Uzasadnienie
M. K. i S. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 listopada 2017 r. nr [..]. Jednocześnie, skarżący złożyli wniosek o przyznanie im prawa pomocy.
Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 22 grudnia 2017 r. wezwano skarżącego S. K. do usunięcia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, braków formalnych skargi przez podpisanie skargi z dnia 14 grudnia 2017 r. i jej dwóch odpisów znajdujących się w aktach sprawy bądź przez nadesłanie 3 odpisów skargi z dnia 14 grudnia 2017 r. zawierających własnoręczny, oryginalny podpis skarżącego celem dołączenia jednego egzemplarza do akt sprawy oraz celem doręczenia 2 uczestnikom postępowania.
Przesyłkę zawierającą wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi skarżący otrzymał w dniu 2 stycznia 2018 r. a tym samym termin do ich uzupełnienia upływał dla skarżącego w dniu 9 stycznia 2018 r.
Postanowieniami z dnia 12 lutego 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącym prawo pomocy poprzez zwolnienie ich od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W dniu 12 marca 2018 r. do Sądu wpłynęła informacja z Izby Adwokackiej o wyznaczeniu dla skarżących adwokata A. S. - T. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniesioną w niniejszej sprawie skargę przez S. K. na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369). Uzasadniając wydane postanowienie Sąd wyjaśnił, że zgodnie z dyspozycją art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 i art. 47 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący wezwany został do usunięcia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi, których w wyznaczonym w wezwaniu terminie nie uzupełnił. Art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi zaś, ze sąd na posiedzeniu niejawnym odrzuca skargę postanowieniem, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
Pismem z dnia 13 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się do
Sądu o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazując, że w zakreślonym terminie do uzupełnienia braków formalnych skarżący złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik, po otrzymaniu zawiadomienia o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżących, udał się w dniu 9 kwietnia 2018 r. do Sądu w celu zapoznania się z aktami sprawy i zauważył, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych wniesionej skargi. Do wniosku pełnomocnik załączył podpisaną przez niego skargę wraz z trzema odpisami.
Rozpoznając złożony przez skarżącego wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 - dalej zwane p.p.s.a.) stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do art. 87 tej ustawy pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1).
W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 87, Nb 1).
Niewątpliwie, pełnomocnik skarżącego składając wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia przez skarżącego braków formalnych skargi dochował siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz dokonał uchybionej czynności.
Pełnomocnik nie uprawdopodobnił jednakże okoliczności wskazujących na brak winy skarżącego w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Kryterium braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd winien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu może zatem mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1040/12, dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.qov.pl).
W przypadku przesłanki braku winy, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., zbadać należy, czy strona mogła dopełnić obowiązku zachowania szczególnej staranności w dokonywaniu czynności procesowych. Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego, w przypadku uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi, ustania przyczyny jego uchybienia nie można łączyć z okolicznością późniejszego ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Etap postępowania sądowego dotyczący uzupełnienia braków formalnych skargi nie jest bowiem w jakikolwiek sposób powiązany z koniecznością działania strony poprzez profesjonalnego pełnomocnika. Nieposiadanie przez stronę niezbędnej znajomości prawa nie stanowi przesłanki, która mogłaby uzasadniać przywrócenie terminu. Na etapie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżący nie był reprezentowany przez pełnomocnika, lecz działał osobiście. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało doręczone stronie skutecznie, zaś złożenie przez skarżącego w zakreślonym terminie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu pozostaje bez wpływu na obowiązek zachowania przez stronę szczególnej staranności.
Brak niezbędnej znajomości prawa przez skarżącego nie stanowi o braku winy strony. Wezwanie z dnia 22 grudnia 2017 r. zostało sformułowane w sposób precyzyjny oraz zawierało pouczenie o skutkach nieusunięcia braków formalnych skargi w terminie.
Z powyższych względów, z uwagi na fakt, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy skarżącego w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodnił, że skarżący zadbał w sposób należyty o własne interesy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.