Uzasadnienie
Postanowieniem z 14 lutego 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta M. wznowił z urzędu postępowanie dotyczące uprawnienia A. W. (dalej jako strona lub skarżący) do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B. W uzasadnieniu powołał się na art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe i w tym kontekście podkreślił, że z prawomocnego wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy w M. [...] (sygn. akt[...]) wynika, że w zaświadczeniu o ukończeniu przez wyżej wymienionego szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy została poświadczona nieprawda.
Następnie, decyzją wydaną 9 marca 2022 r. nr [...] wspomniany organ uchylił swoją decyzję ostateczną z 12 grudnia 2014 r. w sprawie wydania stronie prawa jazdy kategorii B i odmówił jej wydania tego prawa jazdy. W podstawie prawnej przedmiotowego rozstrzygnięcia powołano art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (aktualnie Dz. U. z 2023 r., poz. 622), a także § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 231 ze zm.). W uzasadnieniu tej decyzji podkreślono, że jak wynika z treści wskazanego wyżej wyroku sądu powszechnego, kandydat na kierowcę nie odbył wymaganego przez art. 23 ust 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym oraz w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także nie ukończył wymaganego na mocy art. 23 ust. 4 tej ustawy egzaminu praktycznego wewnętrznego i egzaminu teoretycznego wewnętrznego, jak również nie odbył wskazanej w art. 23 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy, nauki udzielenia pierwszej pomocy prowadzonej w formie wykładów i zajęć praktycznych.
Równocześnie Sąd orzekł, że osoba uprawniona do wydania zaświadczenia o ukończeniu przez kursanta kursu na prawo jazdy – K. P. potwierdził w tym dokumencie nieprawdę co do odbytych zajęć teoretycznych, nauki udzielenia pierwszej pomocy, egzaminu wewnętrznego praktycznego i egzaminu wewnętrznego teoretycznego.
Zdaniem organu pierwszej instancji opisane wyżej okoliczności faktyczne potwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu wskazują, że strona nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami, a tym samym nie spełnia przesłanki przewidzianej w art. 11 ust. 1 pkt 3 przywołanej ustawy z 5 stycznia 2011 r. Równocześnie organ stwierdził, że weryfikacja dokumentów wypadła negatywnie, a zatem zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 2016 r. należało odmówić stronie wydania prawa jazdy.
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania. Podniósła przy tym zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego podkreślając, że w myśl tego unormowania wznowienie postępowania następuje w sytuacji pojawienia się dowodu, który dotyczy istotnych dla sprawy okoliczności, a co do którego wykazany został fałsz. Tymczasem choć w niniejszym przypadku niewątpliwie doszło do sfałszowania dokumentacji szkolenia kierowcy, to jednak nie wzięto pod uwagę, że w świetle art. 11 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami uzyskanie prawa jazdy uwarunkowanie jest odbyciem wymaganego szkolenia, zaś on ten wymóg zachował, z kolei wyrok, na który powołał się organ pierwszej instancji nie przeczy temu faktowi a jedynie stwierdza fałszerstwo i poświadczenie nieprawdy w dokumentach.
W tym stanie rzeczy odwołujący się zaakcentował, że bez jego wiedzy i winy uchybiono obowiązkom leżącym po stronie osoby prowadzącej szkolenie, a skoro równocześnie spełnił pozostałe przesłanki warunkujące uzyskanie prawa jazdy, to wydane w sprawie rozstrzygnięcie narusza zasadę proporcjonalności i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa wyrażoną w art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Decyzją z 8 czerwca 2022 r. nr SKO.K/41.3/331/2022/4779/MM Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaprezentowało dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczyło treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Następnie zacytowało fragment wyroku Sądu Rejonowego w M. z [...] podnosząc, że z treści tego orzeczenia wynika bezspornie,że dowód potwierdzający odbycie przez stronę szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B, a mianowicie zaświadczenie nr [...] z 6 października 2014 r. o ukończeniu szkolenia podstawowego okazał się fałszywy i poświadczono w nim nieprawdę co do odbytych przez kursanta zajęć teoretycznych, nauki udzielania pierwszej pomocy oraz ukończenia egzaminów wewnętrznych: teoretycznego i praktycznego.
W tym kontekście organ odwoławczy zaakcentował, że wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego albowiem dowody, na podstawie których ustalono okoliczności istotne dla sprawy zakończonej wydaniem decyzji o przyznaniu stronie prawa jazdy okazały się fałszywe, fakt ich sfałszowania został potwierdzony prawomocnym wyrokiem, zaś zgodnie z poglądem wyrażonym w judykaturze oraz w literaturze przedmiotu, fałsz ten może tu przybierać zarówno formę materialną (co do formy dokumentu) jak i intelektualną (co do jego treści). W rezultacie Kolegium podniosło, że w sprawie nie zostały spełnione konieczne wymogi warunkujące uzyskanie prawa jazdy, a w szczególności warunek określony w art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, polegający na konieczności odbycia wymaganego szkolenia w zakresie wskazanym w art. 23 ust 2 tej ustawy.
Weryfikacja dokumentacji strony zakończyła się negatywnie i nie dopuszczono się przy niej żadnych uchybień. Fałsz dowodu został stwierdzony już po dacie wydania weryfikowanej decyzji, zaś to, że uchybienia w prowadzeniu szkolenia teoretycznego nastąpiły bez wiedzy i winy kursanta pozostają bez znaczenia dla sprawy. Skoro bowiem sąd karny w prawomocnym wyroku uznał, że strona nie odbyła wymaganej części teoretycznej szkolenia, nauki pierwszej pomocy oraz kontrolnego sprawdzenia poziomu wiedzy i umiejętności w formie egzaminu wewnętrznego, to nie ma potrzeby badania jej świadomości co do okoliczności odbywanego szkolenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona wniosła o uchylenie powyższej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący podkreślił, że poświadczenie nieprawdy w dokumentacji stanowiącej podstawę uzyskania przezeń prawa jazdy polegało na podrobieniu jego podpisów przez prowadzącego Ośrodek Nauki Jazdy K. P., fakt ten został potwierdzony orzeczeniem Sądu, zaś organ administracji, choć wiedział o tym wyroku już w roku 2018, to uchylił decyzję o przyznaniu mu uprawnień do kierowania pojazdami dopiero w roku 2022. W tym miejscu skarżący zarzucił organowi wyższego stopnia naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podniósł bowiem, że sam spełnił wymogi warunkujące uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami i dlatego wydanie decyzji o pozbawieniu go tych uprawnień z powodu uchybień popełnionych przez osobę prowadzącą szkolenie, w których to uchybieniach nie miał udziału, i o których nie wiedział, koliduje z zasadą proporcjonalności i jest wyrazem "sztywnego formalizmu".
Wydanie takiej decyzji stanowi również w jego ocenie swoistą próbę zatuszowania nieudolności organu pierwszej instancji, na którym z mocy art. 43 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami spoczywa obowiązek sprawowania nadzoru nad zgodnością szkolenia z obowiązującymi przepisami prawa, przy czym negatywne konsekwencje tej nieudolności zostały przerzucone na jego osobę. W dalszej części skargi podkreślił, że w trakcie kursu jak i po jego zakończeniu nie był świadomy tego, że szkoła jazdy prowadziła go w sposób nieprawidłowy, a wystawione przez nią zaświadczenia są nielegalne.
Następnie, w grudniu 2014 r. zdał egzamin na prawo jazdy kategorii B czym potwierdził swoje kwalifikacje w niniejszym zakresie, zaś nadane mu uprawnienie korzysta z ochrony praw nabytych na mocy konstytucji RP i dlatego nie rozumie dlaczego po 7 latach poruszania się po drogach publicznych ma ponosić skutki niezawinionych przez siebie nieprawidłowości, tym bardziej, że kurs pierwszej pomocy przeszedł później - w roku 2019, co potwierdził stosownym zaświadczeniem, z kolei wskutek nowelizacji ustawy o kierujących pojazdami, która weszła w życie w roku 2015 zniesiono obowiązek uczestnictwa w szkoleniu teoretycznym prowadzonym przez szkołę nauki jazdy jeżeli kandydat na kierowcę samodzielnie opanował materiał teoretyczny i zdał egzamin w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że nie znajduje podstaw do zajętego w sprawie stanowiska, z kolei zarzuty podnoszone przez skarżącego nie wnoszą do sprawy jakichkolwiek nowych elementów.
Pismem z 13 lipca 2023 r. do przedmiotowego postępowania udział zgłosił Rzecznik Praw Obywatelskich. We wskazanym piśmie Rzecznik ten wystąpił o uwzględnienie wniesionej skargi i o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji, jako wydanych przedwcześnie, z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również art. 64 § 2 tego Kodeksu w związku z § 10 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami w związku z art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, prawa unijnego oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskie, wobec nie poprzedzenia ich wydania wezwaniem do wylegitymowania się przez skarżącego, w odpowiednim terminie, spełnianiem przesłanki do wydania prawa jazdy, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt. 3 ustawy o kierujących pojazdami.
W uzasadnieniu tego pisma przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, przywołano treść przepisów leżących u podstaw podejmowanych rozstrzygnięć, ze szczególnym uwzględnieniem regulacji dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego. W dalszej części podkreślono, że postępowanie dowodowe w sprawie nie zostało przeprowadzone jak również prowadzący postępowanie organ administracji nie wezwał strony do uzupełnienia tego postępowania o dokumenty potwierdzające jego stanowisko w sprawie. W końcowej części tego pisma odwołano się do zasady sprawiedliwości społecznej oraz zasady zaufania obywateli do organów państwa, które w ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich nie zostały uwzględnione i zastosowane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
W tym kontekście nie stwierdzono podstaw do uwzględnienia skargi. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa, gdyż nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na złożony przez organ administracji wniosek w tym zakresie przy równoczesnym braku zgłoszenia przez skarżącego żądania przeprowadzenia rozprawy.
Przedmiotem skargi jest w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie uchylające decyzję o wydaniu prawa jazdy kategorii B i jednocześnie odmawiające wydania stronie takiego prawa jazdy. Zaskarżony akt wydano po uprzednim wznowieniu postępowania z uwagi na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie na sfałszowanie dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności. Fałszerstwo to stwierdzone zostało prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. (sygn. akt [...]) skazującym osobę prowadzącą Ośrodek Szkolenia Kierowców za popełnienie przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy w dokumentach dotyczących przeprowadzonych szkoleń. Zdaniem orzekających w sprawie organów, fałszerstwo dokumentacji potwierdzającej odbycie kursu prawa jazdy stanowi wystarczającą przesłankę wykluczającą uzyskanie tych uprawnień, zaś pozostałe okoliczności związane z ich uzyskaniem przez stronę pozostają w tym kontekście bez znaczenia albowiem stwierdzenie zaistnienia powyższej przesłanki powoduje konieczność uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie to Sąd uznaje za prawidłowe mając na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z 25 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 145/23, II GSK 246/23 oraz II GSK 242/23 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), które zapadły w sprawach o zbliżonych stanach faktycznych do sprawy niniejszej.
W uzasadnieniach tych orzeczeń zaznaczono, iż z art. 151 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do istoty sprawy organ administracji wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej (§ 1 pkt 1) - gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b albo decyzję, którą uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (§ 1 pkt 2) - gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b albo - w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji wobec okoliczności wskazanych w art. 146 - stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (§ 2).
Tym samym za zasadny trzeba uznać wniosek, że stwierdzenie lub brak stwierdzenia wspomnianych podstaw determinuje sposób zakończenia takiego postępowania. Innymi słowy, w przypadku stwierdzenia istnienia podstawy wznowienia postępowania organ administracji jest obligowany do wydania decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (lub w przypadku zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 146 tego Kodeksu - decyzji wskazanej w art. 151 § 2), z kolei stwierdzenie nieistnienia podstawy wznowienia zobowiązuje go do wydania decyzji określonej w art. 151 § 1 pkt 1 przywoływanego Kodeksu.
W konsekwencji, wobec jednoznacznej treści powołanego art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz jego imperatywnego charakteru, a nadto wobec nakazu jego ścisłej wykładni, jako przepisu kompetencyjnego (co odnosi się również do art. 151 § 1 pkt 1 i art. 151 § 2 tego Kodeksu), nie można uznać zasadności zarzutów skargi o tym, że uchylenie decyzji o nadaniu stronie uprawnień do kierowania pojazdami kolidowało z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego czy też naruszało art. 7 tego Kodeksu, a w szczególności wynikający z tego unormowania obowiązek wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli.
Jak przy tym stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej wyrokach, określone w art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przesłanki wydania decyzji, o której w nim mowa, w ogóle nie odnoszą się do skutków uchylenia decyzji dotychczasowej, ani też do obowiązku lub jakiejkolwiek potrzeby ich oceny, której rezultat miałby determinować treść tejże decyzji, czy też stanowić podstawę wnioskowania odnośnie do zasadności lub celowości jej podejmowania. Nic takiego bowiem z przywołanego przepisu prawa nie wynika, o czym wyraźnie przekonuje jego treść.
Nie sposób również zasadnie twierdzić, że we wznowionym postępowaniu organ administracji publicznej miałby być zobowiązany do wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, zgodnie z art. 7 powyższego Kodeksu. Należy bowiem zauważyć (abstrahując nawet od tego, że z art. 11 i art. 12 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że decyzja o której mowa w art. 10 ust. 1 tej ustawy, jest tzw. decyzją związaną), że art. 151 § 1 pkt 2 wskazanego Kodeksu nie tworzy ku temu żadnych podstaw ani też warunków, co oznacza, że również wydawana na jego podstawie decyzja - wobec jasno określonych przesłanek jej podjęcia - nosi cechy decyzji związanej. Tymczasem w sytuacji, gdy przesłanki wydania decyzji administracyjnej są sprecyzowane w przepisach prawa, stosowanie art. 7 powoływanego Kodeksu jest wyłączone, gdyż może ono mieć miejsce jedynie w odniesieniu do podejmowania przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnych na podstawie tzw. uznania administracyjnego, a więc innymi słowy tylko w sytuacji pozostawienia organowi administracji "luzu decyzyjnego", czyli wyboru konsekwencji prawnych normy prawa (materialnego) w decyzyjnym modelu stosowania prawa.
Mając na uwadze zaprezentowany wyżej pogląd NSA skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, że jej okoliczności uzasadniały wydanie wobec skarżącego decyzji wymienionej w art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro bowiem jest poza sporem, że prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego stwierdzono istnienie fałszerstwa i poświadczenia nieprawdy w dokumentach stanowiących podstawę uzyskania przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami i potwierdzających okoliczności mające kluczowy wpływ na ich uzyskanie, to zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 tego Kodeksu, co z kolei obligowało organ do uchylenia decyzji orzekającej o rzeczonych uprawnieniach oraz do rozstrzygnięcia o istocie sprawy zwłaszcza, że nie zaktualizowały się również przesłanki do wydania decyzji określonej w art. 151 § 2 przywoływanego aktu.
Podstawa wznowienia postępowania wskazana w art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odnosi się do braku znajomości stanu faktycznego przez organ prowadzący postępowanie i w konsekwencji wydania rozstrzygnięcia w oparciu o sfałszowane przed jego podjęciem dowody, na podstawie których ustalono istotne w sprawie fakty, a w rezultacie stwierdzenie istnienia tej podstawy wiąże się z koniecznością wykazania istnienia związku pomiędzy dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Chodzi tu więc o dowody odnoszące się do faktów o prawotwórczym charakterze, czyli mających wpływ na określenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania zakończonego wzruszaną w trybie wznowienia decyzją ostateczną. W tym kontekście wymaga podkreślenia, że bezwzględnym warunkiem uzyskania spornych uprawnień wymienionym w art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami jest odbycie przez osobę ubiegającą się o ich przyznanie, szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii potwierdzonego zaświadczeniem, o którym mowa w art. 27 ust. 4 przywołanej ustawy.
Z brzmienia tego ostatniego unormowania wynika, że ośrodek szkolenia kierowców lub inny podmiot prowadzący szkolenie wydaje osobie ubiegającej się o uzyskanie, między innymi, uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, jeżeli osoba ta uczestniczyła w minimum 80% przewidzianych w programie zajęć, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1 oraz w art. 23 ust. 5 pkt 1 powyższej ustawy i we wszystkich przewidzianych w programie zajęciach, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz w art. 23 ust. 5 pkt 2-4 powoływanej ustawy oraz uzyskała pozytywny wynik egzaminu wewnętrznego lub ćwiczeń sprawdzających, o których mowa w art. 23 ust. 5 pkt 3 tej ustawy, a zaświadczenie to podpisuje (z mocy ust. 5 cytowanego przepisu) kierownik ośrodka szkolenia kierowców albo kierownik innego podmiotu prowadzącego szkolenie.
W świetle art. 217 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaświadczenie takie stanowi urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, a tym samym jest ich pochodną, co oznacza, że wobec celu oraz funkcji wydawania tego dokumentu nie może on budzić żadnych wątpliwości co do zgodności jego treści z rzeczywistymi faktami lub stanem prawnym. W rezultacie, potwierdzenie w tym zaświadczeniu okoliczności faktycznych lub stanu prawnego, które w rzeczywistości nie zaistniały pozbawia go jakiegokolwiek waloru dowodowego, a co za tym idzie nie może ono stanowić podstawy oceny w ramach zachowania wymogu warunkującego uzyskanie prawa jazdy, jakim jest odbycie przez wnioskodawcę wymaganego szkolenia.
W świetle stanowiska sformułowanego w prezentowanych wyżej orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, iż stwierdzenie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. tego, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne dotyczące zachowania warunku odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy zostały ustalone na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe, nie mogło być ocenione inaczej, jak tylko jako zaistnienie podstawy wznowienia postępowania wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji, jako zaktualizowanie się przesłanek wydania decyzji wymienionej w art. 151 § 1 pkt 2 tego Kodeksu. Z treści wspomnianego wyroku sądu karnego wynika bowiem, że właścicielowi Ośrodka Szkolenia Kierowców, jako osobie uprawnionej na podstawie ustawy o kierujących pojazdami do wystawiania dokumentów, zarzucono popełnienie czynu polegającego na tym, że w odniesieniu do strony skarżącej, jako kursanta, poświadczył nieprawdę w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia, co do okoliczności mających znaczenie prawne, a mianowicie - odbycia wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 tej ustawy zajęć części teoretycznej przeprowadzanych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także w zakresie ukończenia wymaganego przez art. 23 ust. 4 powołanej regulacji egzaminu praktycznego i egzaminu teoretycznego wewnętrznego oraz co do faktu odbycia wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 nauki udzielania pierwszej pomocy.
Zarzucono mu też, że w dotyczącym strony zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia podstawowego z 6 października 2014 r. nr [...] poświadczył nieprawdę co do faktu ukończenia wszystkich wymaganych przez ustawę o kierujących pojazdami zajęć szkoleniowych, zaś w arkuszu przebiegu egzaminu praktycznego (datowanego na 6 października 2014 r.) poświadczył nieprawdę co do wymaganego przez art. 23 ust. 4 wskazanej ustawy, odbycia i ukończenia praktycznego egzaminu wewnętrznego. Za czyny te, będące przestępstwami przeciwko wiarygodności dokumentów sprawca został skazany. Polemika z cytowanym wyżej prawomocnym wyrokiem skazującym jest niedopuszczalna, gdyż wiąże on sąd administracyjny co do popełnienia przestępstwa, co wynika z art. 11 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w świetle którego sąd nie może podważać ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego.
Ustalenia sądu karnego będące podstawą skazania za przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów stanowiących dowody odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy dotyczyły istotnych elementów stanu faktycznego objętego ustaleniami co do przyczyn wznowienia, a w konsekwencji kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy we wznowionym postępowaniu. Zakres zaś takich ustaleń wobec treści art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie ogranicza się do działania tylko samej strony postępowania, lecz może dotyczyć także innych osób, a więc także - jak w rozpoznanym przypadku - osoby uprawnionej do wystawiania dokumentów stanowiących dowód odbycia szkolenia wymaganego przy ubieganiu się o uprawnienia do kierowania pojazdami.
W tym kontekście zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku. Jak bowiem wynika z zaprezentowanych wyżej rozważań prawnych, brak winy, a nawet wiedzy skarżącego o nieprawidłowościach polegających na poświadczeniu przez osobę prowadzącą Ośrodek Szkolenia Kierowców nieprawdy w dokumentach wskazanych w wyroku Sądu Rejonowego w M. z [...] nie mógł skutkować odstąpieniem przez właściwy organ od wznowienia postępowania administracyjnego, a następnie uchylenia rozstrzygnięcia przyznającego mu sporne uprawnienia. Zaistnienie tej obiektywnej okoliczności wyczerpującej przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 powoływanego Kodeksu powodowało bowiem, że organ administracyjny był bezwzględnie zobligowany do wydania takiej decyzji uchylającej z uwagi na związanie treścią normy prawnej zawartej w art. 151 § 1 pkt 2 tego Kodeksu.
Na uwzględnienie nie zasługuje również argumentacja dotycząca odbycia przez skarżącego szkolenia z zakresu pierwszej pomocy w roku 2019, czy też faktu, że w wyniku nowelizacji wprowadzonej do ustawy o kierujących pojazdami w roku 2015 uczestnictwo w wewnętrznym szkoleniu teoretycznym nie jest już niezbędne. Po pierwsze bowiem, przepis art. 23a wprowadzony do wspomnianego aktu na mocy tej nowelizacji nie ma zastosowania i to nie tylko do postępowań w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami zakończonych - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - przed wejściem jej w życie, lecz także do postępowań rozpoczętych i niezakończonych przed tym dniem (wynika to z art. 2 powołanej ustawy nowelizującej z 26 czerwca 2014 r. - Dz. U. poz. 970).
Po drugie zaś - poświadczenie nieprawdy w dokumentach stwierdzone wyrokiem Sądu dotyczy w rozpoznanym przypadku nie tylko zajęć teoretycznych lecz także egzaminu praktycznego wewnętrznego. Z kolei odbycie wymaganego szkolenia z zakresu pierwszej pomocy już po uzyskaniu prawa jazdy nie zmienia kluczowego dla sprawy faktu, że samą decyzję o przyznaniu spornych uprawnień wydano na podstawie fałszywych dowodów. Nadto trzeba zaznaczyć, że na przedmiotowe zaświadczenie skarżący powołał się dopiero w skardze zaś z akt administracyjnych nie wynika, aby czynił to w toku postępowania wznowieniowego, a zatem niniejsza okoliczność nie może rzutować na ocenę legalności kwestionowanego przezeń aktu.
W piśmie procesowym Rzecznika Praw Obywatelskich skierowanym do tutejszego Sądu podniesiono zarzut naruszenia art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z § 10 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami w związku z art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, prawa unijnego oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskie, wobec nie poprzedzenia ich wydania wezwaniem do wylegitymowania się przez skarżącego, w odpowiednim terminie, spełnianiem przesłanki do wydania prawa jazdy, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt. 3 ustawy o kierujących pojazdami. Tak sformułowany zarzut w ocenie składu orzekającego nie jest zasadny.
Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 64 § 2 powoływanego Kodeksu jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Przypomnieć należy, że przepis ten ukierunkowany jest na wszczęcie zwykłego postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy obok żądania skierowanego do organu administracji publicznej strona obowiązana jest na mocy przepisów prawa powszechnie obowiązującego do dołączenia do danego żądania dodatkowych dokumentów czy wynikających z nich wymogów. Zaznaczyć należy, że jeżeli strona uzupełni we wskazanym terminie występujące ułomności jej żądania skierowanego do organu administracji to przyjmuje się, że żądanie to zostało złożone w sposób prawidłowy. W przypadku nie wywiązania się przez stronę z takiego obowiązku skutkuje pozostawieniem podania bez rozpoznania.
Jak zostało zaznaczone instytucja ta możliwa jest do wykorzystania w ramach postępowania zwyczajnego, natomiast w przypadku postępowań nadzwyczajnych sytuacja wygląda odmiennie. Dostrzec bowiem należy, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte z urzędu przez organ administracji publicznej, a tym samym przywoływany przepis nie ma tu zastosowania, ponieważ strona skarżąca nie inicjowała tego postępowania, a jedynie została o nim powiadomiona i zapewniono jej w tym postępowaniu czynny udział poprzez możliwość wypowiedzenia się. Przywołany artykuł oraz przewidziana w nim instytucja prawna możliwa byłaby do wykorzystania jedynie wówczas, gdyby inicjatorem wszczęcia takiego postępowania był skarżący i jego wniosek skierowany do właściwego organu administracji publicznej zawierałby braki, o którym mowa w tej regulacji. Sytuacja taka w rozpoznawanej sprawie nie występuje, a tym samym postawiony zarzut nie może zostać uwzględniony, a sygnalizowane naruszenia art. 2 Konstytucji RP nie są trafne, podobnie jak naruszenie art. 7 czy 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jego wzruszenie. Dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o oddaleniu skargi.