Uzasadnienie
Na mocy decyzji Kierownika GOPS w B. Nr [...] z dnia [...] r. M. S. nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2020 r. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia łub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem P. S..
Wysokość przyznanego świadczenia ustalona została w oparciu o art. 17 ust. 3, ust. 3a i 3d ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 listopada 2016r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2017 (M.P. z 2016r., poz. 1103), z dnia 10 listopada 2017r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2018 (M.P. z 2017r., poz. 1014) oraz z dnia 9 listopada 2018r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2019 (M.P. z 2018r., poz. 1099).
Prawomocną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: Kolegium) z dnia [...]r., nr [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją tego organu z dnia [...]r. nr [...], stwierdzona została z urzędu nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r. nr [...] w części przyznającej stronie świadczenie pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem P. S. w okresie od 19.września 2019 r. do 30 września 2019 r.
Decyzją z dnia [...]r., nr [...], wydaną przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. działającego z upoważnienia Wójta Gminy B. orzeczono, że kwota 5382,20zł wypłacona Pani M. S. w postaci świadczenia pielęgnacyjnego za okres od od 19.września 2019 r. do 30 września 2019 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie rodzinne (pkt 1) oraz zobowiązano do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych (pkt 2). W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny sprawy oraz wskazano, że świadczenia wypłacone stronie ww. okresie były nienależnie pobrane świadczenia ze względu na przyznanie ich na podstawie decyzji, co do której stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzją z dnia [...]r., nr [...] Kolegium utrzymało w mocy w całości powyższą decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki nienależnie pobranych świadczeń określona w przepisie art. 30 ust.2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż zostały one przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż świadczenia pielęgnacyjne wypłacone w łącznej kwocie 5382,20zł za okres od 19.09.2019r. do 31.12.2019r, stanowią kwotę nienależnie pobranych świadczeń i podlegają zwrotowi.
Skargę na powyższą decyzję organu II instancji wniosła M. S. (dalej: skarżąca). W jej ocenie Kolegium naruszyło przepisy postępowania, tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., nie zawieszając z urzędu ww. postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny jej skargi strony na decyzję Kolegium. Kwestia prawidłowości wypłaty skarżącej kwoty 5382,20 zł z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego stanowi zagadnienie wstępne i do jej rozstrzygnięcia organ powinien wstrzymać się od procedowania w sprawie obowiązku uznania świadczenie za nienależnie pobrane oraz obowiązku zwrotu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie. Zdaniem Kolegium zarzuty zawarte w skardze nie podlegają uwzględnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrolowana przez Sąd decyzja została podjęta na podstawie art. 30 ust. 2 pkt. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111, dalej: u. ś.r.d.). Stosownie do tego przepisu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.
Nie budzi wątpliwości, że decyzji Kierownika GOPS w B. Nr [...] z dnia [...] r., na mocy której M. S. nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2020 r. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem P. S., została unieważniona orzeczeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., utrzymana w mocy przez ten organ rozstrzygnięciem z dnia [...] r.
Wobec tego, jak można sądzić, hipoteza art. 32 ust. 2 pkt. 4 u.ś.r. została wypełniona i zachodziły pełne podstawy do wydania decyzji stwierdzającej pobranie przez skarżącą nienależnego świadczenia za okres wskazany w decyzji w wysokości 5382,20 zł oraz do zobowiązania jej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
W uzasadnieniu decyzji unieważniającej wskazano na przesłankę w postaci rażącego naruszenia prawa, które polegało na tym, że okres wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego określono do 30 września 2020 r (tj. do końca ważności orzeczenia o niepełnosprawności), podczas gdy podopieczny, przebywający w pieczy zastępczej, w dniu [...] września 2019r. osiągnął pełnoletniość. Od tego momentu, osoba będąca rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt. 3 u.ś.r., przestała spełniać warunki do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, podobnie jak i organ orzekający w pierwszej instancji, nie wzięły jednak pod uwagę szczególnych okoliczności sprawy, zwłaszcza w kontekście informacji przedstawianej przez skarżącą o skierowaniu do sądu administracyjnego skargi na decyzję stwierdzającą nieważność decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne oraz jej wniosek o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia skargi przez Sąd.
Decyzja stwierdzająca nieważność miała, co prawda, charakter ostateczny, jednakowoż nie była jeszcze prawomocna, a ponadto mogła budzić zastrzeżenia do jej zgodności z prawem zważywszy zwłaszcza na wątpliwości odnośnie daty, w której podopieczny pobierający naukę przestaje przebywać w pieczy zastępczej (art. 37 ust.21 pkt. 1 lit. a ustawy o pieczy zastępczej). W tej sytuacji, w której decyzja nieważnościowa nie nabrała jeszcze pełnej trwałości, a na jej podstawie miał zostać nałożony na skarżącą ciężar w postaci obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, należało postępowanie zawiesić i poczekać na rozstrzygnięcie Sądu.
Na marginesie przyjdzie zauważyć, że w rzeczonej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia z dnia 29 stycznia 2021 r., II SA/Gl 1029/20 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r. nr [...] w części przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem P. S. w okresie od 19.09.2019 r. do 31.12.2019 r. oraz umorzył postępowanie w sprawie, wykazując w uzasadnieniu brak podstaw do uznania decyzji przyznającej świadczenie za wydaną z rażącym naruszeniem prawa.
W tym stanie rzeczy Sąd postanowił uchylić zaskarżoną, jako wydaną z istotnym naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, obarczona tą samą wadą procesową.