Uzasadnienie
Pismem z 18 października 2013 r. Z. M. i M. M., jako współwłaściciele mieszkania nr 4 w budynku położonym przy ul. [...] w C. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. o zbadanie zgodności z prawem sieci kanalizacyjnej i dokonanej modernizacji sieci ciepłowniczej. Podali, że wyjaśnienie tych spraw pozwoli na osiągnięcie korzyści przez nich i przez całą Wspólnotę, doprowadzając do możliwości odrębnego rozliczania poszczególnych budynków i powołania odrębnych wspólnot. Budynki posiadają odrębne urządzenia kanalizacyjne zakończone przed budynkiem studzienkami, która nie posiadają przyłącza do sieci kanalizacyjnej. Często dochodzi do awarii urządzeń kanalizacyjnych w poszczególnych budynkach, a koszty ich usuwania ponoszą wszyscy właściciele lokali. Źle przeprowadzona modernizacja sieci ciepłowniczej uniemożliwia sprawiedliwe rozliczanie kosztów energii cieplnej. Wykazując na żądanie organu swój interes prawny w sprawie wnioskodawcy w piśmie z 20 listopada 2013 r. podali, że niezgodnie ze stanem faktycznym na mapach budynki nr 3,5,7,9,11 tworzące Wspólnotę są ujawnione jako jeden budynek.
Stanowią one odrębne nieruchomości. Spółka [A]S.A. wadliwie uznała, że instalacja kanalizacyjna biegnąca wzdłuż budynków 3,5,7,9,11 jest przyłączem kanalizacyjnym, którego koszty utrzymania ma pokrywać Wspólnota.
Pismem z 16 czerwca 2014 r., złożonym w siedzibie PINB 18 czerwca 2014 r., M. M. udzieliła swemu mężowi Z. M. pełnomocnictwa do reprezentowania jej w sprawie.
Decyzją z [...] r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. umorzył postępowanie w sprawie zgodności z prawem wymiany sieci c.o. i c.w.u. oraz wybudowania sieci kanalizacyjnej przy ul. [...] 3-5-7-9-11 w C.. W uzasadnieniu w szczególności stwierdzono, że budynek tworzący Wspólnotę 3-11 był wybudowany w latach 80-tych XX wieku wraz z kanalizacją i przyłączami. Kanalizacja sanitarna łącząca budynek ze studzienką, łączącą tę sieć z siecią główną, stanowi przyłącze i jest na tym odcinku urządzeniem do wspólnego korzystania wyłącznie przez mieszkańców Wspólnoty. Wymiana sieci c.o. i c.w.u. została wykonana legalnie.
Odwołania od decyzji wniosła Wspólnota Mieszkaniowa 3,5,7,9,11 przy ul. [...] w C. reprezentowana przez Zarząd oraz Z. M. i M. M. W odwołaniu podpisanym przez Z. M. przedstawiono przebieg postępowania i stwierdzono, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu o legalności istniejącego stanu rzeczy.
Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Wspólnotę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z [...] r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Natomiast w stosunku do odwołania wniesionego przez Z. M. decyzją z [...] r., nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze, przyjmując że wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania. W podstawie prawnej decyzji podano art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie przysługuje stronie. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 k.p.a.). Postępowanie odwoławcze wszczęte przez podmiot pozbawiony przymiotu strony postępowania podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Z. M. jest właścicielem lokalu mieszkalnego w budynku, w którym ustanowiona jest wspólnota mieszkaniowa.
W takim przypadku interesy członów wspólnoty w toczącym się postępowaniu administracyjnym reprezentuje Wspólnota i tylko ona jest stroną postępowania (por. wyrok NSA z 4 marca 2011 r., sygn. II OSK 419/10). Postępowanie w sprawie zgodności z prawem wymiany sieci c.o. i wybudowania sieci kanalizacyjnej nie dotyczą interesu prawnego skarżącego, nie kreuje go także doręczenie decyzji przez organ I instancji.
Skargę do sądu administracyjnego na decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego wnieśli Z. M. i M. M. Podali, że jako właściciele mieszkania w budynku nr 11 mają status strony postępowania. Ponoszą koszty utrzymania urządzeń i instalacji w budynku oraz odprowadzających ścieki z budynków nr 3-11, a nie tylko nr 11. Wadliwie budynki nr 3-11 są traktowane jako jeden budynek. Niezgodnie z prawem budynki te nie posiadają odrębnych przyłączy wodociągowych, kanalizacyjnych, centralnego ogrzewania i ciepłej wody. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego osoby, gdy wydana decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Art. 21 ust. 1 Konstytucji chroni własność, a zgodnie ze stanowiskiem SN z 24 listopada 2010 r., sygn. II CSK 267/10 nieruchomość wspólna jest stosunkiem prawnym współwłasności, zaś udział w tej współwłasności ma status części składowej nieruchomości lokalowej.
Odrębna własność lokalu jest prawem głównym, nieruchomość wspólna jest prawem niesamodzielnym, a jej funkcja do prawa głównego jest służebną. O interesie prawnym skarżących świadczy to, że będąc właścicielami mieszkania w jednym budynku, ponoszą koszty utrzymania także innych budynków.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 19 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżących podniósł, że interes Wspólnoty związany z rozliczaniem kosztów może być sprzeczny z interesem właścicieli poszczególnych lokali, co uzasadnia ich interes prawny i prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym.
Jak wynika z akt sprawy, Z. M. jest członkiem zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, która również wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, kwestionując legalność istniejący rozwiązań, a odwołanie to zostało uwzględnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje
W sprawie jest bezsporne, że skarżący są członkami Wspólnoty Mieszkaniowej legitymując się odrębną własnością lokalu mieszkalnego oraz udziałami w częściach wspólnych nieruchomości. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., nr 80, poz. 903 ze zm., dalej ustawa), nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. W niniejszej sprawie przedmiotem zarzutów przed organem nadzoru budowlanego był stan techniczny i prawny istniejący w zakresie kanalizacji i sieci centralnego ogrzewania oraz doprowadzania ciepłej wody, zarzuty dotyczyły zatem elementów zaliczonych do części wspólnych nieruchomości.
Zgodnie z art. 6 ustawy, ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko przyjęte w judykaturze i znajdujące odbicie w wyroku NSA z 4 lipca 2013 r., sygn. II OSK 583/12, że w postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową - co do zasady legitymację ma wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni członkowie tej wspólnoty, co znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 6 ustawy.
Legitymacja w postępowaniu administracyjnym związana jest z posiadaniem interesu prawnego. Sąd nie kwestionuje wobec tego, że wskazana zasada może ulec w indywidualnym przypadku modyfikacji, a przymiot strony w postępowaniu administracyjnym może mieć również (lub wyłącznie) członek wspólnoty mieszkaniowej. Warunkiem jest wykazanie w danej sprawie interesu prawnego, czyli wykazanie, że rozstrzygnięcie sprawy w bezpośredni sposób dotyczy sfery praw i obowiązków indywidualnie i bezpośrednio członka wspólnoty. Nie budzi przy tym wątpliwości, że interesy faktyczne, ekonomiczne nie mogą być kwalifikowane jako wyraz interesu prawnego. Tego rodzaju interesy członków wspólnoty są chronione przez wspólnotę mieszkaniową, działającą poprzez zarząd lub zarządcę. Relacje członka wspólnoty ze wspólnotą reguluje w szczególności art. 25 ustawy, przewidując prawo zaskarżania uchwał. W niniejszej sprawie zresztą brak jest podstaw do przyjęcia, że źródłem indywidulanego interesu skarżącego mogłaby być sytuacja konfliktu interesów, skoro Wspólnota reprezentowana przez zarząd, w skład którego wchodzi skarżący także podjęła kroki w celu weryfikacji legalności istniejącego stanu posiadanych budynków.
Sąd podziela stanowisko, że w szczególności w odniesieniu do części wspólnych, podejmowanie czynności znajdujących oparcie w prawie administracyjnym należy do wspólnoty i w tym zakresie zastrzeżona jest jej kompetencja do działania za członków wspólnoty mieszkaniowej. Interes prawny indywidualnego członka wspólnoty może być podstawą do przyznania mu statusu strony postępowania, gdy działania organu będą dotyczyły jego praw i obowiązków wynikających z prawa administracyjnego materialnego. Takie sytuacje mogą być związane z faktem, że członek wspólnoty jest inwestorem określonych robót budowlanych albo też mają one mieć miejsce w lokalu będącym jego własnością. Taka sytuacja jednak w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Postępowanie przed organem nadzoru budowlanego dotyczyło dwóch instalacji, kanalizacji i ogrzewania oraz ciepłej wody, i to w zakresie rozwiązań przyjętych dla zaopatrywania w te media wszystkich budynków, a nie konkretnie mieszkania skarżącego.
Powoływanie się zaś na skutki finansowe i faktyczne, związane z brakiem możliwości prowadzenia aktualnie rozliczeń w odniesieniu do poszczególnych budynków jest odwoływaniem się do interesu faktycznego, a nie prawnego.
Prawidłowo zatem w ocenie Sądu organ odwoławczy przyjął, że Z. M. nie legitymuje się w sprawie interesem prawnym i na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe.
Zwrócić jednak trzeba uwagę, że zaskarżona do sądu decyzja dotyczy umorzenia postępowania odwoławczego w części dotyczącej odwołania Z. M. Umknęło organowi odwoławczemu, że działał on od pewnego etapu postępowania administracyjnego także jako pełnomocnik swej żony. Złożone odwołanie, podpisane przez Z. M., jako wnoszących określa Z.M. i M. M. Organ nie rozstrzygnął ewentualnej wątpliwości co do kręgu odwołujących się. W konsekwencji zaskarżona do sądu decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego w części rozpoznającej odwołanie Z. M. nie dotyczy M M. Oddalenie skargi względem M. M. ma zatem swoje uzasadnienie w tym, że zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia jej dotyczącego i nie dotyczy jej interesu prawnego.
Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi.