Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 12 października 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 439/16

Uzasadnienie

Wspólnota Mieszkaniowa wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 czerwca 2016 r., Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia 18 kwietnia 2016 r. w zakresie nałożonych obowiązków, a uchylająca ją wyłącznie w zakresie terminu ich wykonania i ustalająca nowy termin do dnia 30 września 2016 r.

Zaskarżoną decyzję podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 17 grudnia 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej wykonanie, w terminie do dnia 15 stycznia 2014 r., dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zlokalizowanego w L. przy ul. C. (działka nr [...] obr. [..]) i przedłożenia w tym organie nadzoru budowlanego:

1. 1. kontroli przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) z protokołem kominiarskim zawierającym schemat podłączeń urządzeń i lokali,
2. 2. ekspertyzy budowlanej, oceniającej stan techniczny przewodów kominowych (ze szczególnym uwzględnieniem przewodu dymowego od pieca co. w piwnicy dla lokalu nr 1), wraz z wnioskami, niezbędnymi rysunkami i zaleceniami umożliwiającymi doprowadzenie przewodów kominowych do stanu zgodnego z przepisami.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 19 lutego 2014 r. uchylił decyzję z dnia 17 grudnia 2013 r. w części dotyczącej terminu i ustalił nowy termin do dnia 31 marca 2014 r., natomiast utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej nałożonych obowiązków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 203/14 oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej na decyzję z dnia 19 lutego 2014 r.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia 26 listopada 2014 r., na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej usunięcie usterek w przewodach kominowych budynku w L. przy ul. C. (działka nr [..]) wymienionych w przedłożonej w dniu 20 listopada 2014 r. ekspertyzie technicznej opracowanej przez inż. Z. P., natomiast odrębną decyzją [..] z dnia 26 listopada 2014 r., na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał A. S. właścicielowi lokalu nr 1 w budynku mieszkalnym w L. przy ul. C. wyłączenie z użytkowania pomieszczenia kotłowni wraz z zainstalowanym piecem co. na opał stały w ww. budynku.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzjami z dnia 10 marca 2015 r. uchylił w całości decyzję nr [..]. z dnia 26 listopada 2014 r. i decyzję nr [..] z dnia 26 listopada 2014r., przekazując jednocześnie te sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ nadzoru budowlanego I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy (w części objętej uprzednio wydaną i uchyloną w trybie odwoławczym decyzją nr [...] z dnia 26 listopada 2014 r.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia 16 czerwca 2015 r. orzekł o braku podstaw do rozstrzygnięcia w trybie art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane wobec wykonanych robót budowlanych związanych z montażem kotłów co. na paliwo stałe dla lokali nr 1 oraz nr 9 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w L. przy ulicy C. (dz. nr [..]) przez A. - ówczesnym przedstawicielu Gminy Miejskiej, którego następcą prawnym jest Wspólnota Mieszkaniowa.

Następnie, w ponownym rozpatrzeniu sprawy (w części objętej uprzednio wydaną i uchyloną w trybie odwoławczym decyzją nr [...] z dnia 26 listopada 2014 r.), decyzją nr [..] z dnia 25 listopada 2015 r. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego w L. przy ul. C. (działka nr [...]) usunięcie, pod rygorem natychmiastowej wykonalności, wymienionych w sentencji decyzji usterek w przewodach kominowych przedmiotowego budynku stwierdzonych w protokole kominiarskim nr [..] opracowanym przez mistrza kominiarskiego A. S. oraz w protokole nr [..] z dnia 29 września 2014 r. mistrza kominiarskiego Pana A. G. (dot. przewodów kominowych w piwnicy lokalu nr 1). Ww. decyzja dotyczyła lokali nr 1, 4, 6, 7, 9, 10, 11, 12 i 15, jak również piwnicy budynku i piwnicy dla lokalu nr 1.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, decyzją nr [..] z dnia 29 lutego 2016 r. uchylił w całości ww. decyzję nr [..] z dnia 25 listopada 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ nadzoru budowlanego I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [..] z dnia 18 kwietnia 2016 r., na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej, właścicielowi budynku mieszkalnego wielorodzinnego w L. przy ul. C. (działka nr [..]) usunięcie, w terminie do dnia 30 lipca 2016 r., usterek w przewodach kominowych z podłączeniem urządzeń w przedmiotowym budynku stwierdzonych w protokole kominiarskim nr [...] opracowanym przez mistrza kominiarskiego A. S. w zakresie części wspólnych budynku (decyzji dotyczącej lokali nr 1, 4, 6, 7, 9, 10, 12 i 15, jak również piwnicy budynku) - czyli:

1. 1. dla lokalu nr 1:
2. • udrożnić przewód nr 8 w kominie nr 6 w celu prawidłowej wentylacji kuchennej,
3. 2. dla lokalu nr 4:
4. • zainstalować wkład kominowy kwasoodporny do przewodu spalinowego piecyka gazowego przepływowego,
5. • zainstalować urządzenia nawietrzające dostarczające z zewnątrz niezbędną ilość powietrza potrzebnego do prawidłowego działania piecyka gazowego, pieca kaflowego i wentylacji wywiewnej poprzez zainstalowanie nawietrzaków okiennych, pod-okiennych,
6. 3. dla lokalu nr 6:
7. • piecyk gazowy przepływowy podłączyć do przewodu nr 5 komina nr 2 i wykonać łącznik między łazienką a przewodem kominowym,
8. • zainstalować wkład kominowy kwasoodporny do przewodu spalinowego od piecyka gazowego przepływowego,
9. • zainstalować urządzenia nawietrzające dostarczające z zewnątrz niezbędną ilość powietrza potrzebnego do prawidłowego działania piecyka gazowego, pieca kaflowego i wentylacji wywiewnej poprzez zainstalowanie nawietrzaków okiennych, pod-okiennych,
10. 4. dla lokalu nr 7:
11. • w przewodzie kominowym nr 2 komina nr 7 zainstalować wkład kominowy kwasoodporny i podłączyć do niego piecyk gazowy - przepływowy,
12. • zainstalować urządzenia nawietrzające dostarczające z zewnątrz niezbędną ilość powietrza potrzebnego do prawidłowego działania piecyka gazowego, pieca kaflowego i wentylacji wywiewnej poprzez zainstalowanie nawietrzaków okiennych, pod-okiennych,
13. 5. dla lokalu nr 9:
14. • zainstalować wkład kominowy kwasoodporny do przewodu od piecyka gazowego przepływowego,
15. • zainstalować urządzenia nawietrzające dostarczające z zewnątrz niezbędną ilość powietrza potrzebnego do prawidłowego działania piecyka gazowego, pieca kaflowego i wentylacji wywiewnej poprzez zainstalowanie nawietrzaków okiennych, pod-okiennych,
16. 6. dla lokalu nr 10:
17. • podłączyć wentylację łazienkową do przewodu nr 5 komina nr 2
18. • wykonać łącznik między łazienką a przewodem kominowym,
19. • piecyk gazowy przepływowy przełączyć do przewodu nr 9 komina nr 2 i zainstalować wkład kominowy kwasoodporny,
20. • w celu zainstalowania wkładu kominowego kwasoodpornego dla mieszkania nr 6 -wykuć otwór w kominie ze względu na przebicia między kanałami a następnie zamurować otwór,
21. • zainstalować urządzenia nawietrzające dostarczające z zewnątrz niezbędną ilość powietrza potrzebnego do prawidłowego działania piecyka gazowego, pieca kaflowego i wentylacji wywiewnej poprzez zainstalowanie nawietrzaków okiennych, pod-okiennych,
22. 7. dla lokalu nr 12:
23. • piecyk gazowy przepływowy przełączyć do przewodu nr 3 komina nr 4 i zainstalować wkład kominowy kwasoodporny,
24. • zainstalować urządzenia nawietrzające dostarczające z zewnątrz niezbędną ilość powietrza potrzebnego do prawidłowego działania piecyka gazowego, pieca kaflowego i wentylacji wywiewnej poprzez zainstalowanie nawietrzaków okiennych, pod-okiennych,
25. 8. dla lokalu nr 15:
26. • przełączyć piecyk gazowy przepływowy do przewodu nr 1 komina nr 7 i zainstalować w nim wkład kominowy kwasoodporny,
27. • zainstalować urządzenia nawietrzające dostarczające z zewnątrz niezbędną ilość powietrza potrzebnego do prawidłowego działania piecyka gazowego, pieca kaflowego i wentylacji wywiewnej poprzez zainstalowanie nawietrzaków okiennych, pod-okiennych,
28. 9. w piwnicy budynku:
29. • wymienić 4 sztuki drzwiczek kominowych.

Rozpoznając odwołanie Wspólnoty Mieszkaniowej od powyższej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie nałożonych obowiązków, uchylając ją wyłącznie w części określającej termin ich wykonania po to, ażeby ustalić nowy termin na dzień 30 września 2016 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że rozpoznaje sprawę obowiązków nałożonych na Wspólnotę w odniesieniu do części wspólnych budynku wielorodzinnego przy ul. C. polegających na usunięciu usterek w przewodach kominowych z podłączeniem urządzeń w przedmiotowym budynku, stwierdzonych w protokole kominiarskim nr [..] opracowanym przez mistrza kominiarskiego A. S. w zakresie części wspólnych budynku - zarówno w odniesieniu do lokali nr 1, 4, 6, 7, 9, 10, 12 i 15, jak i w piwnicy budynku - poprzez wykonanie wyszczególnionych rodzajów prac.

Zgodnie natomiast z odrębną decyzją nr [..] z dnia 18 kwietnia 2016 r. właściciele lokali nr 1, 4, 6, 7, 9, 10, 11, 12 i 15 zostali zobowiązani do wykonania, również w terminie do dnia 30 Iipca 2016 r. prac takich jak: powiększenie kratek nawiewnych w drzwiach łazienek i kratki wentylacyjnej w łazience, demontaż wywiewu mechanicznego w łazience, wymiana łącznika od pieca c.o. gazowego do komina na kwasoodporny.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odstąpił od nałożenia w odniesieniu do lokalu nr 1 obowiązku zainstalowania wkładu kwasoodpornego w przewodzie nr 9 w kominie nr 2 i podłączenia do niego piecyka gazowego przepływowego zainstalowanego w łazience, albowiem protokoły kominiarskie podpisane przez mistrza kominiarskiego A. P.:

1. 1) nr [..] z dnia 15 stycznia 2016 r. potwierdzał wprowadzenie wkładu kominowego wysokotemperaturowego na całej długości po uprzednim powiększeniu przewodu kominowego o grubości stali 1mm i odpowiedniej średnicy do mocy kotła dla kotłowni w piwnicy dla lokalu nr 1 zgodnie z zalecaniami ujętymi w protokole nr [..] z dnia 29 września 2014r. sporządzonym przez mistrza kominiarskiego A. G. - co umożliwia prawidłową pracę kotła na paliwo stale dla lokalu nr 1
2. 2) nr [..] z dnia 22 stycznia 2016 r. potwierdzał zabezpieczenie w lokalu nr 1 przewodu spalinowego od gazowego podgrzewacza wody rurą kwasoodporną na całej długości z potwierdzeniem drożności przedmiotowego przewodu kominowego nadającego się do użytkowania.

Organ odwoławczy powołując się na dyspozycję art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego stwierdził, że w obliczu ujawnienia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku mieszkalnego przy ul. C. i po uwzględnieniu wskazań co do dalszego postępowania w przedmiotowej sprawie wyrażonych w decyzji nr [...] z dnia 29 lutego 2016 r., nałożenie obowiązków w zaskarżonej decyzji było prawidłowe. Zmianę terminu wykonania nałożonych obowiązków uzasadniono natomiast upływem znacznej części terminu przewidzianego w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentów przedstawionych we wniesionym odwołaniu, organ odwoławczy uznał, że nie mogły mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie.

W skardze Wspólnota Mieszkaniowa zakwestionowała legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia 18 kwietnia 2016 r. Według skarżącej u podstaw rozstrzygnięcia legło ustalenie, że instalacja grzewcza lokalu nr 1 została zainstalowana poprawnie i zgodnie z obowiązującym prawem. Ustalenie to Wspólnota kwestionuje stojąc na stanowisku, że została ona wykonana bezprawnie, a powoływanie się przez właściciela tego lokalu na dawną dokumentację dotyczącą wykonania instalacji "etażowej" jest nieuzasadnione, bowiem odnosi się ona do instalacji wcześniej funkcjonującej w tym lokalu, która obecnie nie istnieje, a nie instalacji później wybudowanej w piwnicy przynależnej do tego lokalu, w ramach samowoli budowlanej. Jest to okoliczność obiektywna i przeprowadzenie jakichkolwiek innych postępowań, w toku których dokonano ustaleń odmiennych, nie zwalniało organu w sprawie niniejszej od dokonania samodzielnych ustaleń w tym zakresie.

Skarżąca zakwestionowała wydaną decyzję również z tej przyczyny, że zakres prac, do którego wykonania została zobowiązana nie dotyczy bezpośrednio części wspólnych obiektu, a jedynie elementów indywidualnie funkcjonujących systemów spalinowo-wentylacyjnego każdego z mieszkań. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali systemy grzewcze lokali służące zaspakajaniu potrzeb mieszkaniowych właścicieli poszczególnych lokali nie stanowią części wspólnych budynku, za których utrzymanie odpowiadać ma Wspólnota Mieszkaniowa. Oznacza to, że obowiązki związane z modyfikacją poszczególnych systemów spoczywają na właścicielach poszczególnych lokali i to oni winni być adresatami stosownych decyzji. Skarżąca wskazała, że zakresem zaskarżonej decyzji objęte zostały również prace dotyczące wykonania przez właściciela lokalu nr 1 instalacji spalinowej do pieca typu,junkers", co nastąpiło bez uzyskania prawem wymaganych zezwoleń.

Zastosowanie się do treści decyzji organu I instancji stanowić mogłoby pośrednio usankcjonowanie ewentualnie zaistniałej samowoli budowlanej. W ocenie skarżącej, przed wydaniem decyzji nakazowej organ w pierwszej kolejności winien był zweryfikować status prawny tej instalacji, a dopiero później podejmować określone rozstrzygnięcia w zakresie prawidłowości jej funkcjonowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania A. S. w piśmie procesowym z dnia 23 września 2016 r. wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że nie miała miejsca żadna samowola budowlana dotycząca zmiany instalacji grzewczej w lokalu nr 1, co potwierdza zgromadzona dokumentacja, a usterki kominów stanowiących część wspólną budynku przy ul. C. obciążać powinny Wspólnotę jako właściciela budynku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje

Skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotem skargi jest decyzja nakazująca skarżącej na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane usunięcie usterek w urządzeniach i instalacjach wspólnych nieruchomości zlokalizowanej w L. przy ul. C., a mianowicie w przewodach kominowych z podłączeniem urządzeń instalacji ogrzewania.

Zgodnie z art. 66 ust 1 pkt 1-3 ustawy Prawo budowlane, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Cytowany wyżej przepis przewiduje określone konsekwencje w postaci odpowiedniego orzeczenia organu nadzoru budowlanego, będącego wynikiem niezachowania przez zobowiązany do tego podmiot wymogów określonych w ustawie, a odnoszących się do odpowiedniego utrzymania obiektu budowlanego.

Jeżeli podmiot, o którym wyżej mowa nie wywiąże się z ciążących na nim z mocy prawa obowiązków mających na celu utrzymanie obiektu we właściwym stanie technicznym, uprawnia to właściwy organ do określonej tym przepisem ingerencji, umożliwiającej ich wyegzekwowanie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 listopada 2003 r., II SA/Wr 2725/00 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdził, że przepis art. 66 nie tworzy dla obiektu lub jego zarządcy nowych, niewynikających z ustawy obowiązków, lecz precyzuje ustawowe obowiązki, co umożliwia oraz zabezpiecza ich wykonalność. Z poglądem tym należy się w pełni zgodzić.

Adresatem decyzji, o której mowa w art. 66 ust 1 ustawy Prawo budowlane może być: właściciel, użytkownik wieczysty, zarządca, a w pewnych sytuacjach także inny podmiot, który np. z upoważnienia tych podmiotów sprawuje pieczę nad tym, aby obiekt był utrzymywany i użytkowany właściwie. Zatem jest to podmiot, na którym spoczywa obowiązek odpowiedniego utrzymania obiektu budowlanego bądź jego części.

W przedmiotowej sprawie organy nadzoru budowlanego ustaliły w sposób wystarczający, że obiekt budowlany jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi z przyczyny złego stanu technicznego przewodów kominowych oraz systemu wentylacji. Ustalenia te opierały się w szczególności na protokołach mistrza kominiarskiego A. G. z dnia 29 września 2014 r. oraz mistrza kominiarskiego A. S. z dnia 9 listopada 2015 r. Nadto o złym stanie technicznym tych instalacji świadczą stwierdzone w dniu 26 września 2013 r. przez mistrza kominiarskiego A. S. nagromadzenie sadzy szklistej niemożliwej do usunięcia kulą lub bolcem w przewodzie kominowym dla lokalu nr 1 oraz w dniu 13 listopada 2013 r. rozszczelnienie przewodu dymowego i emisji czadu do lokalu nr 11. Zdaniem Sadu wywołane złym stanem instalacji kominowych i wentylacyjnych zagrożenie czadem bądź pożarem w sposób oczywisty może mieć wpływ na stan zdrowia oraz życie ludzi.

Skarżąca jako zarządca nieruchomością wspólną ma obowiązek odpowiedniego utrzymania obiektu budowlanego w części dotyczącej nieruchomości wspólnej.

W świetle art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali nieruchomością wspólną jest grunt oraz te części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. W myśl przyjętych w doktrynie i judykaturze poglądów za elementy takie uważa się fundamenty, dach, ściany nośne, klatkę schodową, przewody, instalacje wodne, ogrzewcze itp. por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2010 r., II SA/Gl 115/09, LEX nr 600123. Składnikiem tzw. współwłasności przymusowej są instalacje, i to zarówno te, które znajdują się poza poszczególnymi lokalami, jak i ich elementy znajdujące się w wydzielonych lokalach – por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2012 r., VII SA/Wa 550/12, LEX nr 1234781. Poglądy te Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela.

Z powyższego wynika, że obowiązki nałożone zaskarżoną decyzją dotyczą odpowiedniego utrzymania obiektu budowlanego w zakresie części wspólnych nieruchomości, a zatem w zakresie w jakim za ten stan odpowiada skarżąca.

Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w skardze stwierdzić należy, ze zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie obowiązków związanych z utrzymaniem części wspólnych obiektu budowlanego. Zatem zarzut, dotyczący ustaleń co do poprawności zainstalowania instalacji grzewczej oraz spalinowej lokalu nr 1 nie stanowił jej przedmiotu.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).