Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy.
W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że H. W. nie wykazała w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, aby jej sytuacja materialna uzasadniała zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Całokształt okoliczności wskazuje, że skarżąca nie jest osobą, która prowadzi samotnie gospodarstwo domowe, lecz mieszka razem z matką i siostrą, co pozwala domniemywać, że koszty utrzymania domu mieszkalnego, które wynoszą około [...] zł, nie obciążają wyłącznie budżetu skarżącej, lecz dzielą się pomiędzy trzy osoby. Nadesłane rachunki i faktury zostały wystawione na nieżyjącego już ojca skarżącej – E. W. Brak jest dostatecznych dowodów, że kredyt zaciągnięty w [...] został przeznaczony na remont łazienki i zakup pieca, czemu przeczą faktury wystawione na matkę skarżącej A. W., poza tym, gdyby nawet uznać, że oświadczenia skarżącej są zgodne z prawdą to miesięczna rata tego kredytu wynosi [...] zł i nie stanowi znacznego obciążenia budżetu skarżącej.
Brak jest również danych na temat celu, na który zostały przeznaczone pożyczki zaciągnięte w przedsiębiorstwie [...], skarżąca nie uprawdopodobniła również faktu istnienia zobowiązań wobec osób trzecich na które się powołuje. W ocenie referendarza sądowego niejasności dotyczące rzeczywistego stanu majątkowego, zarówno samej skarżącej jak i mieszkających z nią osób stanowią istotną przeszkodę do pozytywnego załatwienia jej wniosku.
W ustawowym terminie H. W. wniosła sprzeciw od tego postanowienia, wskazując w uzasadnieniu, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką i siostrą, gdyż każda z nich posiada odrębny dochód, a poza tym nie zawsze przebywają pod wspólnym dachem. Zdaniem skarżącej to wyłącznie na niej, jako spadkobierczyni "lokalu" spoczywa obowiązek utrzymania go. Skarżąca podniosła, że od matki otrzymała wykształcenie, wychowanie i lokum i dlatego niemoralnym byłoby, gdyby obecnie domagała się jej udziału we współfinansowaniu nieruchomości zwłaszcza, że jej matka jest osobą schorowaną, której stan zdrowia wymaga większych nakładów od tych, które otrzymuje z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Natomiast siostra skarżącej większość czasu przebywa poza domem, nadto posiada swoje "lokum, które wykańcza, więc przeznacza na to każdy grosz". Dalej skarżąca podnosiła, że wystawienie rachunków na A. W. związane było z faktem, że jako prawomocny właściciel mogła ona skorzystać z dofinansowania w ramach programu niskiej emisji dwutlenku węgla, jednak to skarżąca poniosła faktyczne koszty związane z ich zapłatą. Natomiast pożyczki zaciągnięte w przedsiębiorstwie [...] były konsekwencją działań firmy "[...]", która wykorzystała skarżącą oraz inne osoby, pobierając od skarżącej, na konto przyszłej pożyczki kwotę ponad [...] zł. Pieniędzy tych skarżąca nie otrzymała, a sprawa jest prowadzona przez Sąd Rejonowy w G. Skarżąca podniosła również, że zobowiązania wobec osób trzecich istnieją, a życie jest bardzo kosztowne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Wobec wniesienia w ustawowym terminie sprzeciwu wskazane wyżej postanowienie referendarza sądowego, stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) utraciło moc, a wobec tego wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony przez stronę skarżącą podlega rozpoznaniu przez Sąd.
Poddając ocenie sytuację majątkową H. W. Sąd nie dostrzegł przesłanek, które uzasadniałyby przyznanie jej prawa pomocy w całości lub w części.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stronie będącej osobą fizyczną można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście - obiektywnie niemożliwe.
Jednocześnie należy podkreślić, że z powyższego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (post. NSA z 6.10.2004r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005r. z. 1 poz. 8).
Zgodnie bowiem z art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku (urzędowym formularzu), okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W ocenie Sądu treść oświadczeń złożonych przez skarżącą, oraz kserokopie przedstawionych przez nią rachunków nie przekonują o zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca wbrew wezwaniu nie przedstawiła bowiem informacji i dokumentów potwierdzających w sposób niewątpliwy, czy i w jakim zakresie uiszczenie wpisu od skargi, bądź poniesienie potencjalnych innych kosztów sądowych przekracza jej możliwości finansowe, pomimo, iż to właśnie na niej spoczywał ciężar dowodu w tej kwestii. Skarżąca utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł brutto miesięcznie i jest to kwota, która w ocenie Sądu pozwalała skarżącej na wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów postępowania, nawet przy konieczności spłacania miesięcznych rat kredytu zaciągniętego w [...] w wysokości [...] zł oraz partycypowania w kosztach utrzymania domu.
Sąd nie dał bowiem wiary oświadczeniu skarżącej, że prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe, gdyż oświadczenie to pozostaje w sprzeczności z treścią znajdującego się w aktach pisma z dnia 16 kwietnia 2008 r. oraz oświadczenia samej skarżącej zawartego na druku formularza o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżąca stwierdziła, że choć nie jest właścicielką domu musi łożyć "po połowie" na jego utrzymanie. Skarżąca nie wykazała również istnienia zobowiązań wobec osób trzecich, na które powołuje się zarówno w piśmie z dnia 30 marca 2009 r. jak i w złożonym sprzeciwie, a także okoliczności, że to ona faktycznie pokryła należności wynikające z rachunków wystawionych na jej matkę A. W. oraz rachunków i faktur wystawionych na nieżyjącego ojca skarżącej E. W. Ocena kondycji materialnej H. W. nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż jest ona osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt. 1 i 2 tej ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.