Uzasadnienie
Skarga S. C. i K. C. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2022 r., nr WOP.7722.90.2022.MH, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu 14 kwietnia 2022 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie wpłynął wniosek skarżących o wszczęcie, na podstawie art. 49f, g i h ustawy - Prawo budowlane, trybu legalizacyjnego dotyczącego obiektu budowlanego zlokalizowanego na terenie działki nr [...], obręb ewidencyjny B., w gminie K., stanowiącego własność skarżących.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2022 r., nr PINB.7141.34.W.2000.AC, wydanym na podstawie art. 61a § 1 i art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a., odmówił wszczęcia, w trybie art. 49f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.), uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla istniejącego na terenie działki nr [..], obręb ewidencyjny B., w gminie K., nietrwale związanego z gruntem obiektu budowlanego.
Uzasadniając wydane postanowienie, organ wskazał, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do wszczęcia, w trybie art. 49f ustawy - Prawo budowlane, uproszczonego postępowania legalizacyjnego, gdyż decyzją z dnia 9 czerwca 2000 r., nr INB-7355/34/W/2/00, organ nakazał skarżącym rozebrać samowolnie wykonany obiekt budowlany o przeznaczeniu letniskowym znajdujący się na działce nr [...] w B. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 28 lipca 2004 r., nr WNB-OA/7141/386/00/AG, a Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 18 grudnia 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 2162/00, oddalił skargę na tę decyzję.
Nadto, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku decyzją z dnia 15 lutego 2005 r., nr WOP.ZOA/7145/43/04/AG, odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 28 lipca 2000 r. i decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 czerwca 2005 r., nr OR/ORZ/LLO/710/769/05, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną na tę decyzję. Obecnie, organ orzekający prowadzi postępowanie egzekucyjne. Zgodnie zaś z treścią art. 32 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki.
Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez skarżących, zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 3 czerwca 2022 r., Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie z dnia 20 kwietnia 2022 r.
Organ odwoławczy podzielił bowiem stanowisko organu I instancji, że uproszczone postępowanie legalizacyjne dla istniejącego na terenie działki nr [...], obręb ewidencyjny B., w gminie K., nietrwale związanego z gruntem obiektu budowlanego nie może zostać wszczęte z uwagi na istnienie innych uzasadnionych przyczyn, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. Sprawa przedmiotowej samowoli budowlanej została bowiem ostatecznie rozstrzygnięta decyzją o rozbiórce, co stanowi przeszkodę do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
We wniesionej do Sądu skardze na powyższe postanowienie, skarżący domagali się jego uchylenia, zarzucając:
- - rażące naruszenie art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, poprzez jego błędną interpretację, przyjmującą, że w toczącym się postępowaniu zachodziła sytuacja wstrzymania budowy, która mogła stanowić podstawę do odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, kiedy, zdaniem skarżących, w niniejszej sprawie nie można mówić o sytuacji jaka znajduje regulację w niniejszym przepisie;
- - rażące naruszenie art. 49f ustawy - Prawo budowlane, poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie w sytuacji, kiedy, zdaniem skarżących, przepis ten winien stanowić podstawę wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego wobec budynku stanowiącego własność skarżących.
W odpowiedzi na skargę, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2022 r. jest zgodne z prawem.
Postanowieniem tym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie z dnia 20 kwietnia 2022 r. o odmowie wszczęcia, w trybie art. 49f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane, uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla istniejącego na terenie działki nr [...], obręb ewidencyjny B., w gminie K., nietrwale związanego z gruntem obiektu budowlanego.
Podstawę prawną tego postanowienia stanowił przepis art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Cytowany przepis przewiduje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania. Druga sytuacja natomiast występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ "z innych uzasadnionych przyczyn", przez co rozumie się sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, jak np. wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją (tzw. res iudicata) lub w której postępowanie jest w toku. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie albo gdy uprzednio rozstrzygnięto sprawę decyzją ostateczną.
Należy przy tym zauważyć, że aby organ mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie przepisu art. 61a § 1 k.p.a., wystarczające jest ziszczenie się choćby jednego z wyżej przedstawionych warunków. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji, gdy przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2691/16, LEX nr 2580759).
Orzekające w niniejszej sprawie organy słusznie uznały, że uproszczone postępowanie legalizacyjne dla istniejącego na terenie działki nr [...], obręb ewidencyjny B., w gminie K., obiektu budowlanego nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a.
Niewątpliwie bowiem, ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) wprowadzono tryb uproszczonej legalizacji, który przewidziany jest dla obiektów istniejących co najmniej od 20 lat. Zgodnie z treścią art. 49f ust. 1 ustawy – Prawo budowlane w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. W przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (ust. 2).
Jednakże, w przepisach ustawy zmieniającej zawarty został przepis art. 32, zgodnie z którym nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 (tzn. ustawy Prawo budowlane), w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. do dnia 19 września 2020 r.) decyzję o nakazie rozbiórki. Z powołanego przepisu wprost wynika, że ustawa nowelizująca eliminuje możliwość wszczęcia postępowania legalizacyjnego uproszczonego w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie tej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki.
Z niekwestionowanych okoliczności niniejszej sprawy wynika zaś, że w stosunku do obiektu budowlanego istniejącego na terenie działki nr [...], obręb ewidencyjny B., w gminie K., przed 19 września 2020 r. wydano już ostateczną i prawomocną decyzję o nakazie rozbiórki i decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie decyzją z dnia 9 czerwca 2000 r. nakazał bowiem skarżącym rozebrać samowolnie wykonany obiekt budowlany o przeznaczeniu letniskowym znajdujący się na działce nr [...] w B. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 28 lipca 2004 r. a Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 18 grudnia 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 2162/00, oddalił skargę na tę decyzję. Nadto, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku decyzją z dnia 15 lutego 2005 r., nr WOP.ZOA/7145/43/04/AG, odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 28 lipca 2000 r. i decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 czerwca 2005 r., nr OR/ORZ/LLO/710/769/05, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną na tę decyzję.
Tym samym, uproszczone postępowanie legalizacyjne dla istniejącego na terenie działki nr [...], obręb ewidencyjny B., w gminie K., obiektu budowlanego nie może być wszczęte albowiem zabrania tego przepis art. 32 ustawy zmieniającej.
Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, zaskarżone postępowanie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2022 r. jest zgodne z prawem a wniesiona skarga, jako niezasługująca na uwzględnienie, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.