Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 25 maja 2016 r., złożonym na formularzu PPF w dniu 8 czerwca 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżący S. S. zwrócił się o przyznanie mu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona.
W konsekwencji bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, małżonkowie zamieszkują w mieszkaniu lokatorskim o powierzchni 63 m2, innych składników majątku nie posiadają, utrzymują się z emerytur – miesięczny dochód skarżącego wynosi 1.834 zł netto (przy czym nie podał wysokości świadczenia wypłacanego małżonce), otrzymywane świadczenia małżonkowie w całości przeznaczają na swoje bieżące utrzymanie, wskazując że stałe wydatki małżonków wynoszą 2.610-2.640 zł – skarżący zaliczył do nich: na opłaty za czynsz (490 zł), energię elektryczną (200 zł), wodę (120-150 zł), telewizję (150 zł), telefon (150 zł), spłacają także kredyt, którego miesięczna rata wynosi 1.500 zł. Skarżący nadmienił, że małżonkowie nie otrzymaliby pożyczki na pokrycie kosztów niniejszego postępowania.
Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej małżonków i zarządzeniem z dnia 13 czerwca 2016 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 14 dni: 1/ wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy; 2/ dokumentów obrazujących wysokość spłacanych pożyczek i kredytów; 3/ kopii rachunków związanych z opłatami za media i mieszkanie oraz ponoszonych kosztów leczenia i zakupu leków; 4/ dokumentów obrazujących wysokość emerytur otrzymywanych przez każdego z małżonków; 5/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości).
Poinformowano także skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy.
Powyższe wezwanie skutecznie doręczono skarżącemu w dniu 12 lipca 2016 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 176).
Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi.
Należało zatem przyjąć, że sam skarżący, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej. W szczególności wciąż nie jest znana wysokość dochodów małżonków oraz środków pieniężnych, jakimi dysponują oni po uwzględnieniu stałych bieżących wydatków, które przeznaczają na swoje utrzymanie. Zaniechanie skarżącego w tym zakresie stanowi zaś przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie prawa pomocy.
W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.