Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 października 2003 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, wobec ujawnienia samowoli budowlanej wstrzymał A. i A. W. prowadzenie robót budowlanych przy budowie polegającej na dobudowaniu do istniejącego obiektu budowlanego, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej części o wymiarach 2,60m na 6,10m. Nadto, organ nakazał zabezpieczyć dobudowaną część przed dostępem osób postronnych i warunkami atmosferycznymi poprzez pokrycie plandeką lub folią oraz nałożył obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 30 grudnia 2003 r. zaświadczenia właściwego organu gminy o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W razie pozytywnego zaświadczenia, o którym mowa powyżej, nałożono na inwestorów obowiązek przedstawienia czterech egzemplarzy projektu architektoniczno – budowlanego, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Decyzją z dnia 5 stycznia 2004 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na mocy art. 48 ust. 1 i 4 prawa budowlanego nakazał A. i A. W. rozbiórkę będącej w budowie dobudowywanej części obiektu budowlanego w postaci podpiwniczenia wraz ze stropem oraz murów przyziemia z pustaków gazobetonowych
Decyzją z dnia 2 marca 2004 r., nr [...],Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania A. i A. W., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił w/w decyzję z powodu braku określenia w sentencji orzeczenia położenia rozbudowanego budynku (brak adresu), którego dotyczyły nałożone obowiązki.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 8 marca 2004 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając w oparciu o art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 Prawa budowlanego z 1994 r., nakazał A. i A. W. rozebrać będącą w budowie części obiektu budowlanego stanowiącego dobudowę od strony wschodniej do istniejącego budynku pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej zlokalizowanego na działce nr [...] w S., tj. podpiwniczenia o wymiarach 2,60 m x 6,10 m wraz ze stropem oraz rozpoczęte mury przyziemia z pustaków gazobetonowych o wymiarach 18x24x59 na wysokość trzech warstw. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że inwestor przedmiotowych robót budowlanych nie posiadał pozwolenia na ich prowadzenie, wobec czego postanowieniem z dnia 9 października 2003 r. nałożono na inwestorów obowiązek wstrzymania prowadzenia robót budowlanych. Urząd Gminy wydał inwestorom zaświadczenie, że nie posiada planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr [...].
W myśl pisma Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego z dnia 26 listopada 2003 r., jeżeli na określonym terenie brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego to nie ma możliwości wydania zaświadczenia o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym terenu. Jeżeli inwestor nie może przedstawić takiego zaświadczenia to nie jest możliwa legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu lub jego części. Organ pierwszej instancji orzekając ponownie zgodził się z oceną merytoryczną wyrażoną w uchylonej decyzji z dnia 5 stycznia 2004 r. i stwierdził, że wobec niewykonania przez inwestorów obowiązków nałożonych na nich w postanowieniu z dnia 9 października 2003 r. zaktualizowały się przesłanki nakazania rozbiórki części obiektu budowlanego.
W odwołaniu od wskazanej decyzji skarżący A. i A. W. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przywrócenie terminu do wykonania nałożonych na nich w postanowieniu z dnia 9 października 2003 r. obowiązków. Skarżący wskazali, że z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wystąpili w dniu 21 października 2003 r., a decyzję w tym przedmiocie wydano im w dniu 17 marca 2004 r., a zatem nie było możliwe przedstawienie wymaganych dokumentów w terminie do dnia 30 grudnia 2003 r.
Rozpoznając odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 26 kwietnia 2004 r., nr [...], działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 Prawa budowlanego, utrzymał w mocy decyzję organu
I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że wobec niewykonania obowiązków nałożonych w oparciu o art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł rozbiórkę samowolnie wzniesionej części obiektu budowlanego. Odnosząc się do argumentów odwołania wskazano, że wprawdzie z decyzji ustalającej warunki zabudowy dla działki nr [...] wynika, że rozbudowa istniejącego obiektu budowlanego nie będzie kolidowała z pozostałą zabudową wsi, nie oznacza to, ażeby inwestorzy wywiązali się z obowiązków nałożonych na nich w postanowieniu z dnia 9 października 2003 r. Wskazano, że przepisy Prawa budowlanego nie przewidują możliwości przedłużenia terminu wyznaczonego do wykonania nałożonych obowiązków. Z uwagi natomiast na przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skarżący mieli jeszcze możliwość przedłożenia wymaganych dokumentów do momentu złożenia odwołania, czego nie uczynili.
W skardze na powyższą decyzję skarżący wnieśli o jej uchylenie w związku z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla działki nr [...] położonej we wsi S. Wskazali, iż zwracali się o przedłużenie terminu do wykonania nałożonych na nich obowiązków, jednak nie uzyskali pozytywnej odpowiedzi. Na dobudowanej nielegalnie piwnicy skarżący zamierzali zrobić przejście osłonięte schodami od strony wschodniej do łazienki usytuowanej w piwnicy, co ze względu na ich wiek i stan zdrowia byłoby najlepszym rozwiązaniem.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przywołane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Wbrew zarzutom skargi organy administracji obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, prowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oraz zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego.
Bezsporne w niniejszej sprawie jest, iż skarżący jako współwłaściciele nieruchomości obejmującej działkę nr [...] położonej w S. dokonali samowolnej, tj. bez pozwolenia na budowę, dobudowy do istniejącego obiektu budowlanego podpiwniczenia o wymiarach 2,60 m x 6,10 m wraz ze stropem oraz murów przyziemia z pustaków gazobetonowych. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawa budowlanego (tj. Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 ze zm.), roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Zgodnie z dyspozycją art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ odwoławczy, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Natomiast jeżeli samowolna budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (art. 48 ust. 2). W postanowieniu tym ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
- 1) zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności obiektu z przepisami, o których mowa w ust. 2 pkt 1;
- 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 i 3, m.in. decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; (art. 48 ust. 3).
W przypadku zaś niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, właściwy organ orzeka rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części (art. 48 ust. 4).
Skoro organy administracji ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, iż poprzez fakt dokonania samowolnej rozbudowy istniejącego już obiektu budowlanego na działce nr [...] inwestorzy dopuścili się naruszenia obowiązku z art. 28 Prawa budowlanego, organy administracji obu instancji zobligowane były do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Organ budowlany uznając zgodność samowolnej dobudowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz brak naruszenia innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, prawidłowo wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i wszczął procedurę legalizacji zaistniałych nieprawidłowości poprzez nałożenie na inwestorów obowiązku przedłożenia dokumentów wskazanych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego w zakreślonym terminie.
Z materiałów zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, iż w terminie zakreślonym dla wykonania obowiązków legalizacyjnych skarżący nie przedłożyli wymaganych dokumentów, a zatem spełnione zostały, określone w art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 Prawa budowlanego, przesłanki zobowiązujące organ administracji do wydania nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego wybudowanego samowolnie. Niedotrzymanie bowiem terminu przedstawienia dokumentów wymienionych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego lub uchybienie wymaganiom dotyczącym zabezpieczenia budowy stanowi przesłankę wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego. W wyniku uchybienia terminu strona traci przyznane jej prawo do legalizacji samowoli budowlanej i w efekcie, sprawa zostaje załatwiona w trybie zwykłym, tj. przez wydanie decyzji o nakazie rozbiórki. W tym znaczeniu termin z art. 48 ust. 3 prawa budowlanego jest terminem nieprzywracalnym i nie stosują się do niego przepisy art. 58 k.p.a. (komentarz Z. Cieślika do art. 48 prawa budowlanego – LEX/El. 2003).
Jak wynika z akt sprawy, teren na którym znajduje się nieruchomość skarżących nie był w dacie wydania zaskarżonej decyzji objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Brak planu uniemożliwił zatem wydanie zaświadczenia o jakim mowa w art. 48 ust. 3 pkt 1 prawa budowlanego, a co za tym idzie, legalizację samowoli (Komentarz do art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.03.207.2016), [w:] R. Dziwiński, P. Ziemski, Prawo budowlane Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005).
Dla prawidłowości zaskarżonych decyzji nie ma znaczenia uzyskana w trakcie trwania niniejszego postępowania administracyjnego (z dnia 17 marca 2004r.) decyzja Wójta Gminy Liniewo, ustalająca na wniosek skarżących warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej działki, gdyż nie mogła spowodować legalizacji samowoli budowlanej. Dopiero po zmianie przepisu art. 48 ust. 3 pkt 1 prawa budowlanego (przez art. 1 pkt 18 lit. b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. - Dz. U. Nr 93, poz. 888), obowiązującej od 31 maja 2004r. decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu stanowi jeden z warunków prowadzenia postępowania legalizacyjnego, lecz tylko wówczas, gdy w dniu wszczęcia postępowania była ostateczna. Oczywistym jest, że decyzja uzyskana przez skarżących po wszczęciu postępowania w czasie postępowania administracyjnego międzyinstancyjnego nie spełniałaby w/w wymogu, nawet przy założeniu, że przepis ten miałby zastosowanie w niniejszej sprawie.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.