Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 572/15 oddalił skargę A. R. i A. R. na decyzję Wojewody z dnia 11 sierpnia 2015 r. nr [...].
Pismem z dnia 9 marca 2016 r. pełnomocnik skarżących – adwokat R. B. zwrócił się do Sądu o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wydanego w niniejszej sprawie wyroku wskazując, że o jego wydaniu oraz o rozprawie, na której ten wyrok został wydany, powziął wiadomość dopiero w dniu 3 marca 2016 r. w wyniku rozmowy telefonicznej z sekretariatem Sądu. W dniu 9 marca 2016 r., przeglądając akta sprawy ustalił zaś, że korespondencja zawierająca zawiadomienie o rozprawie nie została mu doręczona a umieszczona na niej jest adnotacja o dwukrotnym jej awizowaniu (w dniu 14 grudnia 2015 r. i 22 grudnia 2015 r.) i niepodjęciu jej w terminie. Pełnomocnik skarżących zaprzeczył jednak aby doręczone mu zostało awizo nieodebranej przesyłki i zaznaczył, że kancelaria jest czynna codziennie w godzinach od 9 – 17 i nie ma możliwości aby taka sytuacja miała miejsce. W celu udowodnienia okoliczności nie doręczenia awizo do kancelarii pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka – D. S. oraz M. N. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 23 marca 2016 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia do wyroku wydanego w dniu 20 stycznia 2016 r., stwierdzając w jego uzasadnieniu, że skutek doręczenia pełnomocnikowi skarżących przesyłki zawierającej zawiadomienie o rozprawie nie został obalony.
Sąd ocenił, że powołanie się przez stronę skarżącą na okoliczności, że nie otrzymała przesyłki oraz ani pierwszego ani powtórnego awiza o jego pozostawieniu w placówce pocztowej, nie były przekonujące a przybierają jedynie formę polemiki, która pozbawiona jest wsparcia jakimikolwiek dowodami.
Postanowienie to zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II OZ 565/16, w uzasadnieniu którego wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdzając, że pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobnił okoliczności braku winy w uchybieniu terminu, nie odniósł się jednocześnie do wniosku dowodowego pełnomocnika, złożonego na okoliczność prawidłowości awizowania przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy oraz braku możliwości złożenia reklamacji przesyłki do czasu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
Po ponownym rozpatrzeniu złożonego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 18 lipca 2016 r., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 20 stycznia 2016 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że przytoczone przez pełnomocnika skarżących okoliczności wskazujące na niedoręczenie przez operatora pocztowego przesyłki z zawiadomieniem o terminie rozprawy oraz niepozostawienie przez pracownika awiza informującego o przesyłce, nie są przekonujące. Z dołączonej do akt przesyłki zaopatrzonej w zwrotne potwierdzenie odbioru jednoznacznie wynika, że przesyłka z Sądu była dwukrotnie awizowana (w dniu 14 grudnia i w dniu 22 grudnia 2015 r.) a przeciwstawne twierdzenia skarżącego oparte na jego wiedzy nie znajdują potwierdzenia w żadnych okolicznościach o charakterze zobiektywizowanym. Wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania pracowników kancelarii jest bowiem wnioskiem niedopuszczalnym, gdyż postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym zostało ograniczone przez ustawodawcę do dowodu z dokumentów i to jedynie wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Z kolei, pełnomocnik, pomimo możliwości uzupełnienia materiału dowodowego wskutek ponownego rozpoznania wniosku nie zaoferował Sądowi dodatkowych dowodów na okoliczności w nim wskazane, którymi mogły być np. oświadczenia wskazanych pracowników, mogące stanowić dowód z dokumentu. Nie wskazał także, mimo upływu czasu, że wszczął postępowanie reklamacyjne i nie przedstawił rezultatów tego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 12 października 2016 r. sygn. akt II OZ 1098/16, uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 lipca 2016 r., wskazując, że w postanowieniu z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II OZ 565/16 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wyjaśnienie kwestii awiza nieodebranej przesyłki było bardzo istotne, albowiem uznanie przesyłki za doręczoną w trybie art. 73 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (doręczenie zastępcze) uzależnione jest od prawidłowego jej awizowania. Skoro NSA wskazał na potrzebę ponownego rozpoznania wniosku i podjęcia czynności wyjaśniających, to rzeczą Sądu Wojewódzkiego było wyznaczenie pełnomocnikowi terminu na złożenie dokumentów mających uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu, zwłaszcza oświadczeń pracowników kancelarii, które podlegałyby ocenie w świetle całokształtu okoliczności sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, ponownie rozpoznając złożony przez pełnomocnika skarżących wniosek, w piśmie z dnia 4 listopada 2016 r., zwrócił się do pełnomocnika skarżących o złożenie, w terminie 7 dni, dokumentów mających uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r. pod rygorem rozpoznania sprawy na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego.
W odpowiedzi, przy piśmie z dnia 14 listopada 2016 r., pełnomocnik skarżących nadesłał do Sądu pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia 12 maja 2016 r., w którym wskazano, że: "w wyniku sprawdzenia dokumentacji pocztowej ustalono, że przesyłka polecona nr ([..] została skierowana do doręczenia w dniu 14 grudnia 2015 r. i zaawizowana z powodu niezastania osoby uprawnionej do jej odbioru. Przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 22 grudnia 2015 r. Zainteresowany w sprawie listonosz, w pisemnym oświadczeniu stwierdził, że zawiadomienia o nadejściu przesyłki, pierwsze oraz powtórne, pozostawił w pocztowej skrzynce oddawczej przynależnej do Kancelarii w dniach awizowania. Wyjaśniam, że przy zarzutach dotyczących służby doręczeń nasze ustalenia są oparte na oświadczeniach pracowników, stąd przyznaję, że nie mogę w sposób jednoznaczny wykluczyć, jak również potwierdzić opisanej przez Pana sytuacji. Jednakże z oświadczenia listonosza wynika, że Kancelaria w okresie przedświątecznym w grudniu 2015 r. często była zamknięta, a skrzynka oddawcza przez wiele dni była nie opróżniana".
Rozpoznając złożony przez pełnomocnika skarżących wniosek o przywrócenie terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie.
Art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 tej ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2) a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4).
W ocenie Sądu, pełnomocnik skarżących nie wykazał okoliczności potwierdzających brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w niniejszej sprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. a brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności sądowej stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić zaś tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10, LexPolonica nr 2387928).
Pełnomocnik skarżących domaga się bowiem przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w niniejszej sprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. kwestionując w istocie skuteczność doręczenia mu przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy, na której wyrok ten został wydany.
Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy koperty, w której przesyłka ta została wysłana przez Sąd do pełnomocnika skarżących, zaadresowana została ona na wskazany przez pełnomocnika w skardze adres: ul. Ś., G. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonym do tej koperty pracownik poczty zakreślił zaś informację, że przesyłki nie doręczono i pozostawiono ją w placówce pocztowej, o czym w dniu 14 grudnia 2015 r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Następnie, w dniu 22 grudnia 2015 r. dokonano powtórnego awizowania tej przesyłki.
Doręczenie to odpowiada wymogom art. 73 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym: w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 (§ 1). Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4).
Dokonanie doręczenia w trybie art. 73 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Fikcja doręczenia na podstawie powołanego przepisu, w istocie sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło.
Przedstawione z kolei przez pełnomocnika skarżącego okoliczności nie obalają domniemania zgodności doręczenia zastępczego dokonanego w trybie art. 73 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik wezwany przez Sąd do złożenia dokumentów mających uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r. przedstawił jedynie pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia 12 maja 2016 r., w którym potwierdzono dwukrotne awizowanie przesyłki i podkreślono, że: "zainteresowany w sprawie listonosz, w pisemnym oświadczeniu stwierdził, że zawiadomienia o nadejściu przesyłki, pierwsze oraz powtórne, pozostawił w pocztowej skrzynce oddawczej przynależnej do Kancelarii w dniach awizowania. (...) z oświadczenia listonosza wynika, że Kancelaria w okresie przedświątecznym w grudniu 2015 r. często była zamknięta, a skrzynka oddawcza przez wiele dni była nie opróżniana".
Z kolei, obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 ustawy. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awiza nie zostały umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęły (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OZ 971/12, LEX OnLine).
Uznać zatem należało, że doręczenie pełnomocnikowi skarżących zawiadomienia o terminie rozprawy, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w dniu 20 stycznia 2016 r., w sposób zastępczy, określony w art. 73 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, było skuteczne.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.