Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 17 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 750/12

Uzasadnienie

Równocześnie z wniesieniem skargi na powyżej opisaną decyzje M. F. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie pomocy prawnej w całości. W doręczonym mu wniosku wskazał, iż 15 listopada 2012 r. rozwiązał umowę o pracę, a z tytułu prowadzonej działalności w roku 2012 osiągnął zaledwie 1986 zł dochodu. W chwili obecnej jest to jedyne źródło dochodu wnioskodawcy i dwójki jego dzieci. Wnioskodawca wskazał, że małżonka odstąpiła od egzekucji zasądzonych alimentów i ponosi samodzielnie koszty utrzymania dzieci. Nierentowność prowadzonej działalności pochłonęła wszystkie oszczędności. Nagła zmiana sytuacji finansowej spowodowana utratą pracy nie pozwoliła przygotować się do uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskodawca oświadczył że z małżonką posiada rozdzielność majątkową. Posiada połowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego o pow. 397 m2 oraz działkę budowlaną o pow. 745 m2. W kwestii zobowiązań finansowych wskazał na kredyt gotówkowy w wysokości 40 tys. zł, kredyt samochodowy 53 tys. zł oraz kredyt inwestycyjny w wysokości 200 tys. zł.

W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy pismem z dnia 27 grudnia 2012 r., zobowiązano go do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.

Realizując zobowiązanie wnioskodawca nadesłał:

1. - oświadczenie, że posiada prawo współwłasności pojazdu marki opel astra rok prod. 2011, zakup finansowany jest kredytem; oświadczył że prowadzi działalność polegającą na wynajmie lokali mieszkalnych, użytkowych i świadczeniu usług budowlanych. Osób trzecich nie zatrudnia.
2. - oświadczenie swojej małżonki, że nie posiada ona żadnego pojazdu mechanicznego, nie posiada lokat dewizowych. Oświadczyła, że kwota wpływu na konto bankowe w miesiącu październiku to wynik zbycia nieruchomości przy ul. A. 25 w M. i została wydatkowana w całości na spłatę kredytu hipotecznego.
3. - nakaz podatkowy wystawiony na małżonków F. dotyczący nieruchomości przy ul. A. 25 w M. oraz nakaz podatkowy wystawiony na M. F. na nieruchomość przy ul. A. 25 w M.
4. - zaświadczenie o wynagrodzeniu małżonki wnioskodawcy, z którego wynika, że jest ona zatrudniona jako nauczyciel ze średnim wynagrodzeniem 2.841 zł miesięcznie oraz od 1 września 2012 r. przebywa na urlopie dla poratowania zdrowia;
5. - zaświadczenie o dochodach z ostatniego miejsca zatrudnienia wnioskodawcy,
6. - świadectwo pracy M. F., z którego wynika, że stosunek pracy ustał w wyniku porozumienia stron;
7. - zeznanie podatkowe za 2011 r. wnioskodawcy, z którego wynika, że działalność przyniosła stratę w wysokości 141 354,81 zł,
8. - zeznanie podatkowe małżonki wnioskodawcy, z którego wynika, że źródłami jej dochodu były należność ze stosunku pracy, działalność gospodarcza oraz działalność wykonywana osobiście;
9. - wyciągi z rachunku bankowego małżonki wnioskodawcy, gdzie w dniu 12 października 2012 r. wpłynęła kwota 360 tys. zł tytułem zapłaty za nieruchomość przy ul. A. 25,
10. - wyciąg z rachunku firmowego wnioskodawcy, gdzie odnotować można regularne wpływy tytułem np. 02.10.2012 kwota 3.200 zł tytułem kaucji i czynszu za wynajem, 03.10.2012 opłata za czynsz za lokal przy ul. W. 18A, opłaty za wystawione faktury, 08.10.2012 czynsz za lokal 800 zł, 09.10.2012 opłata za najem i kaucja 3200 zł, 10.10.2012 czynsz za wynajem 922 zł, 11.10.2012 wynajem 1223 zł
11. - wyciąg z rachunku osobistego wnioskodawcy, gdzie 01.10.2012 odnotowano przelew z rachunku firmowego na kwotę 194 tys. zł, w dniu 02.10.2012 kwota 76,5 tys. zł tytułem zapłaty za nieruchomość przy ul. D. 66, kwota 360 tys. zł z rachunku małżonki wnioskodawcy wpłynęła w dniu 15.10.2012 r. i po przelaniu jej na konto firmowe dokonano spłaty kredytu w kwocie 435 tys. zł; rachunek pozostaje na ujemnym saldzie.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1).

W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, potwierdzonej stosownymi dokumentami, w której wnioskodawca ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiony całkowicie środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób, lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych.

Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa jednak na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zwrotu: "gdy wykaże". Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również ewentualnie przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa jest w powołanym wyżej przepisie. Nadto, prawo pomocy wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem wspierania ubogich, przez co niejednokrotnie osoby ubiegające się o przyznanie prawa pomocy korzystają ze wsparcia udzielanego z opieki społecznej.

Oceniając sytuację majątkową wnioskodawcy należy wskazać, że stanem posiadania i wartością posiadanego majątku zdecydowanie wyróżnia się pośród polskiego społeczeństwa i z pewnością nie można go zaliczyć do osób ubogich. Podjęcie przez skarżącego decyzji o budowie domu wielorodzinnego w ramach prowadzonej działalności i pozyskanie w tym celu środków na kredyt świadczy, że skarżący podjął ryzyko związane z prowadzeniem działalności i obecnych przejściowych kłopotów nie można uznać za uzasadnienie do udzielenia wsparcia ze środków Skarbu Państwa. Celem prawa pomocy nie jest umożliwienie obywatelom terminowego spłacania kredytów czy budowania domów na wynajem czy sprzedaż. Zatem w sytuacji skarżącego nie może być mowy o przyznaniu prawa pomocy ani w całości ani też w części. Ponadto skarżący dokonał zakupu nieruchomości, pomimo rezygnacji z pracy i nierentowności prowadzonej działalności.

Ustalony w sprawie stan faktyczny prowadzi do wniosku, że skarżący mimo trudności związanych z sytuacją na rynku generalnie radzi sobie i nie można mówić o życiu w ubóstwie. Z analizy wyciągów z rachunków bankowych wynika, że nie są z nich czerpane środki na zakupy żywności czy odzieży, zatem przyjąć należy, że skarżący posiada na te zakupy środki gotówkowe, z innych źródeł niż wskazane we wniosku. Nie została wykazana żadna okoliczność, która uzasadniałaby uwzględnienie wniosku w jakiejkolwiek części. Skarżącego stać na opłacenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie, który wynosi 500 zł. Zaś ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie jest konieczne, gdyż sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, a to oznacza, że nawet brak zarzutów ze strony skarżącej nie zwalnia sądu z objęcia kontrolą całości decyzji i postępowania jej poprzedzającego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.