Uzasadnienie
Gmina L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 marca 2020 r., nr [...], którą stwierdzono nieważność decyzji Wójta Gminy L. z dnia 2 lutego 1991 r., nr [...], w części, tj. w zakresie orzeczenia o przejściu na własność Skarbu Państwa własności nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości K. Gmina L., działki nr [...] o powierzchni 248 m2 (pkt 2 decyzji). Sprawa z tej skargi została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Gd 558/20.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, działając w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., nr 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., decyzją z dnia 7 lipca 2020 r., nr [...], uwzględniło powyższą skargę w całości i uchyliło w całości decyzję własną z dnia 30 marca 2020 r., nr [...] (pkt 1), odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy L. z dnia 2 lutego 1991 r., nr [...] (pkt 2), stwierdziło, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 marca 2020 r., nr [...], nie została wydana bez podstawy prawnej ani z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3).
Powyższa decyzja autokontrolna została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przez R. K., a sprawa z jej skargi została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Gd 733/20.
W konsekwencji, postanowieniem z dnia 9 października 2020 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 558/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawiesił postępowanie sądowe do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 733/20.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 3 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 733/20, oddalił skargę, a rozpatrując skargę kasacyjną R.K. od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1108/21, uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 lipca 2020 r., nr [...], otwierając jednocześnie drogę do rozpoznania skargi w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 558/20. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że Gminie L. nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Wójta Gminy w sprawie przejścia na własność Skarbu Państwa nieruchomości powstałej wskutek podziału pod projektowaną ulicę. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skoro Gminie nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez jej organ brak było podstaw do wydania przez Kolegium decyzji w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. Decyzja autokontrolna nie może być wydana, gdy skargę wniesie podmiot niebędący stroną postępowania.
W związku z tym postanowieniem z dnia 23 września 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 558/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, podjął zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu określona w powyższym przepisie wyraża się w tym, że organy państwowe muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia prawna w odniesieniu do danego podmiotu kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu zatem, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się bowiem w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu (tak R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Legalis/el. 2021).
W konsekwencji, Sąd badając dopuszczalność skargi Gminy L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku stwierdzającą w części nieważność decyzji Wójta Gminy L. w przedmiocie podziału oraz przejścia prawa własności nowo powstałej nieruchomości gruntowej na Skarb Państwa związany był oceną prawną kwestii legitymacji skargowej Gminy sformułowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1108/21, którą tutejszy Sąd przyjął jako własną.
We wskazanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na bogate orzecznictwo sądowoadministracyjne, w tym uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OPS 2/15, oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt K 32/08, stwierdził, że jednostce samorządu terytorialnego nie przysługuje interes prawny - w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. - do złożenia skargi do sądu administracyjnego na decyzję organu odwoławczego wydaną w sprawie, w której organ tej jednostki wydał decyzję w pierwszej instancji. Podobnie, jednostka samorządu terytorialnego nie może złożyć odwołania od decyzji wydanej przez organ tej jednostki nawet w przypadku, gdy przedmiotem tej decyzji jest okoliczność pozostająca w sferze interesów prawnych tej jednostki samorządu terytorialnego. Za niedopuszczalne uznano bowiem kwestionowanie przez jednostkę samorządu terytorialnego rozstrzygnięć wydanych przez organ tej jednostki przy wykonywaniu zadań z zakresu administracji publicznej, jak również rozstrzygnięć organów odwoławczych mających za przedmiot sprawę rozstrzygniętą w pierwszej instancji przez organ tej jednostki.
Ilekroć bowiem przepisy prawa pozytywnego statuują któryś z organów jednostki samorządu terytorialnego jako organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne w sprawie indywidulanej, na którymś z jego etapów, tylekroć wyłączona zostaje możliwość dochodzenia przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego na drodze zarówno postępowania sądowego, jak i administracyjnego.
Wobec tego, wykluczono również dopuszczalność korzystania przez organ jednostki samorządu terytorialnego z ustrojowych uprawnień do reprezentowania interesu prawnego swojej jednostki w postępowaniach nadzwyczajnych prowadzonych m.in. na podstawie art. 156 i nast. k.p.a. mających za przedmiot kontrolę decyzji wydanej przez ten organ. W postępowaniach nadzwyczajnych bowiem skutek prawny wydanych rozstrzygnięć dotyczy również bytu prawnego decyzji organu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że procesowa odrębność postępowania nadzorczego i brak występowania w nim organu jednostki samorządu terytorialnego w roli organu pierwszej instancji (lub szerzej - w roli organu uczestniczącego w wydawaniu decyzji w tym postępowaniu) nie zmienia zakresu uprawnień jednostki samorządu terytorialnego.
Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że Gminie nie przysługiwała legitymacja strony w postępowaniu nadzorczym dotyczącym oceny legalności decyzji Wójta Gminy zatwierdzającej podział nieruchomości i stwierdzającej przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nowo wydzielonej pod ulicę nieruchomości, a w konsekwencji nie ma ona również legitymacji skargowej w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawniającej do kwestionowania decyzji Kolegium będącej efektem kontroli decyzji podziałowej w postępowaniu nadzwyczajnym.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucił skargę Gminy jako niedopuszczalną.
O zwrocie z urzędu uiszczonego w sprawie wpisu sądowego do skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.