Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 marca 2014 r. w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. K. Jak wynika z protokołu rozprawy sądowej skarżący nie stawił się na nią, zaś Sąd uznał, że został on prawidłowo zawiadomiony o terminie posiedzenia jawnego (wyznaczonego zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 lutego 2014 r.). Sędzia sprawozdawca, wobec zwrotu przesyłki kierowanej do skarżącego (zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy wraz ze stosownym pouczeniem) przez operatora pocztowego z adnotacją, że adresat się wyprowadził bez podania adresu, zarządzeniem z dnia 10 marca 2014 r. stosownie do art. 70 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a." pozostawił ją w aktach ze skutkiem doręczenia. Sąd postanowieniem z dnia 19 maja 2014 r. stwierdził, że powołane na wstępie orzeczenie jest prawomocne od 29 kwietnia 2014 r.
Jak wynika z akt sprawy skarżący przeglądał je w dniu [...]r. Pismem z dnia [...] r. (nadanym w placówce pocztowej w tej samej dacie) skarżący zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia przywołanego wyroku Sądu z dnia 28 marca 2014 r.. Wnioskodawca oświadczył, że w dniu [...]r. uzyskał telefonicznie informację o niewyznaczonym jeszcze terminie rozprawy, przy czym zapewniono go, że o jego ustaleniu zostanie poinformowany przesyłką poleconą. Skarżący dodał nadto, że w dniu [...]r. - w wyniku kolejnej rozmowy telefonicznej - został powiadomiony o odbytej już rozprawie sądowej, zaś w dniu przeglądania akt sprawy w siedzibie tut. Sądu dowiedział się o prawomocnym rozstrzygnięciu. Na dowód powyższych rozmów załączył zdjęcia inicjowanych rozmów sądowych z telefonu komórkowego.
Nadto wyjaśnił, że posiada skrytkę pocztową nr [...] w Urzędzie Pocztowym nr [...] w K. przy ul. [...], z której na bieżąco odbiera korespondencję. W ocenie wnioskodawcy kierowane do niego zawiadomienie o terminie rozprawy zostało mu nieprawidłowo doręczone. Skarżący wyjaśnił także, że złożył reklamację dotyczącą przedmiotowej przesyłki, przesyłając w załączeniu kopie kierowanych pism do Urzędu Pocztowego nr [...] i [...] w K. Jak wskazują przedstawione dokumenty, skarżący już wcześniej sygnalizował operatorowi pocztowemu fakt wybiórczego doręczenia przesyłek na skrytkę pocztową.
W załączeniu powyższego wniosku skarżący wystąpił jednocześnie z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Skarżący uzupełniając w zakreślonym do tego terminie braki formalne wniosku o przywrócenie terminu (poprzez nadesłanie dodatkowych jego odpisów), załączył kopię zawiadomienia Poczty Polskiej S.A. z dnia [...]r. o załatwieniu jego skargi.
Uczestnika postępowania B. O. ustosunkowując się do rozpoznawanego wniosku, w piśmie z dnia [...] r., poinformowała, że skarżący (były mąż) od [...] r. mieszka na stałe w K. przy ul. [...]. Nadto podniosła, że mimo zobowiązania przed sądem rodzinnym nie reguluje on opłat za lokal mieszkalny przy ul. [...] w K., czego skutkiem jest wystosowany przeciwko najemcom pozew Spółdzielni "A" w K. W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2014 r. tut. Sąd oddalił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 28 marca 2014 r.
W ustawowym terminie skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W jego uzasadnieniu skarżący zarzucił, że Sąd w uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia nie odniósł się do pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] r. Skarżący podniósł, że skarga w sprawie zwrotu przesyłek została uwzględniona przez operatora pocztowego w zakresie nieuzasadnionego zwrotu przesyłki sądowej (zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy) do nadawcy. Skarżący zwrócił także uwagę na podejmowane przez siebie działania w zakresie ustalenia terminu rozprawy, a mianowicie częste wizyty w placówce pocztowej celem zasięgnięcia informacji o ewentualnych przesyłkach sądowych.
Nadto skarżący podniósł, że wielokrotnie telefonował do Sądu celem uzyskania informacji o etapie postępowania sądowego. W jego ocenie powyższe okoliczności świadczą o braku winy czy niedostatecznej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Zdaniem żalącego się poinformowanie listonosza przez uczestniczkę postępowania o niepozostawianiu w skrzynce oddawczej jakiejkolwiek korespondencji adresowanej do skarżącego, świadczy o celowym działaniu na jego szkodę w rozpoznawanej sprawie o wymeldowanie. Nadto odnosząc się do informacji przedstawionych przez B. O., oświadczył, że sprawa rozwodowa nie zakończyła się, jak również nie opuścił spornego lokalu w podanej dacie oraz nie składał przed sądem rodzinnym zobowiązania o płaceniu czynszu, zaś czynsz opłacał dobrowolnie do czasu wymeldowania. W załączeniu skarżący przedłożył ponownie kserokopię pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 10 czerwca 2014 r. Od powołanego zażalenia skarżący uiścił także wpis.
Rozpatrując zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył:
Przepis art. 195 § 2 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby rozpoznać sprawę na nowo. Zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym (art. 176 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.).
Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Wnioskodawca powinien uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a ponadto równocześnie z wnioskiem powinien dokonać czynności, której nie dokonał w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Wymaga podkreślenia, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła ona dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku, należy dokonać oceny przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, która pozwoli na ustalenie, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez przeszkodę uniemożliwiającą dokonanie czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie.
W ocenie Sądu, w oparciu o normy powyżej przywołane, wniosek skarżącego o przywrócenie terminu jest uzasadniony i zasługuje na uwzględnienie. Okoliczności w nim przedstawione, jak również w piśmie Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] r. i zażaleniu - dostatecznie uprawdopodobniają, że do uchybienia terminu do dokonania wymaganej czynności procesowej doszło bez winy skarżącego. Zwrócić należy uwagę, że nie może budzić wątpliwości wadliwość doręczenia skarżącemu zawiadomienia o terminie rozprawy. Ustalenia bowiem dotyczące istnienia obowiązku dosyłania korespondencji kierowanej do skarżącego nie mają znaczenia dla skuteczności dokonanych przez Sąd doręczeń.
Zważyć bowiem należy, że dosyłanie korespondencji nie obejmuje pism sądowych w postępowaniu karnym, cywilnym, administracyjnym oraz sądowoadministracyjnym, gdyż tryb doręczania korespondencji w tych sprawach regulują szczególne przepisy proceduralne. Zgodnie z § 31 Regulaminu świadczenia usług powszechnych (załącznik nr 1 do uchwały nr 143/2013 Zarządu Poczty Polskiej S.A. z dnia 28 czerwca 2013 r.) adresat może żądać doręczania przesyłek poleconych, z wyłączeniem przesyłek za potwierdzeniem odbioru do oddawczej skrzynki pocztowej, skrytki pocztowej lub samoobsługowego urządzenia do odbioru przesyłek, pod warunkiem złożenia żądania na piśmie we właściwej placówce oddawczej albo za pośrednictwem strony internetowej. Podobnie zapisy Regulaminu udostępniania skrytek i przegródek pocztowych (załącznik do uchwały nr 315/2011 Zarządu Poczty Polskiej S.A. z dnia 20 grudnia 2011 r.) nie przewidują możliwości doręczenia poprzez skrytkę pocztową przesyłek poleconych za potwierdzeniem odbioru oraz przesyłek, których sposób, zasady i tryb nadawania oraz doręczania określają inne akty niż ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe.
Podkreślić należy, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w rozdziale 4 określa sposób doręczania korespondencji w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a w zakresie doręczania pism przez pocztę nakazuje stosować tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (art. 65 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie odnotować należy, że zarówno przepisy powołanej ustawy, jak i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego tryby i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 190, poz. 1277 ze zm.) nie przewidują możliwości przekazania (przekierowania) korespondencji sądowej przez pocztę na inny adres niż wskazany na przesyłce, co wyłącza możliwość skutecznego złożenia dyspozycji o przekierowaniu korespondencji. Przesyłki sądowe są bowiem wysyłane listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru i doręcza się je wskazanemu adresatowi lub innemu uprawnionemu odbiorcy (doręczenie zastępcze).
W myśl natomiast art. 73 § 1 i 2 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 -72 p.p.s.a., pismo takie składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub urzędzie gminy, umieszczając jednocześnie zawiadomienie - o jego złożeniu wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od pozostawienia zawiadomienia - w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w powyższym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a). Doręczenie wówczas uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu liczonego od dnia pierwszego awiza (art. 73 § 4 p.p.s.a).
W rozpoznawanej sprawie natomiast listonosz w świetle informacji podanej przez osobę zamieszkująca pod wskazanym przez skarżącego adresem do doręczeń, że skarżący pod wskazanym adresem nie zamieszkuje, przy jednoczesnym oświadczeniu o braku aprobaty dla pozostawienia w skrzynce oddawczej jakiejkolwiek korespondencji adresowanej do skarżącego – dokonał zwrotu do Sądu przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy z informacją, że adresat wyprowadził się. Przy czym przedmiotowa przesyłka winna być awizowana i pozostawiona do odbioru w wyznaczonej placówce pocztowej z jednoczesnym pozostawieniem pod wskazanym adresem zawiadomienia stosownie do art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a.
Powyższe skutkować powinno przyjęciem, że niezachowanie terminu przez skarżącego wynika z przyczyn niezależnych od niego, na które nie miał on wpływu i nie mógł ich uniknąć. Opisane uchybienie w zakresie doręczenia przesyłki sądowej zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy wraz ze stosownym pouczeniem, że na rozprawie może zapaść wyrok (tak jak ma to miejsce w zawisłej sprawie), który nie będzie podlegał doręczeniu z urzędu i którego zaskarżenie będzie możliwe dopiero po uprzednim złożeniu wniosku o jego uzasadnienie w terminie 7 dni od ogłoszenia wyroku - zdaniem Sądu stanowi przesłankę do przywrócenia terminu. Wobec nieprawidłowego zawiadomienia skarżącego o rozprawie nie ma zatem zastosowania do przesyłki zawierającej takie zawiadomienie art. 70 § 2 p.p.s.a., na podstawie którego pozostawiono ją w aktach ze skutkiem doręczenia. Wykazana nieprawidłowość w doręczeniu przesyłki podważa przyjętą fikcję doręczenia.
Sąd stanął na stanowisku, że adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 1761/11, dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślenia wymaga, że również siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu został przez skarżącego zachowany. Sąd przyjął za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu datę [...] r., w której to skarżący przeglądał akta sądowe, a tym samym miał sposobność zapoznania się z pouczeniem zawartym przy zawiadomieniu o terminie rozprawy, protokołem rozprawy sądowej i wyrokiem. Dodatkowo wskazać wypada, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący wystąpił także z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, zaś braki formalne rozpoznawanego wniosku zostały usunięte w terminie.
W świetle powyższego Sąd uwzględnił zażalenie skarżącego i działając w oparciu o powołany art. 195 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 86 § 1 p.p.p.s. orzekł jak w sentencji postanowienia.