Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy P.G. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. W druku formularza podał, że uzyskuje dochód w wysokości 4500 zł netto miesięcznie a na utrzymaniu ma niepracującą żonę oraz małoletnie dziecko. Wnioskodawca podkreślił, że jego praca wymaga częstych wyjazdów generujących dodatkowe koszty – podał, że chodzi o kwotę około 2000 zł miesięcznie, nie posiada żadnych oszczędności, nieruchomości, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro.
Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca nadesłał umowę najmu lokalu mieszkalnego, który zajmuje z rodziną, zaświadczenie o wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia oraz zaświadczenie potwierdzające, że jego małżonka jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku.
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący podniósł, że źle oceniono jego sytuację majątkową. Podniósł, że nie wzięto pod uwagę jego kosztów związanych z pracą za granicą (ok. 2000 zł). Zdaniem skarżącego jest oczywiste, że koszty przebywania za granicą są wyższe niż w Polsce. Skarżący w żaden sposób tych kosztów nie udokumentował. Ponadto zdaniem skarżącego pominięto okoliczność że poza czynszem jego rodzina ponosi również inne wydatki, przede wszystkim na wyżywienie i potrzeby małego dziecka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku.
Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, a zatem sąd bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (vide: postanowienie NSA z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 400/13).
Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów niniejszej sprawy brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Sąd dokonał oceny stanu majątkowego skarżącego, jego dochodu i sytuacji życiowej w oparciu o treść złożonego formularza, z którego wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie żoną i dzieckiem. Skarżący należycie udokumentował okoliczność, iż tylko on w rodzinie uzyskuje dochody, w wysokości około 4500 zł netto. Uprawdopodobnił również wysokość wydatków związanych z mieszkaniem, w wysokości 1100 zł.
Oceniając sytuację majątkową skarżącego Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie spełnia określonych w art. 245 i art. 246 § 1 P.p.s.a. przesłanek przyznania mu prawa pomocy. Z osiąganych dochodów ma bowiem możliwość zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na potrzeby związane z toczącym się postępowaniem. W ocenie Sądu skarżącego nie można uznać za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Jego dochód jest na tyle wysoki, że przy uwzględnieniu kosztów utrzymania trzyosobowej rodziny, w tym potrzeb małego dziecka, jest w stanie odłożyć wystarczające środki na poniesienie kosztów postępowania.
Odnosząc się natomiast do wysokich kosztów związanych z pracą za granicą (ok. 2000 zł) skarżący w żaden sposób ich nie uprawdopodobnił. Samo stwierdzenie, że oczywistym jest, iż koszty utrzymania za granicą są wyższe niż w Polsce jest nie wystarczające by uwzględnić te wydatki przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącego. Do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza samo jego oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, czy też zaświadczeń
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.