Uzasadnienie
Burmistrz Miasta C. decyzją z dnia 1 sierpnia 2023 r., po rozpoznaniu wniosku z dnia 27 lipca 2023 r., odmówił przyznania zasiłku pielęgnacyjnego obecnie skarżącej B. S. (ur. [...] 1958 r.).
Organ I instancji w uzasadnieniu zaakcentował, że zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390), zwanej dalej u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny przysługuje również osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Wskazał również, że skarżąca legitymuje się wydanym na stałe orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 23 lipca 2020 r., w którym zaznaczono, iż niepełnosprawność istnieje od 21 roku życia, a nie powstała przed ukończeniem tego wieku. Przywołał także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 lutego 2020 r., w którym oddalono skargę skarżącej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 3 czerwca 2019 r., w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego (sygn. akt II SA/Gl 1030/19). Zaznaczył, że Sąd w uzasadnieniu wyroku jednoznacznie stwierdził, że niepełnosprawność skarżącej istnieje od 21 roku życia.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podał, że ustalony u skarżącej stopień niepełnosprawności datuje się od 31 stycznia 1995 r. Kolegium podkreśliło, że na chwilę obecną skarżąca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a niepełnosprawność ta nie powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Stąd też nie zaistniały przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia w oparciu o art. 16 ust. 3 u.ś.r. Kolegium powołało się także na powyżej wskazany wyrok.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca powieliła argumentację odwołania i podała, że istota sprawy sprowadza się do interpretacji okresu powstania niepełnosprawności. Zaznaczyła, że 21 rok życia zaczyna się od dnia 20 urodzin, tj. [...] 1978 r. W jej ocenie nie ma więc mowy o ukończeniu 21 lat. Przywołała treść art. 16 ust. 3 u.ś.r. i stwierdziła, że zwrot "powstałą do ukończenia 21 roku życia" należy rozumieć jako "do dwudziestych pierwszych urodzin". Rok życia składa się z 12 miesięcy, a rocznica urodzin jest raz w roku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymują przy tym swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd obowiązany jest skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a. Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem, powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku.
Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a.
Oceniając więc wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie stwierdził, aby była ona obarczona wadą skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Wydano ją bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 1 sierpnia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego.
W myśl art. 16 ust. 1 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 3 tej ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia.
W tym miejscu zaakcentować należy, że skarżąca urodzona w 1958 r., 21 rok życia ukończyła w 1979 r. Natomiast na mocy przedłożonego orzeczenia z dnia 23 lipca 2020 r. skarżącą zaliczono do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jednoznacznie wskazując, że niepełnosprawność istnieje od 21 roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 31 stycznia 1995 r.
W konsekwencji powyższego wskazać należy, że jednym z dwóch warunków koniecznych przyznania wnioskującemu zasiłku pielęgnacyjnego, w oparciu o powyższą regulację, jest fakt powstania niepełnosprawności do ukończenia 21 roku życia, niezależnie od jej stopnia. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w stanie faktycznym niniejszej sprawie. Z przedłożonych dokumentów nie wynika by jakikolwiek stopień niepełnosprawności u skarżącej powstał w wieku do ukończenia 21 roku życia. Także z treści uzasadnienia wyroku z dnia 11 lutego 2020 r., wydanego w sprawie II SA/Gl 1030/19, można wywieść, że skarżąca wcześniej legitymowała się lekkim stopniem niepełnosprawności oraz drugą grupa inwalidzką bez ustalonej daty powstania inwalidztwa.
Nadto, jak wskazał już tut. Sąd w powyżej przywołanym wyroku, organ administracji publicznej nie mógł podjąć czynności procesowych w celu samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje. Ustalenie przez organ pomocowy istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywa się bowiem w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez kwalifikowany do tego zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera bowiem datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności. Stanowisko takie potwierdzają także inne, liczne orzeczenia sądów administracyjnych (zob. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 261/23; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 922/22). Wobec powyższego nie jest możliwym samodzielne kwalifikowanie niepełnosprawności przez organ bądź też dokonywanie swobodnej interpretacji przedłożonego orzeczenia.
Przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wymaga jednoznacznego określenia w orzeczeniu zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. rokiem życia strony. Tylko taki dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie o niepełnosprawności nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem ani też ustaleniami organu pomocowego dokonanymi w prowadzonym przez ten organ postępowaniu wyjaśniającym.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl