Uzasadnienie
Decyzją z dnia 9 sierpnia 2011 roku, nr [[...]], wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 roku, nr 42, poz. 371 ze zm. – dalej jako ustawa), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił J. L. uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że uprawnienia kombatanckie strona uzyskała na podstawie decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej. Organ stwierdził także, iż informacja, że strona służyła w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego znajduje się w punkcie 12. deklaracji członkowskiej ZBoWiD. Pismem z dnia 11 lipca 2011 roku Instytut Pamięci Narodowej poinformował, że [[...]] Pułk KBW, w którym służyła strona, według deklaracji samego zainteresowanego oraz dokumentów przesłanych przez IPN, w latach 1948-1960 brał udział w walkach z Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym oraz Zrzeszeniem "Wolność i Niezawisłość". Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, że strona, pełniąc służbę w [[...]] Pułku KBW, wykonywała zadania operacyjne związane z likwidacją ugrupowań mających na celu walkę o niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ uznał, iż do ustalonych okoliczności ma zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy. Zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy należy interpretować rozdzielnie. Na podstawie tego przepisu pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji lub osób działających na rzez suwerenności i niepodległości RP. Fakt udziału, w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w walkach z niepodległościowym podziemiem - nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce ramach służby wojskowej - powoduje bowiem utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. L. zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako k.p.a.) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy poprzez błędne uznanie, że wobec skarżącego zaistniały przesłanki tam określone, w sytuacji gdy skarżący w ramach służby wojskowej z poboru pełnił jedynie funkcję pisarza.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że postępowanie dowodowe organu ograniczyło się jedynie do przeprowadzenia dowodów z dokumentów, przy czym podstawą wydania decyzji były tylko dokumenty przedstawione wybiórczo. Organ wzywał wprawdzie skarżącego do przedstawienia własnych dowodów, nie wyjaśnił jednak dostatecznie i należycie, jakie mogłyby to być dowody i na jaką okoliczność miałby być przedstawione. Wskazując na treść art. 9 k.p.a. podniósł, że pismo wzywające skarżącego do przedłożenia własnych dowodów nie spełnia zawartych w tym przepisie wymogów. Organ pominął także okoliczność, że skarżący nie jest w posiadaniu dokumentów, z których wynikałoby to, w jakim charakterze odbywał on służbę wojskową z poboru.
W konsekwencji, działania organu spowodowały podważenie zaufania skarżących do organu Państwa. W sprawach o pozbawienie obywatela przyznanych mu uprzednio uprawnień kombatanckich, których tłem są złożone procesy historyczne, fakty odległe w czasie i zmienne oceny aksjologiczne, należy dołożyć szczególnej staranności, aby postępowanie administracyjne przez swoją sprawność i poprawność przekonywało o bezstronności organów administracji, a przez to w korzystny sposób kształtowało świadomość oraz kulturę prawną obywateli, czego wymaga art. 8 k.p.a.
Skarżący zarzucił nadto, iż organ ustalił jedynie fakt odbywania przez skarżącego służby w [[...]] Pułku KBW. Nie zbadał natomiast jakie obowiązki i jaką funkcję pełnił skarżący w ramach odbywanej służby. Uzasadnienie prawne decyzji ogranicza się natomiast do wyjaśnienia zawartego w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy zwrotu "zadania śledcze i operacyjne", które zgodnie z dominującym, acz niejednolitym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy interpretować rozdzielnie. Powyższe powoduje, że zaskarżona decyzja nie może czynić zadość przepisowi art. 107 § 3 k.p.a.
Ponadto skarżący podniósł, że sam fakt służby z poboru w jednostkach KBW nie jest tożsamy z automatycznym spełnianiem negatywnych przesłanek, o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy. Jednostki KBW są wprawdzie traktowane jako "aparat bezpieczeństwa poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej", jednakże osobom pełniącym tam służbę musi być udowodnione, iż "w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne, związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczpospolitej Polskiej". Ciężar dowodu w sprawach o wykazanie, że osoba pełniąca służbę w KBW w czasie tej służby "w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne, związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczpospolitej Polskiej" spoczywa na organie administracji.
W przedmiotowym postępowaniu organ przerzucił ten ciężar na skarżącego, przez co uchybił przepisom postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania. Skarżący wyjaśnił, że był jedynie żołnierzem z poboru. Nie miał ani możliwości odmówienia służby, ani też nie miał wpływu na to, w jakiej postaci i w jakim miejscu służba ta będzie odbywana. W trakcie całej swojej służby nie wykonywał zadań śledczych, ani operacyjnych, związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczpospolitej Polskiej. Wykonywał jedynie funkcję pisarza w kancelarii. Obowiązki skarżącego polegały zatem wyłącznie na wykonywaniu funkcji o charakterze administracyjnym. Jedynymi zaś akcjami zbrojnymi, w jakich brał udział skarżący, były działania skierowane przeciwko Ukraińskiej Powstańczej Armii. Skarżący wniósł o przesłuchanie go w charakterze strony oraz o dopuszczenie dowodu z fotografii załączonej do wniosku, przedstawiającej skarżącego siedzącego za maszyną do pisania.
Skarżący stwierdził również, iż pismo IPN, na które powołuje się organ, nie może stanowić dowodu na okoliczność, że skarżący bezpośrednio brał udział w zwalczaniu organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Z pisma tego wynika tylko, że [[...]] Pułk KBW, w ramach którego skarżący odbywał służbę wojskową z poboru, brał udział w walkach z Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym oraz Zrzeszeniem "Wolność i Niezawisłość". Ogólnikowe przyjęcie, że wobec tego również skarżący w takich zadaniach brał udział, jest zastosowaniem wobec niego odpowiedzialności zbiorowej, co jest nie do przyjęcia wobec zasady państwa prawa.
Decyzją z dnia 28 września 2011 roku, nr [[...]], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był specjalną formacją wojskową powołaną w 1945 roku do walki z podziemiem niepodległościowym oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi, a także do zapewnienia porządku publicznego. Do 1954 roku podlegał Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 maja 1991 roku, sygn. akt II UZP 7/91 (OSNCAPU 1992/10/174) stwierdził, że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego wchodził w skład aparatu bezpieczeństwa publicznego. Organ uznał, że skarżący wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczpospolitej Polskiej. Zdaniem organu, nie budzi wątpliwości fakt udziału strony w walkach zbrojnych w ramach pełnienia służby w KBW. Z tego m.in. tytułu zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem ZBoWiD.
Z zaświadczenia WKU z dnia 20 października 1978 roku wynika, że skarżący pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim, "w tym brał osobiście udział w walkach z reakcyjnym podziemiem podczas służby w jednostce od dnia 21.06.1948 r. do 13.04.1949 r.". W celu dokładnego ustalenia, z jakimi formacjami zbrojnego podziemia walczyły jednostki KBW, w których służył skarżący w okresie pełnienia służby wojskowej, organ orzekający zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej o dodatkowe informacje, z których wynikało, że [[...]] Pułk KBW, w okresie pełnienia w nim służby przez skarżącego brał udział w walkach zbrojnych z wieloma organizacjami niepodległościowego podziemia.
Organ stwierdził, że wykazanie osobie zainteresowanej wykonywania tylko zadań operacyjnych, upoważnia organ do zastosowania art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy i wydania rozstrzygnięcia o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Zamieszczony w tym przepisie spójnik "i" w zwrocie "zadania śledcze i operacyjne" nie ma bowiem funkcji koniunkcyjnej, lecz ma znaczenie enumeratywne, to znaczny wyliczające. Organ wyjaśnił przy tym, ze w aktualnie obowiązującym stanie prawnym zaistnienie podstaw do zastosowania art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy stanowi barierę do zachowania (uzyskania) uprawnień kombatanckich z jakiegokolwiek tytułu. Osoby, o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy nie mogą skorzystać z dobrodziejstwa przewidzianego w art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy.
W skardze na powyższą decyzję J. L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego:
- a) art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego sprawy,
- b) art. 8 i art. 8 k.p.a. poprzez nieudzielanie stronie dostatecznych wyjaśnień o okolicznościach stanu faktycznego i prawnego, w szczególności niewyjaśnienie w sposób dostatecznie zrozumiały - ze względu na podeszły wiek skarżącego - prawnych skutków nieprzedstawienia własnych dowodów przez stronę, a także niewyjaśnienie w sposób dostatecznie jasny, jakie dowody winien przedstawić organowi skarżący, co spowodowało podważenie zaufania do organów administracji publicznej,
- c) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zgromadzenia materiału dowodowego w sposób wybiórczy, w tym pominięcie zawnioskowanego przez skarżącego dowodu w postaci przesłuchania skarżącego,
- d) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie przyczyn niedopuszczenia żądanych przez stronę dowodów oraz nieodniesienie się do zarzutów strony przedstawionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy,
- e) art. 136 k.p.a. poprzez niezasadne pominięcie żądania strony przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez dopuszczenie dowodu z przedstawionej przez skarżącego fotografii oraz z przesłuchania strony.
Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego
- - art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji błędne uznanie, że wobec skarżącego zaistniały przesłanki tam określone, w sytuacji gdy skarżący w ramach służby wojskowej z poboru pełnił jedynie funkcję pisarza.
W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do zarzutów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postępowanie dowodowe ograniczył jedynie do przeprowadzenia dowodów z dokumentów. Nie dopuścił dowodu z przesłuchania strony oraz fotografii załączonej do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak również w żaden sposób nie odniósł się do tego wniosku dowodowego strony. Skarżący stwierdził, że treść zaświadczenia WKU z 1978 roku nie jest zgodna z prawdą, albowiem jedynymi akcjami zbrojnymi, w jakich skarżący brał udział, były wyprawy mające na celu zwalczanie band UPA, zaś poza tymi działaniami skarżący pełnił jedynie funkcję pisarza. Nie brał udziału w działaniach skierowanych przeciwko grupom reakcyjnego podziemia. Zdaniem skarżącego, organ nie zbadał jakie obowiązki i jaką funkcję pełnił skarżący w ramach odbywanej służby.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 30 stycznia 2012 roku skarżący, podtrzymując skargę w całości, podniósł, że organ z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nie dokonując wnikliwego ustalenia drugiej z przesłanek pozbawienia uprawnień kombatanckich, zaniechał należytego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Obowiązek należytego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy jest szczególnie istotny w sprawie odebrania uprawnień kombatanckich. Postępowanie prowadzi bowiem do zmiany ukształtowanej sytuacji prawnej, a nieuzasadnione i pochopne postawienie zarzutu zwalczania przez kombatanta organizacji niepodległościowych jest dla skarżącego głęboko krzywdzące i pociąga za sobą społeczne napiętnowanie i niesławę. Podstawą odebrania tych uprawnień mogą być zatem wyłącznie jednoznaczne, nie budzące wątpliwości dowody, a nie domniemania. Dowodów takich organ nie zgromadził.
Skarżący stwierdził, iż zaświadczenie Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [[...]] z dnia 20 października 1978 roku opatrzone jest nieczytelnym podpisem i nie pozwala na ustalenie, że sporządzone zostało przez osobę uprawnioną do reprezentacji tejże jednostki wojskowej. Oświadczenie wiedzy nie opiera się na osobistej wiedzy osoby je sporządzającej, ale wynika z "dokumentów ewidencyjnych". W aktach sprawy brak jest tych dokumentów ewidencyjnych, nie wynika też aby organ podjął działania zmierzające do uzyskania tych dokumentów. Tymczasem w żadnym z licznych dokumentów dotyczących jego działalności, znajdujących się w aktach sprawy, skarżący nie twierdził, iż osobiście uczestniczył w zwalczaniu organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Sformułowanie "reakcyjne podziemie" użyte w zaświadczeniu z dnia 20 października 1978 roku nie może być utożsamiane z organizacjami oraz osobami działającymi na rzecz suwerenności i niepodległości RP, gdyż używane było także w odniesieniu do oddziałów UPA, z którymi walkę zbrojną prowadziła jednostka, w której służył skarżący.
W swoim życiorysie napisał, że dziesięć miesięcy brał udział w zwalczaniu podziemnej, reakcyjnej bandy UPA w Bieszczadach. W tym też znaczeniu sformułowanie "reakcyjne podziemie" mogło zostać użyte w zaświadczeniu z dnia 20 października 1978 roku, na co wskazuje tożsamość dat obu dokumentów - życiorysu skarżącego i zaświadczenia.
Ponadto podkreślił, że w piśmie IPN stwierdzono, iż w zasobie BUiAD IPN w Warszawie nie odnaleziono akt, na podstawie których byłoby możliwe potwierdzenie osobistego udziału skarżącego w prowadzonych walkach. Koresponduje to z konsekwentnym twierdzeniem skarżącego, popartym złożoną do akt sprawy fotografią, że w jednostce wojskowej KBW, gdzie służył, wykonywał wyłącznie funkcję pisarza i nie wykonywał żadnych innych czynności poza obowiązkami pisarza, w szczególności nie brał udział w żadnych działaniach operacyjnych i śledczych jednostki.
Zdaniem skarżącego, organ nie wskazał jakie działania operacyjne i śledcze wykonywał skarżący oraz jaki miały one charakter - działań operacyjnych czy śledczych. Nie podjął również starań w celu uzyskania dokumentów ewidencyjnych powołanych w zaświadczeniu z dnia 20 października 1978 roku. Nie wziął też pod uwagę informacji zawartej w piśmie IPN, że brak jest dokumentów potwierdzających osobisty udział skarżącego w walkach prowadzonych przez jednostkę, w której służył, a nadto bezpodstawnie uznał, że sformułowanie "reakcyjne podziemie" użyte w zaświadczeniu z dnia 20 października 1978 roku należy utożsamiać z organizacjami oraz osobami działającymi na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczpospolitej Polskiej, choć skarżący w życiorysie używał go w odniesieniu do "bandy UPA".
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga była zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z 9 sierpnia 2011 roku wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 roku, nr 42, poz. 371 ze zm.) - dalej jako ustawa, uprawnień kombatanckich pozbawia się między innymi osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy. Przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy stanowi, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.
Z dyspozycji powyższych norm prawnych wynika, że w toku postępowania mającego na celu możliwość pozbawienia uprawnień kombatanckich skarżącego organ musiał ustalić czy skarżący był zatrudniony, pełnił służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej oraz czy wykonywał on podczas i w związku z tą działalnością zadania operacyjne i śledcze związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.
Bezspornym w niniejszej sprawie było zaistnienie pierwszej ze wskazanych powyżej przesłanek, to jest faktu służby skarżącego, w latach 1948 - 1950, w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego – [[...]] Pułku KBW [[...]]. Kwestią sporną natomiast pozostawało czy skarżący wykonywał podczas i w związku z tą działalnością zadania operacyjne i śledcze związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Sądu okoliczność ta nie została należycie wyjaśniona przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Zaznaczyć w tym miejscy należy, że prowadząc postępowanie, Kierownik Urzędy zobowiązany był, z urzędu lub na wniosek strony, do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).
Zadaniem organu było w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie - na podstawie całokształtu materiału dowodowego, ocenić czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W niniejszej sprawie prowadzone postępowanie nie czyniło zadość powyższym obowiązkom.
Zdaniem Sądu, aby mogło dojść do uznania, że skarżący wykonywał zadania operacyjne i śledcze związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, niezbędne jest ustalenie konkretnych zadań, jakie skarżący bezpośrednio wykonywał celem zwalczania osób oraz organizacji działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Samo stwierdzenie, że skarżący służył w KBW jest niewystarczające, gdyż stanowi tylko jedną z dwóch przesłanek z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 12 października 2010 roku, sygn. akt II SA/Gd 501/11, opublikowanym w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie www.nsa.gov.pl).
Z uzasadnień decyzji wynika, iż w niniejszej sprawie organ oparł swoje ustalenia przede wszystkim na treści pisma Instytutu Pamięci Narodowej z 11 lipca 2011 roku, w którym wskazano z jakimi organizacjami walczył [[...]] Pułk KBW. Pomijając brak wskazania źródeł tych danych, podkreślić należy, iż w piśmie tym nie ma żadnych informacji odnośnie udziału skarżącego w tych walkach, ani tym bardziej roli, jaką miałby w nich odegrać. Wnioskowanie zatem na podstawie ww. pisma o tym, że skarżący wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, przedstawione w decyzji organu z dnia 9 sierpnia 2011 roku, a zaakceptowane w zaskarżonej decyzji, nosi cechy dowolności i zaprzecza regułom logicznego rozumowania - zwłaszcza w świetle informacji o braku akt potwierdzających osobisty udział skarżącego w tych walkach.
Wobec twierdzeń skarżącego, że pełnił w Korpusie funkcję pisarza w kancelarii oraz brał udział jedynie w walkach z Ukraińską Armią Powstańczą (UPA), organ powinien był powziąć co najmniej wątpliwość odnośnie tego, czy i z jakimi ewentualnie organizacjami bezpośrednio walczył skarżący. W tym stanie rzeczy organ powinien był przesłuchać skarżącego (o co zresztą skarżący wnosił we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) na tę okoliczność oraz na okoliczność zadań, jakie pełnił w Korpusie, a następnie skonfrontować ten dowód z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Naruszając przywołane powyżej zasady postępowania administracyjnego, organ nie przesłuchał skarżącego, a także nie odniósł się do przedłożonej przez niego fotografii, przedstawiającej skarżącego siedzącego przy maszynie do pisania, załączonej do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Organ nie wyjaśnił przy tym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego dowody te pominął.
Tym samym naruszył również dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a. Należy w tym miejscu podkreślić, iż jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu (wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy), jak też w skardze do Sądu.
Niezależnie od powyższego, uzasadnienie decyzji stanowi jeden z warunków "sine qua non" skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma zatem nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie stron postępowania do organów administracyjnych (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 1995 roku, sygn. SA/Lu 2479/94, Baza Orzeczeń LEX nr 27106).
Ponadto zauważyć należy, że obowiązek należytej, wnikliwej oceny dowodów został przez Kierownika naruszony również w przypadku zaświadczenia dowódcy jednostki wojskowej z dnia 20 października 1978 roku. Po pierwsze, z treści tego dokumentu nie wynika kto konkretnie podpisał się pod tym zaświadczeniem (nieczytelny podpis), ani - na podstawie jakich konkretnie dokumentów zaświadczenie to zostało wystawione. Ponadto zawarta w tym zaświadczeniu informacja "brał osobiście udział w walkach z reakcyjnym podziemiem" nie wyjaśnia o jakie ewentualnie organizacje chodzi, co jest kwestią kluczową z punktu widzenia treści art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy. Kwestia ta jest istotna zwłaszcza wobec twierdzeń skarżącego, który w swoim życiorysie pojęciem "reakcyjne podziemie" określał bandy UPA, z którymi walczył, a która to okoliczność nie mogłaby być podstawą odebrania uprawnień. Zasadnie przy tym również skarżący zarzuca, iż zawarte w tym piśmie oświadczenie nie opiera się na osobistej wiedzy osoby je sporządzającej, ale wynika z "dokumentów ewidencyjnych".
W aktach sprawy brak jest tych dokumentów ewidencyjnych, nie wynika też aby organ podjął działania zmierzające do uzyskania tych dokumentów, a niewątpliwie - zgodnie z treścią art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - miał taki obowiązek. Z treści tych przepisów wynika bowiem, iż postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Organ administracji zobowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego. Zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy i w tym celu dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Strona jest uprawniona, a nie zobowiązana do przedstawienia dodatkowych dowodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2000 roku, sygn. akt V SA 1816/00, Baza Orzeczeń LEX nr 77645, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2000 roku, sygn. akt V S.A. 948/00, Baza Orzeczeń LEX nr 50114).
Z tych względów Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał za dowolne i przekraczające zasadę swobodnej oceny dowodów ustalenia faktyczne organu, znajdujące wprawdzie pewne potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który jednakże nie został w pełni rozpatrzony. Sąd miał przy tym na uwadze, kierując się treścią 80 k.p.a., iż zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. W niniejszej sprawie wynikający z ww. przepisu obowiązek wnikliwego zbadania całokształtu materiału zgromadzonego w danej sprawie niewątpliwie nie został przez organ wypełniony.
W tym miejscu podkreślić należy, iż stwierdzenie podstaw do pozbawienia kombatanta przyznanych uprawnień opierać się musi na wnikliwych i znajdujących podstawę w zebranych materiale dowodowym ustaleniach faktycznych. Ustalenie okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy musi być niewątpliwe i nie może opierać się na domniemaniach. Organ winien był zatem w niniejszej sprawie w sposób niewątpliwy ustalić czy w ogóle, oraz które z czynności - śledcze czy operacyjne, związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, wykonywał skarżący, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Przeprowadził bowiem postępowanie dowodowe z wykazanym powyżej istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 9 sierpnia 2011 roku. Brak możliwości wykonania uchylonych decyzji Sąd określił stosowanie do treści art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.), zasądzając zwrot wpisu sądowego uiszczonego od skargi w kwocie 100 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 257 zł (wynagrodzenie - 240zł i opłata od pełnomocnictwa 17zł).
Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien, mając na uwadze powyższe rozważania Sądu, ustalić czy, a jeżeli tak to gdzie, kiedy oraz jaki rodzaj czynności operacyjnych lub śledczych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem osób oraz organizacji działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, wykonywał skarżący i na tej podstawie wydać stosowne rozstrzygnięcie.