Uzasadnienie
H. R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 4 lutego 2013 r. nr [...], mocą którego odrzucono zażalenie wniesione przez skarżącego, w trybie art. 37 kpa, na niezałatwienie w terminie przez Prezesa Sądu Rejonowego wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu.
Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Ponadto, w myśl art. 3 § 3 tej ustawy sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na postanowienie o odrzuceniu zażalenia wniesionego w trybie art. 37 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie.
Zgodnie zaś z art. 37 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (§ 1). Organ wymieniony w § 1, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2).
Wniesienie zażalenia w trybie art. 37 kpa nie ma w ogóle charakteru środka zaskarżenia, lecz służy jedynie zakwestionowaniu przekroczenia ustawowego maksymalnego terminu załatwienia sprawy i ma na celu likwidację bezczynności organu administracji w trybie administracyjnym. Wniesienie zażalenia w trybie art. 37 kpa jest wyłącznie warunkiem formalnym wystąpienia przez osobę zainteresowaną ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu i nie może być traktowane jako odrębne i samodzielne postępowanie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 572/99, ONSA 2002, nr 3, poz. 116).
Zgodnie zaś z utrwalonym poglądem orzecznictwa i doktryny, stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 kpa następuje w formie postanowienia, o którym mowa w art. 123 kpa i jest to postanowienie incydentalne, które nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a także nie kończy postępowania w sprawie. Na postanowienie takie nie przysługuje zażalenie. Strona nie ma zatem uprawnień podważania tego postanowienia w trybie procesowym i nie podlega ono zaskarżaniu do sądu administracyjnego, albowiem taki przedmiot zaskarżenia nie mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sadowej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 33/11, Lex nr 741638; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 1020/09, Lex nr 758433; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1995 r., sygn. akt I SAB 86/94, ONSA 1996/1/39; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2001 r., sygn. akt I SAB 246/00, Lex nr 78952).
Niezależnie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia strona może wnieść skargę na bezczynność organu i w sądowym postępowaniu ze skargi na bezczynność może ewentualnie podważać stanowisko organu wyrażone w trybie art. 37 § 1 kpa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 572/99, ONSA 2002, nr 3, poz. 116).
Z powyżej zaprezentowanego stanowiska orzecznictwa i doktryny jednoznacznie wynika, że na postanowienie wydane w trybie art. 37 kpa nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Ponieważ więc zaskarżone postanowienie nie należy do żadnej z kategorii postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi - nie podlega ono zaskarżeniu do sądu administracyjnego
Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn jej wniesienia jest niedopuszczalne.
Na marginesie niniejszej sprawy Sąd zauważa, że o ile udzielenie informacji nie jest ani indywidualną sprawą administracyjną (art. 1 pkt 1 kpa), ani cywilną (art. 1 kpc), a jedynie czynnością materialno-techniczną, o tyle oddalenie wniosku o udzielenie informacji lub stwierdzenie jego bezprzedmiotowości zawsze powinno przybierać formę odpowiedniego aktu procesowego tj. decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub decyzji o umorzeniu postępowania. Zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do tych decyzji stosuje się przepisy kpa. Z powyższego wynika, że w pozostałym zakresie do wniosków o udzielenie informacji publicznej nie mają zastosowania przepisy kpa, w tym art. 35 i art. 37 dotyczące terminu załatwienia spraw oraz zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że w przypadku informacji publicznej kpa nie ma zastosowania aż do czasu wydania decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej.
W tym kontekście złożenie skargi na bezczynność organu w zakresie udzielania informacji publicznej nie wymaga wniesienia zażalenia, o którym mowa w art. 37 kpa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1034/11, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.