Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2010r. I S. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, iż nie jest w stanie bez uszczerbku dla siebie i swojej córki, która studiuje, opłacić kosztów w sprawie. Skarżąca posiada połowę domu mieszkalnego o pow. 54 m2 na działce o pow. 197 m2. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż dochodem dwuosobowej rodziny jest jej świadczenie rentowe oraz dochód z wynajmu pokoi, co miesięcznie daje kwotę 1776,50 zł.
Z przedłożonych na żądanie referendarza wyciągów z rachunku bankowego wynika, iż w kwietniu 2010r. skarżąca posiadała oszczędności w wysokości ponad 10 tys. zł. Córka jest studentką Akademii Marynarki Wojennej, mieszka w akademiku, którego miesięczny koszt wynosi 250 zł. Z przedłożonych rachunków wynika, iż skarżąca miesięcznie opłaca: rachunek za telefon w kwocie 124 zł, rachunek za prąd w nieustalonej wysokości, rachunek za wywóz śmieci 11,89 zł, rachunek za wodę ok. 50 zł. Zakupuje także leki za różne kwoty (przedstawiła paragony na kwotę 21,45 zł, 108,61, 122,21 zł). Skarżąca oświadczyła, iż jest właścicielką samochodu osobowego Opel Vectra rok. prod 1996 o aktualnej wartości 2000 zł. Zaś do celów ogrzewania skarżąca używa oleju opałowego, koszt zakupu wynosi ok. 3.500 zł rocznie.
Rozpatrując przedmiotowy wniosek zważono, co następuje:
Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).
Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.
W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym bądź częściowym przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś ocena ta musi być relatywnie odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których - w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów oraz opłacenia adwokata ustanowionego z urzędu, zostałby przeniesiony.
Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca w sposób lakoniczny umotywowała swoje żądanie, wskazała na wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości w której zamieszkuje. Tymczasem ze złożonego wniosku wynika, iż wnioskodawczyni posiada stałe źródło dochodów, które pozwoliły na zgromadzenie oszczędności w wysokości 10 tys. zł.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Kolejno podkreślenia wymaga, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi – w tym z zobowiązaniami kredytowymi, a zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia - w sytuacji, gdy są one dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 500 zł i na obecną chwilę są to jedyne koszty sądowe, do których poniesienia skarżąca jest zobowiązana. Tym samym nie sposób uznać, iż skarżąca nie posiada środków na jego opłacenie odnosząc się do wysokości zgromadzonych oszczędności.
Treść materiału aktowego niniejszej sprawy obligowała do stwierdzenia, iż nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślenia wymaga okoliczność posiadania stałych dochodów oraz oszczędności.
W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, że skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania jej prawa pomocy i wobec takiej konstatacji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.