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ drugiej instancji, podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przeważa pogląd, że wnioskodawcą i stroną takiego postępowania administracyjnego może być właściciel i wieczysty użytkownik nieruchomości, a nie właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości sąsiedniej (wyrok SN z dnia 25 maja 1995 r. sygn. akt III ARN 16/95, OSNAP 1995 r., Nr 21, poz. 258, wyrok NSA z dnia 28 stycznia 1997 r. sygn. akt II SA/Gd 3467/95, ONSA 1997 r., Nr 4, poz. 180). Podział inicjowany przez właściciela (wieczystego użytkownika) ma na celu wydzielenie z nieruchomości nowych działek geodezyjnych, które następnie będą mogły być wprowadzone do obrotu prawnego jako odrębne nieruchomości. W postępowaniu o podział nieruchomości nie przesądza się przeznaczenia nowo wydzielonych działek, sposobu ich zagospodarowania ani dalszego łączenia z innymi nieruchomościami, czyli nie przesądza się o kwestiach, które oddziaływałyby na sferę uprawnień właścicieli bądź użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiednich. Konsekwencją takiego brzmienia przepisów prawa i ich wykładni jest to, że osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości podlegającej podziałowi nie może być stroną postępowania podziałowego, a zatem nie może ani skutecznie uczestniczyć w tym postępowaniu, ani w postępowaniach nadzwyczajnych (o stwierdzenie nieważności, wznowienie postępowania), w których zmierza się do podważenia ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału.
W świetle tego, co wyżej powiedziano, należy przyjąć, że właściciele nieruchomości przylegających bezpośrednio lub znajdujących się w sąsiedztwie innej nieruchomości, w odniesieniu do której na wniosek jej właściciela zostało wszczęte postępowanie administracyjne o podział na podstawie art. 97 ustawy z dnia o gospodarce nieruchomościami, nie są stronami tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.
W sprawie niniejszej jest bezsporne, że skarżący nie są właścicielami ani wieczystymi użytkownikami działki nr [...], a zatem nie przysługuje im przymiot strony w postępowaniu o jej podział, a tym samym nie są legitymowani do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu podziałowym.
Odnosząc się do zarzutów skarżących wywodzących swoją legitymację do występowania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej z faktu korzystania z przejazdu przez działkę nr [...] do własnych nieruchomości Sąd uznał, iż argument ten nie zasługuje na uwzględnienie. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika przede wszystkim, jakoby nieruchomość obejmująca działkę nr [...] obciążona była ograniczonym prawem rzeczowym w postaci służebności przejazdu na rzecz właścicieli nieruchomości sąsiednich. A zatem zgodzić należy się ze stanowiskiem organu administracji, który wskazał, iż skarżący korzystali z działki nr [...] niezgodnie z prawem. Ponadto, zaznaczyć należy, iż nawet w sytuacji, gdyby skarżący nabyli służebność gruntową, obciążającą dzieloną nieruchomość, także wówczas postępowanie podziałowe i postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej nie dotyczyłoby ich interesu prawnego, ponieważ - stosownie do art. 290 § 2 k.c. - w razie podziału nieruchomości obciążonej, służebność utrzymuje się w mocy na częściach utworzonych przez podział.
W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi dotyczących działań organów gminy podejmowanych w postępowaniu podziałowym oraz w toku procedury przetargowej dotyczącej sprzedaży wydzielonych działek Sąd uznał, iż kwestie te nie są związane bezpośrednio z przedmiotem niniejszego postępowania i nie miały wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie.
Mając powyższe rozważania na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.