Uzasadnienie
Decyzją z dnia 5 czerwca 2001 r., nr [...], Zarząd Miasta ustalił H. i J. W. opłatę adiacencką w wysokości 25.470 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z podziałem nieruchomości położonej w G. – O. oznaczonej przed podziałem jako działka nr [...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543) oraz uchwały Rady Miasta z dnia 28 grudnia 2000 r.,
Nr [...] w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej dla właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych podziałem.
W odwołaniu od w/w decyzji H. i J. W. wskazali, iż do chwili obecnej Gmina nie wypłaciła im odszkodowania za działki nr [...] i [...].
Decyzją nr [...] z dnia 20 grudnia 2002 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 98 ust. 4, art. 145, art. 146 ust. 2 i 3 oraz art. 147, 148 ust. 1-3 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazując na treść w /w przepisów uznał, że w niniejszej sprawie istniała podstawa do wymierzenia opłaty adiacenckiej. Nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] położona w G. – O. została w dniu 3 września 1998 r. podzielona na działki nr [...], [...], [...], [...], [...], przy czym działka nr [...] została przeznaczona na cele komunikacyjne. Przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność H. i J. W. w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna. Uchwałą nr [...] Rada Miasta z dnia 28 grudnia 2000 r. ustaliła stawkę procentową opłaty adiacenckiej dla właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych podziałem w wysokości 30%. Z operatu sporządzonego przez biegłego wynika, iż wartość nieruchomości wzrosła w wyniku jej podziału o kwotę 84.900 zł. Zgodnie więc ze wskazaną uchwałą wysokość opłaty adiacenckiej w przedmiotowej sprawie wynosi 25.470 zł. Kolegium uznało przedstawiony operat za zgodny z przepisami art. 151 i art. 153 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.07.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 98, poz. 612).
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazano, iż możliwość ustalenia opłaty adiacenckiej nie jest uzależniona od wypłaty odszkodowania za działkę przejętą przez Gminę pod drogę (dz. Nr [...]), natomiast kwestie dotyczące wykupu przez Gminę działki nr [...] nie są przedmiotem niniejszego postępowania.
W skardze na powyższą decyzję H. i J. W. zarzucili organom administracji naruszenie artykułu 2 Konstytucji oraz art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący wskazali, iż odmowa przez Gminę Miasta wykupu działki gruntu nr [...] stanowiącej drogę powstałą w wyniku podziału nieruchomości nr [...] narusza w/w przepisy. Zdaniem skarżących, organy Gminy ustalając opłatę adiacencką naruszyły zasady sprawiedliwości społecznej. Do określenia zobowiązania wobec Gminy doszło bowiem w sytuacji, gdy organy Gminy nie wywiązują się wobec nich z ustawowego obowiązku wykupienia działki gruntu nr [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż wskazali skarżący.
Jak wynika z akt prowadzonego przez organy postępowania, decyzją Prezydenta Miasta z dnia 3 września 1998 r. nr [...] zatwierdzono projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w G.- O. i stanowiącej współwłasność skarżących, na działki nr [...], [...], [...], [...], [...]. Decyzja ta jak wynika ze stosownej na niej pieczęci stała się ostateczna w dniu 22 września 1998 r.
Artykuł 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (zwanej dalej ustawą) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji ustalającej opłatę adiacencką stanowił: Jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wzrośnie jej wartość zarząd gminy może ustalić w drodze decyzji opłatę adiacencką z tego tytułu. Stawkę procentową opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały w wysokości nie większej niż 50% różnicy wartości nieruchomości. Przepisy art. 145, art. 146 ust. 2 i ust. 3, art. 147 oraz art. 148 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z treścią art. 145 ust. 2 ustawy ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia urządzenia lub modernizacji drogi albo od stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Odpowiednie stosowanie wskazanego przepisu w przypadku ustalenia opłaty adiacenckiej związanej ze wzrostem wartości nieruchomości w wyniku podziału oznacza, iż trzyletni termin wskazany w przepisie art. 145 ust. 2 biegnie od daty, kiedy decyzja o podziale nieruchomości stała się ostateczna.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego termin wskazany w art. 145 ust. 2 jest terminem prawa materialnego i niedochowanie go przez organ administracji publicznej skutkuje tym, że opłata adiacencka po jego upływie nie może już zostać wymierzona (vide: wyrok NSA z 13.12.2001 r., I SA 1278/00, Lex nr 80650; wyrok NSA z dnia 05.12.2000 r., I SA 1684/99, Lex nr 55738 oraz uzasadnienie wyroku NSA z 17.09.2003 r., I SA 3451/01, Lex nr 149463).
W przedmiotowej sprawie bieg trzyletniego terminu do wymierzenia opłaty adiacenckiej rozpoczął się w dniu, w którym decyzja o podziale nieruchomości stała się ostateczna tj. 22 września 1998 r. Zarząd Miasta swoją decyzję z dnia 5 czerwca 2001 r. wydał jeszcze w trakcie omawianego terminu. Z uwagi jednak na wniesione od tej decyzji odwołanie decyzja ta była nieostateczna, a więc ustalona nią opłata nie obowiązywała prawnie. Natomiast w dacie podejmowania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (20 grudnia 2002 r.) opłata ta nie mogła być już ustalona z uwagi na upływ trzyletniego terminu wskazanego w art. 145 ust. 2 ustawy. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą przez organ I instancji, przy czym musi brać pod uwagę zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze obowiązane było więc uwzględnić upływ trzyletniego terminu i z tej przyczyny uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie (por. wyroki NSA z 05.12.2000 r. i 12.12.2001 r. op.cit.). Możliwość obciążenia skarżących opłatą adiacencką w drodze decyzji administracyjnej wygasła bowiem z dniem 22 września 2001 r.
Wobec powyższego Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
W konsekwencji, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 w/w ustawy.