Uzasadnienie
Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Burmistrza, decyzją z dnia 18 września 2007 r., na podstawie art. 5 ust. 2, art. 17, art. 20 ust. 1-3, art. 23 ust. 1-2, art. 24 ust. 1-2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2003r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), oraz § 7 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881), art. 9 ust. 1 pkt 25 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ (Dz. U. nr 45, poz. 391 ze zm.), art. 6 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), odmówił przyznania A. G. świadczenia pielęgnacyjnego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad córką K. G.,
W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskiem z dnia 2 sierpnia 2007 r. A. G. wystąpił o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad córką K. G. Do wniosku dołączył orzeczenie o niepełnosprawności córki, z którego treści wynikała konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji dziecka oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ponadto dołączył stosowne zaświadczenia o osiąganych dochodach w roku podatkowym 2006, oraz oświadczenia i pozostałe dokumenty wymagane do rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ pierwszej instancji wskazał, iż przyczyną odmowy jest okoliczność, iż dziecko przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym, który zapewnia dziecku całodobową opiekę przez 5 dni w tygodniu.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. G. wskazując, iż jego córka faktycznie przebywa w ośrodku od poniedziałku do piątku, jednak jest ona przywożona do ośrodka przed zajęciami szkolnymi i zabierana zaraz po ich zakończeniu, aby zapewnić jej możliwie jak największy kontaktu z bliskimi. Sytuacja taka - zdaniem odwołującego się - nie może wywoływać negatywnych konsekwencji w postaci odmowy przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Decyzją z dnia 15 października 2007r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b cyt. ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeśli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;
W ocenie Kolegium ośrodek, w którym przebywa małoletnia K. G. jest szkołą w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. (art. 3 pkt 18 ustawy). Stosownie do treści paragrafu 23 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. nr 52 póz. 467 ze zm.) wydanego na podstawie art. 71 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r. nr 256 poz.2572 ze zm.) specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze prowadzone są dla dzieci i młodzieży, które z powodu niepełnosprawności nie mogą uczęszczać do szkoły w miejscu zamieszkania. Zgodnie z paragrafem 32 ust. 1 i 33 wymienionego wyżej rozporządzenia ośrodki takie zapewniają wychowankom całodobową opiekę, oraz prowadzą działalność przez cały rok szkolny jako placówka, w której są przewidziane ferie szkolne.
Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie, dla prawidłowej oceny stanu faktycznego, zasadniczą kwestią jest czy Ośrodek, w którym umieszczona została K. G. zapewnia jej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, przy czym decydujące znaczenie winna mieć treść Statutu Ośrodka. O możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza bowiem okoliczność, czy placówka, w której przebywa dziecko zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, nie zaś sytuacja faktyczna związana z okresem rzeczywistego przebywania dziecka w placówce.
Jak z powyższego wynika, gdy dziecko wymagające opieki przebywa w placówce, która może zapewnić mu całodobową opiekę przez co najmniej pięć dni w tygodniu, to nie zachodzi konieczność rezygnacji z pracy opiekuna dziecka, przy czym nie mają żadnego znaczenia -inaczej niż dowodzi odwołujący się - indywidualne uzgodnienia z opiekunami dziecka w kwestii krótszego pobytu dziecka w Ośrodku. Troska o dziecko, w tym jego rozwój emocjonalny i starania rodziców o jak najczęstszy kontakt z bliskimi, stanowią wypełnianie szeroko pojętego obowiązku wychowania dziecka i nie mogą stanowić przesłanki decydującej o uprawnieniu rodzica do świadczenia pielęgnacyjnego.
SKO ustaliło, że statut Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w paragrafie 5 ust. 3 zawiera zapis o treści " Internat Ośrodka jest czynny przez cały rok z wyłączeniem okresu wakacji i ferii szkolnych". A zatem jak z powyższego wynika, w okresie roku szkolnego, uczniowie przebywający w internacie objęci są całodobową opieką przez co najmniej 5 dni w tygodniu.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. G. domagał się uchylenia wydanych w sprawie decyzji administracyjnych. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
- 1. naruszenie procesowego prawa administracyjnego, tj. art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nierozpatrzenie całego zebranego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a w szczególności poprzez nie odniesienie się do całości treści zaświadczenia wystawionego przez Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy z dnia 3 października 2007 r., oraz dokumentu stwierdzającego organizację roku szkolnego 2007/2008 w Ośrodku, stanowiących dowód w niniejszej sprawie,
- 2. naruszenie zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zasad wyrażonych w art. 6, 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego, w postaci zasady praworządności oraz zasady uwzględniania słusznego interesu strony,
- 3. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit b ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r.. Nr 228, poz. 2255) poprzez przyjęcie, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w placówce funkcjonującej przez 5 dni w tygodniu, z jednoznacznym uznaniem, iż nie jest koniecznym, aby całodobowa opieka była faktycznie sprawowana przez placówkę przez 5 dni w tygodniu.
- 4. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit b ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, polegające na uznaniu, iż Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy jest placówką zapewniającą całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu w rozumieniu tego przepisu, mimo, iż opieka ta nie jest sprawowana przez cały rok kalendarzowy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga jest nieuzasadniona.
Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania administracyjnego ani przepisów ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa".
W ocenie Sądu organy administracji przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności sprawy.
Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie było ustalenie, czy skarżącemu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną córką K. G. w sytuacji, gdy przebywa ona w Ośrodku Szkolno -Wychowawczym.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139 poz. 992) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie zaś do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej.
Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest charakter placówki, w której przebywa małoletnia córka skarżącego. Organy administracji odmawiając przyznania świadczenia wykazały, iż Ośrodek w którym przebywa córka wnioskodawcy jest placówką o której mowa w powyżej przytoczonym przepisie tj. placówką zapewniającą całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu.
Podkreślić należy, że istotne jest, iż placówka zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Bez znaczenia zaś pozostają okoliczności podnoszone w skardze, iż całodobowa opieka faktycznie nie jest sprawowana przez placówkę przez 5 dni w tygodniu oraz że opieka ta nie jest sprawowana przez cały rok kalendarzowy (tj. ferie zimowe, przerwy świąteczne, wakacje).
Ustawodawca bowiem w sposób kategoryczny określił warunki, jakie muszą być spełnione, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne i nie dopuścił w tym zakresie żadnych odstępstw. Cytowany przepis odnosi się bowiem do charakteru placówki, w szczególności musi to być placówka całodobowa, zapewniająca opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu.
Należy bowiem wskazać, iż dla zastosowania dyspozycji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mają znaczenia indywidualne uzgodnienia dotyczące opieki nad dzieckiem dokonane pomiędzy szkołą a rodzicem (opiekunem) dziecka lecz wyłącznie hipotetyczna możliwość zapewnienia przez ten Ośrodek opieki przez co najmniej pięć dni w tygodniu. Jak wynika z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia, Ośrodek w którym przebywa jego córka jest specjalnym ośrodkiem szkolno - wychowawczym, a więc szkołą w rozumieniu ustawy oświadczeniach rodzinnych (art. 3 pkt 18). Stosownie do § 23 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach, oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U. nr 52, poz. 467 ze zm.) wydanego na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.) specjalne ośrodki szkolno - wychowawcze prowadzone są dla dzieci i młodzieży, które z powodu niepełnosprawności nie mogą uczęszczać do szkoły w miejscu zamieszkania.
Zgodnie natomiast z § 32 ust. 1 rozporządzenia ośrodki takie zapewniają wychowankom całodobową opiekę. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, iż Ośrodek w którym przebywa córka wnioskodawcy jest placówką zapewniającą całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu.
W niniejszej sprawie podstawowym dokumentem z którego wynika zakres sprawowanej nad wychowankami opieki jest statut szkoły, przyjęty uchwałą Rady Pedagogicznej. Z postanowień Statutu Ośrodka Szkolnego-Wychowawczego, przyjętego w dniu 25 czerwca 2007 r. stosowną uchwałą Rady Pedagogicznej, wynika iż Ośrodek jest czynny przez cały rok. Ośrodek działa w okresie nauki szkolnej, a internat ośrodka jest czynny przez cały rok z wyłączeniem okresu ferii i wakacji. (rozdział II, § 5 statutu).
Bezspornie ośrodek szkolno-wychowawczy jest szkołą w rozumieniu art. 3 pkt 18 cytowanej ustawy, jak też podlega przepisom ustawy o systemie oświaty. Właśnie na podstawie art. 22 ust. 1 tejże ustawy zostało wydane w dniu 22 kwietnia 2002 r. rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz. U. Nr 46, poz. 432 z późn. zm.), w którym szczegółowo określono możliwe przerwy w pracy szkół, z uwzględnieniem dni ustawowo wolnych od pracy oraz zasady pozostałych przerw w pracy szkół. I tak na podstawie § 5 ust. 2 i 2a rozporządzenia, dyrektorzy szkół, w których zajęcia dydaktyczno-wychowawcze są realizowane przez pięć dni w tygodniu, w porozumieniu z radą szkoły i radą pedagogiczną, mogą potraktować dzień wypadający między dwoma dniami świątecznymi ustawowo wolnymi od pracy, a także piątek wypadający bezpośrednio po dniu świątecznym ustawowo wolnym od pracy, jako dzień wolny od zajęć, pod warunkiem zrealizowania zajęć przypadających na ten dzień w wybraną sobotę, z zastrzeżeniem ust. 2a, zgodnie z którym, w szkołach, w których zajęcia dydaktyczno-wychowawcze są realizowane przez pięć dni w tygodniu, dzień 2 maja, jeżeli wypada w dzień powszedni, i piątek po święcie Bożego Ciała są dniami wolnymi od zajęć dydaktyczno-wychowawczych.
Jak wynika dokumentu obrazującego organizację roku szkolnego w Ośrodku –tzw. "obowiązkowe weekendy wyjazdowe" przypadają na nieświąteczne dni i przewidują wyjazd w piątek po zajęciach i powrót najwcześniej w niedzielę. Uwzględniając jednak fakt, iż internat pracuje przez pozostałe dni tygodnia, przesłanka całodobowej opieki przez pięć dni w tygodniu zostaje zachowana, ustawodawca nie wskazuje bowiem dni tygodnia w których ośrodek ma zapewnić całodobową opiekę.
W niniejszej sprawie organy administracji w sposób nie budzący wątpliwości ustaliły i wykazały, że Ośrodek w którym przebywa córka wnioskodawcy jest placówką o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit b cyt. ustawy tj. placówką zapewniającą całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.