Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy H.G. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. W treści formularza podała, że mieszka wraz z byłym małżonkiem, z którym po połowie dzieli wydatki związane z utrzymaniem 140m2 domu oraz dochody z dzierżawy nieruchomości gruntowej, przynoszące około 1400 zł miesięcznie. Oprócz tego źródłem utrzymania się strony jest świadczenie emerytalne w wysokości około 1100 zł miesięcznie.
Pismem z dnia 12 grudnia 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości otrzymywanej emerytury; udokumentowanie wysokości dochodów uzyskiwanych z umowy dzierżawy; przesłanie dokumentów wykazujących przeciętne, miesięczne koszty ponoszone w związku z utrzymaniem.
Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U.z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Jeżeli jednak treść formularza budzi wątpliwości, sąd lub referendarz sądowy są uprawnieni do uzyskania od strony dodatkowych informacji na temat jej sytuacji materialnej. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914).
Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768).
W realiach rozpoznawanej sprawy skarżąca uchyliła się od wskazania rzeczywistych wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem (kosztów zakupu energii elektrycznej, dostaw wody, dostawy gazu itp.) oraz dochodów z tytułu świadczenia emerytalnego oraz dzierżawy. W tej sytuacji, zwłaszcza w odniesieniu do wspomnianej dzierżawy koniecznym byłoby uzyskanie wiarygodnych informacji od strony. Również kwestia bieżących kosztów utrzymania nie została przez stronę dostatecznie wyjaśniona, gdyż ponosi ona wspomniane koszty wespół ze swoim byłym małżonkiem. Tym samym koniecznym byłoby ustalenie rzeczywistej wysokości wspomnianych wydatków, czego bez wspomnianych dokumentów uczynić nie sposób.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.