Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy M. K. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca był uczestnikiem toczącego się postępowania sądowego, które zakończone zostało wyrokiem Sądu z dnia 2 czerwca 2011 r. uchylającym zarówno zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. jak i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] r. nr [...]. Na rozstrzygnięcie to M. K., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zauważył, że postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne trwa tak długo ze względu na działania U. i A. Z., podejmowane w celu zablokowania planowanej inwestycji. Z treści formularza wynika, że M. K. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonką oraz małoletnim synem. W skład jego majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. [...] m2, lokal mieszkalny o pow. [...] m2 oraz nieruchomość gruntowa – określona jako teren leśny, o pow. [...] m2.
Skarżący posiada oszczędności w wysokości około [...] zł oraz dwa samochody: "A" o wartości około [...] zł i "B" o wartości około [...] zł. Jego małżonka dysponuje natomiast oszczędnościami w wysokości około [...] zł. Rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w wysokości około [...] zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca podkreślił również, że posiadane przezeń oszczędności w znacznej części mają być przeznaczone na inwestycję budowlaną w spółce, w której posiada udziały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Prawo pomocy stanowi przywilej dla osób, których sytuacja materialna wyklucza samodzielne poniesienie kosztów w postępowaniu sądowym. W tego rodzaju przypadkach możliwe jest albo zwolnienie ich od kosztów sądowych (w całości lub w części) lub ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu - art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej P.p.s.a.) albo też zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić wówczas, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Bez wątpienia chodzi więc o osoby, których dochody oraz stan majątkowy nie pozwalają na wygospodarowanie środków na wskazany wyżej cel.
Mając na uwadze treść przywołanych wyżej przepisów Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania M. K. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że na obecnym etapie postępowania zasadniczym wydatkiem, do poniesienia którego może być zobowiązana strona składająca skargę kasacyjną jest wpis od tej skargi. Mając na względzie, że w rozpoznawanej sprawie wpis od skargi kasacyjnej wynosi 250 zł - zgodnie z treścią § 3 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) - trudno uznać, że osoba osiągająca miesięczne dochody rzędu [...] zł i posiadająca oszczędności w wysokości [...] zł będzie miała problemy z uiszczeniem wspomnianej kwoty. Uwzględnienie żądania skarżącego stałoby w oczywistej sprzeczności wobec intencji ustawodawcy, który prawo pomocy stworzył jako instytucję umożliwiającą skorzystanie z prawa do sądu dla osób rzeczywiście ubogich, nie zaś dla tych, którzy dysponują dostatecznymi środkami, pozwalającymi samodzielnie sprostać kosztom postępowania.
Osoba ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych powinna w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas - gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy (tak NSA z postanowieniu z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt I OZ 749/10 – Lex nr 742006). Oceny tej nie zmienia również deklaracja M. K. o zamiarze przeznaczenia części posiadanych oszczędności na inwestycję budowlaną w spółce, w której posiada on udziały. Fakt istnienia zamiaru inwestycyjnego nie niweczy obowiązku poniesienia wydatków związanych z postępowaniem sądowym, które mają wszak charakter daniny publicznej. Ponadto zaś, skarżący sam zaznaczył, że ma zamiar przeznaczyć na ten cel jedynie część swoich oszczędności, co oznacza, że może pokryć koszty postępowania z pozostającej do jego dyspozycji reszty.
Na koniec wskazać trzeba, że ocena, czy strona jest w stanie ponieść koszty sądowe opiera się wyłącznie na kryterium majątkowym, nie zaś na badaniu zasadności i celowości inicjowania i prowadzenia postępowania sądowego. Stąd też zarzuty odnoszące się do "przedłużania" procedury sądowej przez U. i A. Z. nie były brane pod uwagę przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku.
Mając powyższe na względzie Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 § 3 P.p.s.a.