Uzasadnienie
J. K., M. K., G. K., H. K., J. K. oraz R. M. wnieśli o zwrot nieruchomości oznaczonych ewidencyjnie jako działki nr 15, 16, 17, 7/4, 13, 10, obręb 12, położonych w W. przy ul. F.. Wnioskodawcy wskazali, iż na podstawie umowy z dnia 7 października 1988 r. zawartej w formie aktu notarialnego rep. A nr [...] w W., nabyto na rzecz Skarbu Państwa – O. P. W. i K. w G. nieruchomość, stanowiącą własność J. i J. A. K., położoną w W., obręb 12, obejmującą działki nr 15, nr 16, nr 17, nr 7/4, nr 13 i nr 10 o łącznej powierzchni 13,7599 ha. Nieruchomość została nabyta w celu realizacji zadań związanych z budową ujęcia wody R. zgodnie z decyzją Urzędu Wojewódzkiego z dnia 9 lipca 1986 r., nr [...], zatwierdzającą plan realizacji zagospodarowania terenu lokalizacji ujęcia wody,,R.". Cenę nieruchomości ustalono na kwotę 107.332.936,00 zł. Powyższy akt notarialny został zawarty w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r., Nr 22, poz. 99).
Starosta W. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 136 § 3, art. 137, art. 139, art. 140, art. 142, art. 216, art. 217 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), decyzją z dnia 22 stycznia 2010 r. Nr [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej W., przy ul. F., oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działka nr 7/4, obręb 12 o powierzchni 7.9555 ha, odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W., przy ul. F., oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr 15/2, 16/2, 17/1, obręb 12 o łącznej powierzchni 0,7412 ha oraz zwrocie nieruchomości położonej w W., przy ul. F., oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr 10, 13, obręb 12 o łącznej powierzchni 1,7047 ha, zapisanej w KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W., gdzie jako właściciel wpisana jest Gmina Miasta W., na rzecz: J. K. w części 25/40 oraz J. K., R. M., H. K., M. K. i G. K. - każdy w części 3/40; o zwrocie nieruchomości położonej w W., przy ul. F., oznaczonej ewidencyjnie jako działki 15/1, 15/3, 16/1, 16/3, 17/2, obręb 12 o łącznej powierzchni 4,1775 ha, zapisanej w KW 1917, prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W., gdzie jako właściciel wpisana jest Gmina Miasta W., na rzecz: J. K. w części 5/20 oraz J. K., R.M., H. K., M. K., G. K. i J. K. - każdy w części 3/20. W decyzji określono wysokość należności z tytułu zwrotu odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości podlegające zwrotowi od poszczególnych uczestników postępowania.
Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji wniesionego przez wnioskodawców, Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, decyzją z dnia 17 listopada 2010 r. nr [...]:
- 1) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zwrotu przez J. K., J.K., R.M., H. K., M. K. oraz G. K. na rzecz Gminy Miasta W. kwoty 541.269,50 zł;
- 2) zobowiązał J. K. - byłą właścicielkę wywłaszczonej nieruchomości oraz J. K., R. M., H. K., M. K. oraz G. K. - spadkobierców po J. A. K. byłym właścicielu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w W., przy ul. F., obręb 12, oznaczonej jako działki nr: 10, 13, 15/1, 15/3, 16/1, 16/3, 17/2 o łącznej pow. 5,8822 ha, dla której Sąd Rejonowy w W., prowadzi księgę wieczystą Nr 1917 - do zwrotu na rzecz Gminy Miasta W., zwaloryzowanego odszkodowania, ustalonego i wypłaconego na podstawie aktu notarialnego z dnia 7 października 1988 r., Rep. A Nr 6294/88, w kwocie 541.269,50 zł, w wysokości odpowiadającej udziałowi w nieruchomości, odpowiednio: - przez J. K. w kwocie 192.851,35 zł, przez J. K.w kwocie 69.683,63 zł, przez R. M.w kwocie 69.683,63 zł, przez H.K.w kwocie 69.683,63 zł, przez M.K. w kwocie 69.683,63 zł, przez G. K. w kwocie 69.683,63 zł. Ponadto Wojewoda określił, iż spłata oznaczonej kwoty winna nastąpić w 10 równych ratach, płatnych do 31 grudnia danego roku kalendarzowego, począwszy od roku 2010, a na roku 2019 skończywszy, gdzie każda z rat wynosić będzie 54.126,95 z czego na kwotę raty przypadać będzie rata od każdej ze stron. W celu zabezpieczenia wierzytelności Gminy Miasta W. ustanowiono hipotekę obciążającą nieruchomość położoną w W., przy ul. F., oznaczoną ewidencyjnie jako działki nr 10, nr 13, obręb 12 o łącznej powierzchni 1,7047 ha, zapisanej w KW [...] oraz nieruchomość położoną w W., przy ul. F., oznaczoną ewidencyjnie jako działki nr 15/1, 15/3, 16/1, 16/3, 17/2, obręb 12 o łącznej powierzchni 4,1775 ha, w wysokości 541.269,50 zł.
M. K., G. K., H. K., J. K. oraz R. M. w skardze na powyższą decyzję wskazali, iż została ona wydana w dniu 17 listopada 2010 r. i doręczona im w dniu 18 listopada 2010 r. Natomiast w dniu 20 października 2010 r. zmarła J. K., o czym Wojewodę poinformowano pismem z dnia 8 grudnia 2010 r., do którego załączono notarialny akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłej. Skarżący wnieśli w związku z tym o stwierdzenie nieważności decyzji. Jednocześnie skarżący podtrzymali dotychczasowe roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, zarzucając, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 i art. 136 k.p.a., ponieważ zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został wszechstronnie rozważony, a wycena nieruchomości, o których zwrocie orzeczono nie zawiera uzasadnienia ceny za 1 m2 gruntu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wskazał, iż śmierć J. K. przed wydaniem decyzji uzasadnia stwierdzenie jej nieważności i odstąpił w związku z tym od ustosunkowania się do zarzutów przedstawionych w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni J. K.zmarła w dniu 20 października 2010 r. a więc w trakcie postępowania odwoławczego toczącego się przed Wojewodą. Decyzja Wojewody została wydana w dniu 17 listopada 2010 r. i tym samym skierowana została do osoby zmarłej.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, iż prowadzenie postępowania i skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2010 r. I SA/Wa 1518/2009 LexPolonica Nr 2238514, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2008 r. I SA/Wa 995/2008 LexPolonica Nr 2058930, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 września 2002 r. I SA 428/2001 OSP 2004/3 poz. 33, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 lutego 2008 r. II SA/Łd 850/2007 Lex Polonica 2134185).
Prowadzenie postępowania administracyjnego, w sytuacji śmierci strony i wydanie w stosunku do niej decyzji narusza w normy art. 30 § 1 i 30 § 4 k.p.a.
Strona postępowania posiadać musi zdolność prawną, a więc zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków w sferze prawa materialnego. Zgodnie z art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną strony ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Przymiot strony przysługujący osobie fizycznej zgodnie z art. 8 § 1 k.c. od chwili urodzenia, wygasa z chwilą jej śmierci.
Art. 30 § 4 k.p.a. stanowi natomiast, iż w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia są prawa dziedziczne. Uregulowanie w decyzji uprawnień i obowiązków osoby zmarłej, która nie ma zdolności prawnej, zamiast jej następców prawnych stanowi zatem naruszenie prawa – art. 30 § 4 k.p.a.
Takie naruszenie unormowania art. 30 § 1 i 30 § 4 k.p.a., ma charakter rażącego naruszenia prawa. Jest ono w sposób oczywisty sprzeczne z wyraźną treścią tych przepisów i wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasad praworządności.
W niniejszej sprawie zachodzi przesłanka nieważność decyzji określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uzasadnia stwierdzenie przez Sąd nieważności decyzji.
Wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, ocena merytoryczna tej decyzji oraz podniesionych w skardze zarzutów, dotyczących jej zasadności, jest bezprzedmiotowa. Taka kontrola nastąpić winna bowiem dopiero po prawidłowym przeprowadzeniu przez organ odwoławczy postępowania z udziałem spadkobierców zmarłej i wydaniu ważnej decyzji orzekającej o uprawnieniach i obowiązkach prawidłowo ustalonych, żyjących stron postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.
Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że decyzja nie może być wykonana, w sprawie brak jest bowiem aksjologicznych podstaw do wykonania wadliwej i usuniętej z obrotu prawnego decyzji.
Na podstawie art. 200 i 210 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o obowiązku zwrotu skarżącym solidarnie kosztów postępowania - wpisu sądowego w wysokości 200 zł.
W związku z tym, że zaskarżona decyzja była dotknięta wadą nieważności, na podstawie art. 119 pkt 1 i art. 120 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.