Uzasadnienie
3 II SA/Gd 2728/02
Decyzją nr [...] z dnia 12 sierpnia 2002 r. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy wezwał S. S. do zwolnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego w U. przy ul. [...], obejmującego 2 pokoje, kuchnię łazienkę oraz pomieszczenia przynależne i przekwaterowania się do lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...] - przy czym zajmowany lokal mieszkalny należało zwolnić w terminie do dnia 12 września 2002 r. Jako podstawę decyzji wskazano przepisy art. 41 ust. 3 i art. 42 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 86, poz. 433 z późniejszymi zmianami) i § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000 r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową (Dz. U. Nr 40, poz. 471). W uzasadnieniu decyzji wskazano na fakt potwierdzenia przez Spółdzielnię Mieszkaniową "A", iż S. S. posiada wraz z mężem, własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku nr [...] przy ul. [...] w S..
Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez S. S. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy decyzją nr [...] z dnia 30 września 2002 r., powołując się na przepisy art. 13 ust. 4 i 5 pkt 2 i art. 41 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części obejmującej "przekwaterowanie się do innego lokalu" i orzekł o zwolnieniu lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w S.. W uzasadnieniu wskazano, że były małżonek S. S. – K. O. decyzją z dnia 20 czerwca 1970r. otrzymał przydział kwatery przy ul. [...]. W związku z rozwodem przydział ten został unieważniony decyzją nr [...]. Z powodu braku możliwości przydzielenia lokalu zastępczego, decyzją Dowódcy Garnizonu U. nr [...] zezwolono S. S. na tymczasowe użytkowanie lokalu przy ul. [...]. W związku z nabyciem własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku nr [...] przy ul. [...] w S., potwierdzonym przez Spółdzielnię Mieszkaniową "B" pismem z dnia 29 kwietnia 2002 r., Dyrektor Oddziału Terenowego dnia 9 lipca 2002 r. zawiadomił S. S. o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego w U. przy ul. [...].
Zdaniem organu administracji S. S. jest osobą nieuprawnioną do kwatery w myśl przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Lokal mieszkalny stanowiący przedmiot postępowania przydzielony został decyzją administracyjną wydaną przez Dowódcę Garnizonu, do czego był on uprawniony przepisami zarządzenia 17/ MON z dnia 12 marca 1963 roku. Materialną podstawę przydziału lokalu stanowił również przepis art. 18 ust. 5 i 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych z 20 maja 1976r. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania tej decyzji, zgodnie z którym - " jeżeli zajmowana kwatera odpowiada uprawnieniom żołnierza zawodowego lub warunkom przewidzianym w Prawie lokalowym dla zamiennego lokalu, wojskowy organ kwaterunkowy może pozostawić rozwiedzionego małżonka w tej kwaterze". W myśl przepisu art. 41 ust. 3 obecnie obowiązującej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, na osobach zajmujących lokale należące do zasobu Agencji ciąży obowiązek przekazania lokalu w razie posiadania innego lokalu mieszkalnego, bez względu na miejscowość, w której jest położony. Z uwagi na fakt, że małżonek S. S. posiada prawo do lokalu w S., spełnione zostały przesłanki art. 41 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP a obowiązek zwolnienia lokalu stał się wymagalny.
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. S., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi wskazała, że lokal, którego dotyczy decyzja nie jest ani kwaterą wojskową ani kwaterą funkcyjną i mieszkaniem określonym wart. 55 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych a zatem może być jedynie lokalem mieszkalnym o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów (D.U. 71 poz. 733 z późno zmianami). Skarżąca wystąpiła zresztą do Sądu Rejonowego w S. o ustalenie istnienia stosunku najmu lokalu. Obecny mąż skarżącej posiada wprawdzie w S. lokal mieszkalny, lecz jest to kawalerka o powierzchni mieszkalnej 17m2. Stan zdrowia męża skarżącej wymaga zapewnienia mu spokoju i dlatego nawet skarżąca mieszka w U.. Zarówno interes skarżącej jak i interes społeczny narusza sytuacja w której nakazuje się jej opuszczenie lokalu administrowanego przez WAM w którym akceptuje się pustostany i zobowiązuje się ją do przeniesienie wraz z rodziną do kawalerki.
Organ odwoławczy nie odniósł się w swej decyzji do zarzutów odwołania, a ponadto naruszono prawo skarżącej do udziału w postępowaniu, gdyż nie zapoznano jej z zebranymi dowodami i nie wysłuchano jej żądań przed wydaniem decyzji w I instancji i nie udostępniono jej całości akt w celu przygotowania odwołania.
Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia.
Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U.02.42.368 z późno zmianami) w art. 41 u. 3 stanowi, że osoby inne niż wymienione w art. 41 ust. 1 i 2, zajmujące lokale mieszkalne w zasobach Agencji, są obowiązane przekazać do jej dyspozycji te lokale w razie posiadania lub uzyskania przez nie albo ich małżonków innego lokalu mieszkalnego, zaś z art. 42 ust.1 wynika uprawnienie dyrektora oddziału terenowego Agencji do wydania decyzji o zwolnieniu kwatery lub wypowiedzenia umowy najmu w wypadku określonym w powyższym przepisie. Skarżąca, jako osoba, która pozostała w kwaterze wojskowej po rozwodzie z żołnierzem z powodu braku możliwości przydziału kwatery zastępczej - z mocy decyzji administracyjnej wydanej przez Dowódcę Garnizonu - jest niewątpliwie osobą inną niż wymienione wart. 41 u. 1 i 2 ustawy. Przepisy te dotyczą bowiem żołnierzy zawodowych i osób wspólnie z nim zamieszkujących.
Brak jest podstaw prawnych, by podzielić pogląd skarżącej, jakoby zajmowany przez nią lokal nie podlegał już regulacjom ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, a jedynie ustawie o ochronie praw lokatorów. Nie doszło do żadnego zdarzenia, które mogłoby wywołać taki skutek w stosunku do lokalu należącego do zasobów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej i zajmowanego przez skarżąca na podstawie decyzji administracyjnej z 1979r. Okolicznością niesporną było zaś to, że wraz z mężem skarżąca posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. Art. 41 u. 3 nie uzależnia przy tym obowiązku zwolnienia kwatery z powodu posiadania innego lokalu od powierzchni posiadanego - innego niż kwatera lokalu, ani od sytuacji rodzinnej czy zdrowotnej osoby zajmującej kwaterę wojskową. Przepis ten nie uzależnia także obowiązku zwolnienia kwatery od sytuacji życiowej osób ją zamieszkujących. Zatem orzeczenie o zwolnieniu kwatery uznać należałoby za zgodne z prawem.
Stan faktyczny w istocie nie był w sprawie sporny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, dlatego uchybienie obowiązkowi zapoznania skarżącej z zebranymi materiałami przed wydaniem decyzji nie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Strony różniły się bowiem jedynie co do prawnego znaczenia bezspornego stanu faktycznego.
Skarga zasługiwała jednak na uwzględnienie z powodu naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania w sposób mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Mianowicie w myśl art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
- 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
- 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo
- 3) umarza postępowanie odwoławcze.
Art. 138 § 2 k.p.a. dopuszcza możliwość uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzję w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
Powyższe przepisy wyczerpują katalog możliwych rozstrzygnięć dokonywanych przez organ odwoławczy wskutek odwołania wniesionego przez stronę. W niniejszej sprawie organ odwoławczy naruszył przepis art. 138§ 1 pkt 2 k.p.a. - uchylając decyzję organu I instancji w części obejmującej "nakaz przekwaterowania" i nie dokonując w tym zakresie rozstrzygnięcia merytorycznego, ani nie umarzając postępowania. Organ odwoławczy nie dokonał ponadto zgodnego z przepisami art. 138§ 1 lub 2 k.p.a. rozstrzygnięcia w przedmiocie objętym częścią decyzji organu I instancji w której organ ten wezwał skarżącą do zwolnienia lokalu przy ul. [...] w S., orzekł natomiast o "zwolnieniu lokalu". Rozstrzygnięcie takie wydane bez uchylenia decyzji organu I instancji w przedmiocie wezwania do opuszczenia lokalu nie mieści się wśród rozstrzygnięć organu odwoławczego dopuszczonych przez przepisy art.138§ 1 i 2 k.p.a.
Z tych względów, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.
Stosownie do treści art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Ponownie rozpatrując odwołanie skarżącej od decyzji organu I instancji organ odwoławczy uwzględni powyższe rozważania prawne i dokona rozstrzygnięcia zgodnego z omówionymi wyżej przepisami k.p.a. regulującymi treść możliwych rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniu odwoławczym.