Uzasadnienie
W. J. (dalej: strona, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) z dnia 1 lutego 2022 r. nr SKO Gd/5177/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Wnioskiem z dnia 26 lipca 2021 r. strona wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - matką G. J. G. J., ur. [...] r., legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. o uznaniu jej za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od lipca 2005 r. Daty powstania niepełnosprawności nie ustalono.
W toku postępowania przeprowadzony został wywiad środowiskowy, z którego wynika, że skarżący mieszka oraz prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która choruje na osteoporozę, Alzheimera, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, niepełnosprawność ruchową (praktycznie nie wstaje z łóżka), ma również problemy z sercem oraz trwałe zniekształcenie ręki po złamaniu. Skarżący sprawuje opiekę nad matką od lipca 2005 roku. Czynności, które wykonuje w związku z tą opieką polegają na przyrządzaniu oraz podawaniu posiłków, dozowaniu i podawaniu lekarstw, zmianie garderoby, mierzeniu ciśnienia, utrzymaniu higieny osobistej (kąpiele, zmiana pieluchomajtek).
Skarżący umawia wizyty lekarskie, wykupuje recepty. Załatwia także wszelkie sprawy urzędowe. Pomaga matce przy poruszaniu się. Wykonuje czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Jest jedyną osobą która może pełnić opiekę nad matką. Ojciec skarżącego nie żyje. natomiast z przyrodnim rodzeństwem skarżący nie utrzymuje kontaktu.
Decyzją z dnia 6 września 2021 r. nr SR/ŚP/O/10808/2020 Prezydent Miasta W. (dalej: organ I instancji) odmówił skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką G. J. Jako podstawę prawną wydania decyzji odmownej wskazano art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej jako "ustawa"), który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ I instancji stwierdził, że mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, ustawodawca nie zmienił treści tego przepisu, ma on zatem zastosowanie w sprawie, bowiem nie ustalono, od kiedy istnieje niepełnosprawności G. J. Ponadto nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 ustawy, tj. nie zachodzi sytuacja rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaną opieką, bowiem skarżący pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co oznacza, że nie może podjąć zatrudnienia ze względu na swój stan zdrowia.
Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, wskazując m.in., że jego wcześniejszy brak zatrudnienia spowodowany był orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy, obecnie natomiast legitymuje się orzeczeniem o częściowej niezdolności do pracy. Podkreślił, że musiał zrezygnować z pracy zarobkowej tylko ze względu na opiekę nad matką.
W wyniku rozpoznania odwołania strony, zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie wskazał, że mając świadomość, iż organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie przepisów prawa przychylił się do stanowiska sądów administracyjnych, które coraz częściej wskazują na konieczność stosowania art. 17 ust. 1b ustawy z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.
Dalej Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem należnym za samo sprawowanie opieki, ale jest to świadczenie należne za rezygnację z aktywności zawodowej wymuszoną koniecznością sprawowania opieki nad najbliższą osobą. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją opiekuna osoby niepełnosprawnej z pracy zarobkowej lub jej niepodejmowaniem, a sprawowaniem opieki. W przedmiotowej sprawie tak rozumianego związku nie sposób się dopatrzyć. Skarżący jest z wykształcenia teleradiomechanikiem. Przez okres 3,5 roku pracował jako monter w usługach RTV. Później przez 2 lata pracował w Morskim Porcie Handlowym w Gdyni jako monter i przez około 6 lat prowadził działalność gospodarczą (usługi RTV) jako monter, do 1992 roku. Obecnie skarżący jest uprawniony do renty inwalidzkiej z tytułu częściowej niezdolności do pracy (decyzja ZUS k. 1 akt organu I instancji).
Zważywszy zatem, że matka skarżącego jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu od lipca 2005 r., a skarżący mając lat 53 legitymuje się okresem pracy zawodowej wynoszącym niespełna 12 lat, a przy tym okres ostatniego zatrudnienia ustał w 1992 roku, tj. na 13 lat przed ustaleniem znacznego stopnia niepełnosprawności u jego matki, to o bezpośrednim związku czasowym pomiędzy tymi zdarzeniami nie można mówić. Okoliczności te jednoznacznie wskazują, że sytuacja zawodowa skarżącego nie miała bezpośredniego związku z koniecznością opieki nad matką, a niewykonywanie pracy zarobkowej u skarżącego miało charakter trwały a nie chwilowy. Powyższe okoliczności faktyczne nie mogą pozostać obojętne przy ocenie, czy wnioskodawca ubiegając się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego spełnia ustawową przesłankę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21, wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Osoby te decydując się na sprawowanie opieki pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W. J. podniósł, że z powodu opieki nad matką nie może podjąć pracy zarobkowej. Wcześniej miał całkowitą niezdolność do pracy, na dzień dzisiejszy ma częściową niezdolność do pracy. Opiekował się również śp. pamięci ojcem. Otrzymywana przez niego renta nie pozwala na godne życie, skarżący musiałby i chciałby podjąć pracę zawodową, choć z ograniczeniami wynikającymi z jego schorzeń musiałby unikać pracy, gdzie pali się papierosy.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd w pełni aprobuje stanowisko organu II instancji zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnośnie stosowania przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia. Znajduje ono bowiem oparcie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 38/13 oraz w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych.
W sprawie nie jest sporne, że na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki oraz że matka skarżącego posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie jest też kwestionowane, że matka skarżącego jest osobą bardzo schorowaną i zakres opieki, jakiej wymaga, wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia przez osobę sprawującą tę opiekę.
Istota sporu sprowadza się do oceny, czy skarżący zrezygnował z zatrudnienia lub go nie podejmuje z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organy bowiem stoją na stanowisku, że niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia nie ma związku ze sprawowaniem tej opieki, lecz jest spowodowane innymi przyczynami – organ pierwszej instancji uznał, że to stan zdrowia uniemożliwia skarżącemu pracę, co wynika z faktu pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, organ odwoławczy natomiast wskazał na wieloletnią bierność zawodową skarżącego (ostatnie zatrudnienia miało miejsce w 1992 r.). W ocenie Sądu ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, wskazał, że z art. 17 ust. 1 ustawy wynika, iż podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Przy czym rezygnację z czegokolwiek należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie. Wykładnia omawianego pojęcia musi się więc odbywać przez pryzmat celu jakiemu służą świadczenia opiekuńcze, którym jest zrekompensowanie osobom wymagającym opieki i osobom tę opiekę sprawującym, utraconego zarobku i wydatków związanych z koniecznością zapewnienia tej opieki.
Z punktu widzenia celu tego świadczenia, nie jest zatem istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 408/20).
Kolegium wskazywało na brak bezpośredniego związku czasowego między ustaniem ostatniego zatrudnienia skarżącego w 1992 r. a datą powstania znacznego stopnia niepełnosprawności jego matki (lipiec 2005r.). Wbrew jednak temu stanowisku, art. 17 ust. 1 ustawy nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki (por. wyrok WSA w Łodzi z 24 czerwca 2020 r. II SA/Łd 218/20). Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. Nie wyklucza przyznania świadczenia rezygnacja z zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawnym, która miała miejsce miesiąc, rok, czy 25 lat przed złożeniem wniosku pod warunkiem oczywiście, że ten stan w odniesieniu do tego samego niepełnosprawnego i jego opiekuna trwa (tak WSA w Poznaniu w wyroku z 28 listopada 2019 r. II SA/Po 827/19).
Nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce ona wystąpić z wnioskiem o przyznanie świadczenia. Nie można również podważać prawa do uzyskania świadczenia w sytuacji, gdy strona wnioskująca wcześniej nie podejmowała aktywności zawodowej z innych przyczyn niż opieka, jednak u podstaw rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania (przy obiektywnej zdolności do podjęcia zatrudnienia) jest na dzień składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną.
Również w wyroku z dnia 23 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 786/21 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje się, iż przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy, bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy. Z tego też powodu organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Kolegium dokonało błędnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy uznając, że sam fakt, iż skarżący zaprzestał wykonywania pracy zawodowej w 1992r., wyklucza możliwość uznania za istniejący związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną matką. Powyższy błąd spowodował, że Kolegium nie zbadało należycie istotnych w tej sprawie okoliczności wskazujących na istnienie takiego związku, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021r., poz. 735), dalej "k.p.a.".
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego nałożony na organy administracji publicznej, stanowi gwarancję realizacji zasady prawdy obiektywnej (materialnej) statuowanej przepisem art. 7 k.p.a. Organ administracji publicznej jest zatem zobowiązany do podjęcia czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i do rozpatrzenia zgromadzonego materiału (art. 77 § 1 k.p.a.). Realizacja powyższych obowiązków wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a następnie organ winien dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), a swoje stanowisko powinien przekonująco uzasadnić (art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a.). W ocenie Sądu przeprowadzone przez Kolegium w niniejszej sprawie postępowanie nie sprostało powyższym wymogom.
Niewątpliwie związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Przeprowadzone w toku niniejszego postępowania dowody wyraźnie wskazują, że niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia ma ścisły związek z opieką sprawowaną nad matką. Matka skarżącego jest osobą leżącą, bardzo schorowaną (choruje na osteoporozę, Alzheimera, niepełnosprawność ruchową), wymaga pomocy w czynnościach higienicznych i w poruszaniu się, nie może pozostawać sama w mieszkaniu przez dłuższy czas. Niewątpliwie zatem sprawowana przez skarżącego opieka stanowi przeszkodę do podjęcia przez niego zatrudnienia. Z akt sprawy nie wynika także, aby istniały inne obiektywne przeszkody, np. zdrowotne, które uniemożliwiałyby skarżącemu podjęcie zatrudnienia.
Skarżący ma obecnie 54 lata, jest więc w wieku aktywności zawodowej. Pobiera wprawdzie rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, sam ten fakt jednak nie oznacza, że jest on niezdolny do podjęcia zatrudnienia w ogóle. Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy kserokopii decyzji nr I/1/010158928 z dnia 19 lutego 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 15 kwietnia 2019 r., ustalił prawo do renty na dalszy okres od 1 czerwca 2019 r., tj. od miesiąca, w którym wstrzymano wypłatę świadczenia. Wskazano, że lekarz orzecznik ZUS orzekł, że skarżący jest częściowo niezdolny do pracy 31 maja 2024 r. i przyznano rentę do 31 maja 2024 r.
Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 504), zwanej dalej ustawą emerytalną, niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu (ust. 1). Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (ust. 2). Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (ust. 3).
Zgodnie natomiast z art. 5 pkt 3 ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 573), orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o częściowej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy wymienionej w pkt 1 (tj. ustawy emerytalnej), jest traktowane na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 4 ust. 3 ww. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r., do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne.
Zatem w przypadku lekkiego stopnia niepełnosprawności chodzi o osobę o obniżonej zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, niemniej jednak osobę nadal zdolną do podjęcia zatrudnienia. Nie sposób zatem dopatrzeć się okoliczności, które negowałyby istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącego opieki a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia. Skarżący wszak konsekwentnie podnosi, że podjąłby pracę zawodową, gdyby nie musiał sprawować opieki nad matką, a akta sprawy nie dostarczają podstaw do kwestionowania tego oświadczenia.
Kolegium argumentowało, że skoro skarżący legitymuje się okresem pracy zawodowej wynoszącym niespełna 12 lat, a przy tym okres ostatniego zatrudnienia ustał w 1992r., tj. na 13 lat przed ustaleniem znacznego stopnia niepełnosprawności u jego matki, to o bezpośrednim związku czasowym pomiędzy tymi zdarzeniami nie można mówić. O tym, że brak czasowej zbieżności pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem się opieki nad osobą niepełnosprawną nie jest konieczny, była już mowa wyżej. Należy natomiast dodać, że jakkolwiek w orzecznictwie sądowym wskazuje się niekiedy, że wieloletnia bierność zawodowa osoby sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną może być oceniania jako wybór życiowy tej osoby i nie może być automatycznie uznawana za stan tożsamy z rezygnacją bądź z niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy, niemniej jednak w okolicznościach tej sprawy taki wniosek byłby nieuzasadniony.
Jak bowiem skarżący wskazywał w toku postępowania odwoławczego, jak również w skardze, nie podejmował on zatrudnienia od 1992 r. bowiem orzeczono wobec niego całkowitą niezdolność do pracy, ponadto opiekował się ojcem. Są to niewątpliwie powody, które wskazują, że niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia w okresie przed ustaleniem znacznego stopnia niepełnosprawności u jego matki było spowodowane obiektywnymi przeszkodami, a nie wynikiem jego wyboru życiowego. W ocenie Sądu, niepodejmowanie zatrudnienia z usprawiedliwionych przyczyn, takich jak wskazane wyżej, w okresie przed rozpoczęciem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w sytuacji gdy w dacie złożenia wniosku przyczyny te ustały, nie wyklucza ustalenia istnienia związku przyczynowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Jeżeli natomiast organ miał wątpliwości co do wiarygodności wyjaśnień skarżącego, powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu potwierdzenia bądź zanegowania podanych przez skarżącego faktów. Niezasadne było natomiast pominięcie tych okoliczności, przy braku ich zakwestionowania.
W konsekwencji Sąd uznał, że organ dokonał wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 1 ustawy, wydając decyzję naruszającą zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego. Uchybienie organu polega przede wszystkim na niewłaściwej ocenie związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a opieką sprawowaną przez niego nad matką.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w niniejszym wyroku.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).