Uzasadnienie
II SA/Gd 630/12
M. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 25 kwietnia 2013 r., Nr [[...]] wydaną na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oraz stanowiące jej integralną część postanowienie z dnia 6 czerwca 2013 r. nr [[...]] o odmowie uzupełnienia tejże decyzji. Zaskarżoną decyzją uchylono decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 14 lutego 2013 r. nr [[...]] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 25 stycznia 2013 r. nr [[...]] i stwierdzono, że decyzja Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 25 stycznia 2013 r. wydana została bez podstawy prawnej
Skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja i związane z nią postanowienie są wadliwe, zostały bowiem wydane z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wskazał, że jednym z obligatoryjnych elementów każdej decyzji administracyjnej wydanej na skutek odwołania strony, gdy organ wyższego stopnia uchyla decyzję organu pierwszej instancji - jest wydanie rozstrzygnięcia, w którym organ drugiej instancji uchyla w całości lub w części zaskarżoną decyzję i jednocześnie orzeka co do istoty sprawy w części, w której uchylił zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) bądź organ drugiej instancji uchyla w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazuje całą sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji (art. 138 § 2 k.p.a.).
W ocenie skarżącego, bezpodstawnie zatem odmówiono uzupełnienia zaskarżonej decyzji w zakresie orzeczenia o umorzeniu postępowania. Ponadto skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja, podjęta w trybie samokontroli, jest bezpodstawna w części dotyczącej uznania za wydaną bez podstawy prawnej decyzji Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 25 stycznia 2013 r. Według skarżącego brak jest przepisu prawa, który pozwalałby na wydanie rozstrzygnięcia o takiej treści.
W skardze M. J. domagał się uchylenia opisanej decyzji oraz uchylenia postanowienia o odmowie jej uzupełnienia.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego wniósł o jej odrzucenie. Prezes Sądu Okręgowego wskazał, że M. J. uzyskał informację publiczną, o którą się zwracał wnioskiem z 23 stycznia 2013 r. Nastąpiło to pismem Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 25 kwietnia 2013 r., które było konsekwencją decyzji autokontrolnej z dnia 25 kwietnia 2013 r. W odpowiedzi na skargę wskazano, że podstawą wydania decyzji był art. 156 k.p.a. Przepis ten wprowadza uprawnienie organu administracyjnego do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji obarczonych wadami kwalifikowanymi, wymienionymi w tym przepisie. Przepisy dotyczące stwierdzenia nieważności nie odwołują się w żadnym zakresie do art. 138 k.p.a., który przewiduje możliwość umorzenia postępowania w sprawie.
Natomiast art. 138 k.p.a., na którym oparł swoje żądanie skarżący M. J., nie znajduje zastosowania w tym przypadku. Tylko w przypadku postępowania odwoławczego, organ korzysta z uprawnień przewidzianych w art. 138 k.p.a., tj. możliwości umorzenia postępowania po uchyleniu decyzji, które nie ma miejsca w tym przypadku. W odpowiedzi na skargę wskazano, że postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrolując legalność sąd nie jest związany treścią zarzutów i wniosków skargi.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:
- 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając w świetle przedstawionych kryteriów legalność zaskarżonej decyzji sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ Prezes Sądu Okręgowego wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył prawa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W sprawie brak jest podstaw do odrzucenia skargi. Odrzucenie skargi zgodnie z art. 58 § 1 p.p.s.a. następuje
- 1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego;
- 2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia;
- 3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi;
- 4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona;
- 5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie;
- 6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
W sprawie nie wystąpiły przesłanki wskazane w tym przepisie.
Wskazywana przez organ bezprzedmiotowość postępowania skutkować mogłaby jedynie umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Bezprzedmiotowość taka nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie, przedmiotem postępowania jest bowiem ocena prawidłowości wydanej i istniejącej decyzji.
Natomiast jeśli skarga jest bezzasadna, sąd administracyjny orzeka wyrokiem o jej oddaleniu, zgodnie z art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem niniejszej skargi jest rozstrzygnięcie wydane w trybie realizacji autokontrolnych uprawnień organu administracji przewidzianych w art. 54 § 3 p.p.s.a. stanowiącego, że organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.
Przytoczony przepis normuje instytucję autokontroli, której celem jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania, bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę zgodności tego działania z prawem. Autokontrola służy zatem realizacji zasady szybkości postępowania, prowadząc do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem skarżącego.
Warunkiem skorzystania z trybu przewidzianego w art. 54 § 3 p.p.s.a. jest uwzględnienie przez organ administracji publicznej skargi w całości, a więc uznanie za zasadne zarówno zawartych w niej zarzutów, podstawy prawnej jak i wniosków, co oznacza, że organ może skorygować zaskarżone działanie wyłącznie w kierunku pożądanym przez skarżącego. Przez uwzględnienie skargi w całości należy zatem rozumieć doprowadzenie do stanu, w którym istota sprawy zostaje rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi skierowanej do sądu. Przy czym oczekiwania strony co do załatwienia (zakończenia) sprawy, należy odnosić do meritum sprawy, a nie do formalnej kwestii brzmienia rozstrzygnięcia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 7/10, dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. nie określa form prawnych, w jakich ma nastąpić przewidziane w tym przepisie "uwzględnienie skargi". Jednak decyzja wydana w trybie autokontroli powinna, uwzględniając skargę, rozstrzygać o losach zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Treść takiego rozstrzygnięcia musi uwzględniać specyficzną materię danej sprawy i jej okoliczności faktyczne.
Zastosowanie normy art. 138 k.p.a. przy wydawaniu decyzji na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. mogło być w niniejszej sprawie tylko odpowiednie, z uwagi na przepisy regulujące materię będącą przedmiotem rozstrzygnięcia.
W przedmiotowej sprawie podstawę materialną rozstrzygania przez organ stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.). W konsekwencji treść rozstrzygnięcia podjętego przez organ odwoławczy w ramach autokontroli winna uwzględniać specyficzne rozwiązania przewidziane przez tę ustawę regulującą m.in. możliwe formy rozstrzygnięć w zakresie wniosków o udostępnienie informacji publicznej.
Decyzja autokontrola została podjęta w związku z wniesieniem skargi na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 14 lutego 2013 r. nr [[...]] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 25 stycznia 2013 r. nr [[...]]
Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnienie informacji publicznej w sprawie indywidualnej następuje poprzez podjęcie przez podmiot zobowiązany czynności materialno-technicznej, której treścią jest właśnie żądana informacja. Natomiast załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze decyzji administracyjnej tylko i wyłącznie w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust.
- 1) lub umorzenia postępowania wobec niezłożenia wniosku o udostępnienie informacji w sposób i w formie wskazany w powiadomieniu podmiotu (art. 14 ust. 2).
Nie budzi zatem wątpliwości trafność twierdzeń skarżącego w odniesieniu do braku podstaw prawnych dla udostępniania informacji publicznej w formie decyzji administracyjnej. Celem skargi wniesionej przez M. J. na decyzję organu, której dotyczy decyzja autokontrolna było wyeliminowanie wadliwej decyzji o udostępnieniu informacji publicznej i decyzji utrzymującej ją w mocy z obrotu prawnego i ponowne rozpoznanie sprawy z jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Podstawową intencją skarżącego było więc uzyskanie żądanej informacji w prawidłowej formie.
W tym kontekście, zaskarżonego rozstrzygnięcia autokontrolnego Prezesa Sądu Okręgowego nie można uznać za wadliwe. Organ ten uwzględnił bowiem zarzuty skargi i podzielił stanowisko o braku prawnej możliwości udzielenia informacji publicznej w formie decyzji administracyjnej. W konsekwencji podjął rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji obu instancji i wyeliminowaniu ich z obrotu prawnego. Jednocześnie organ rozpoznał wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej i udzielił pisemnie żądanej przez niego informacji.
Wbrew twierdzeniom skargi, Prezes Sądu Okręgowego zobowiązany był dyspozycją art. 54 § 3 p.p.s.a. do jednoczesnego stwierdzenia, czy działanie miało miejsce bez podstawy prawnej bądź z rażącym naruszeniem prawa, co też uczynił.
Można zatem stwierdzić, że Prezes Sądu Okręgowego podjął prawidłowe i kompletne rozstrzygnięcie uwzględniające skargę, albowiem doprowadziło ono do stanu, w którym istota sprawy została rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi skierowanej do sądu, a dotyczącym merytorycznego zakończenia sprawy, a nie formalnej kwestii brzmienia rozstrzygnięcia.
W konsekwencji sąd uznał, że zaskarżona decyzja wraz z postanowieniem o odmowie jej uzupełnienia nie naruszają prawa, a przytoczona w nich argumentacja organu zasługuje na uwzględnienie.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę, jako niezasadną, oddalił.