Uzasadnienie
K. B. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni wynika, że prowadzi ona trzyosobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem. Źródłem utrzymania rodziny są dochody z emerytury wnioskodawczyni w kwocie 860 zł oraz z tytułu renty jej męża w wysokości 2513,81 zł. Syn wnioskodawców jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wnioskodawczyni wskazała, że posiada dom o powierzchni 101 m2 oraz grunt rolny o powierzchni 3,7 ha, zaś jej mąż jest właścicielem gruntu rolnego o powierzchni 2,4 ha. Poza powyższymi składnikami, małżonkowie nie posiadają żadnego majątku, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że osiągane dochody nie są wysokie i z trudem pozwalają na skromne życie. Stałe opłaty w skali miesiąca wnioskodawczyni oszacowała na kwotę około 1100 zł. Wskazała też, że w ostatnim czasie małżonkowie wydali kwotę 2550 zł na aparat słuchowy dla jej męża.
Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – tekst jednolity ze zm.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie zaś prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy).
Mając na względzie fakt, że strona wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (wniosek zawarty w rubryce 4 formularza PPF), należało rozważyć, czy wnioskodawczyni spełnia wyżej wymienione przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym wskazać, że na obecnym zaś etapie koszty sądowe zamykają się w kwocie wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł.
Biorąc pod uwagę okoliczności wskazane we wniosku i dane zawarte w oświadczeniu wnioskodawczyni, w szczególności fakt średnich dochodów jego gospodarstwa domowego oraz fakt, że w ostatnim czasie małżonkowie wydali znaczną kwotę na niezbędny dla jej męża aparat słuchowy, należało uznać, że wykazała ona, że nie ma realnych możliwości finansowych pozwalających na poniesienie pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na powyższy fakt, referendarz zwolnił skarżącą z obowiązku poniesienia wpisu sądowego od niniejszej skargi w wysokości 500 zł, uwzględniając że uiszczenie wpisu od skargi otwiera możliwość prowadzenia postępowania sądowoadminsitracyjnego.
Oceniając sytuację majątkową wnioskodawczyni referendarz miał też na uwadze fakt, że małżonkowie są właścicielami dwóch nieruchomości gruntowych, które mogą stanowić zabezpieczenie pożyczki udzielonej w celu sfinansowania kosztów sprawy administracyjnej, bądź też mogą być na ten cel spieniężone. Co do zasady bowiem fakt posiadania nieruchomości, które mogą być wykorzystane na inny cel niż zaspokojenie podstawowych potrzeb mieszkaniowych wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy wnioskodawcom, gdyż zaprzecza okoliczności o pozostawianiu w niedostatku.
Wskazać też w tym miejscu należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez strony i z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8; postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081).
Jednocześnie należy wskazać, że dbałość o regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza konieczności regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnych (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2012 r., sygn. akt I FZ499/11; LEX nr 1103914), a do takich należą właśnie koszty związane z prowadzeniem spraw sądowoadminsitracyjnych. Powyższe, w ocenie referendarza wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku w pełnym zakresie, bowiem wnioskodawczyni dysponuje składnikami majątku, które mogą zostać wykorzystane w taki sposób, by umożliwić poniesienie pełnych kosztów niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej.
Wobec powyższego referendarz, na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.