Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej – SKO, Kolegium) decyzją z dnia 15 grudnia 2022 r. nr SKO.4117.498.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1692 z późn. zm. – dalej u.d.w.), po rozpoznaniu odwołania A. P. (dalej – Wnioskodawca, Skarżący), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. (dalej – organ I instancji, Wójt Gminy) z dnia 25 października 2022 r. nr [...] (znak [...]) odmawiającą przyznania dodatku węglowego.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Po rozpoznaniu wniosku Skarżącego, organ I instancji wspomnianą decyzją z dnia 25 października 2022 r. odmówił mu przyznania dodatku węglowego. Negatywne rozstrzygnięcie umotywowano tym, że – zdaniem Wójta Gminy – Wnioskodawca nie prowadzi gospodarstwa domowego pod wskazanym w podaniu adresem. Według organu I instancji, rejestry będące w jego dyspozycji, jak również dokumenty przedłożone przez Stronę, nie pozwalają na jednoznaczne przyjęcie, że Skarżący faktycznie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w miejscu niebędącym jego miejscem zameldowania.
W odwołaniu z dnia 14 listopada 2022 r. Skarżący zanegował powyższą decyzję. W jego uzasadnieniu Wnioskodawca oświadczył, że w miejscu wskazanym w podaniu zamieszkuje od 2018 r. Natomiast jako inżynier budownictwa często wyjeżdża w różne części kraju. Jego zdaniem, "znikome zużycie wody" na terenie tej nieruchomości oraz podanie innego adresu korespondencyjnego niż ten wskazany we wniosku, nie uprawnia do przyjęcia stanowiska, że zamieszkuje pod innym adresem. Zaznaczył jednoczesnie, że uzyskał zapewnienie Kierownika GOPS, że przedstawione przez niego dokumenty wyjaśniają wszelkie wątpliwości, co do miejsca prowadzenia gospodarstwa domowego.
Decyzją z dnia 15 grudnia 2022 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz obowiązujący stan prawny w zakresie przyznawania dodatku węglowego. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że Skarżący zamieszkuje faktycznie w miejscowości Z., położonej w innej gminie. Umotywowano to tym, że na wszystkich przedstawionych przez Stronę dokumentach jako jej adres korespondencyjny widnieje właśnie ten w Z. Taki adres figuruje również w systemie PESEL, jako adres zameldowania.
Ponadto Kolegium zwróciło uwagę na małą ilość zużytej wody w ciągu roku na nieruchomości, co także dowodzi tego, że Skarżący nie prowadzi tam gospodarstwa domowego. Z tych też powodów, w opinii organu odwoławczego, Wnioskodawca nie jest uprawniony do otrzymania dodatku węglowego z tytułu ponoszenia kosztów ogrzewania w związku z zamieszkiwaniem na terenie nieruchomości wskazanej w podaniu.
W skardze z dnia 18 stycznia 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnej w Gliwicach, Wnioskodawca wyraziła swoją dezaprobatę dla decyzji Kolegium zarzucając jej naruszenie:
- 1) art. 2 u.d.w. przez jego niewłaściwą wykładnię, prowadzącą do odmowy Skarżącemu prawa do dodatku węglowego w związku z jego zamieszkiwaniem w P. przy ul. [...];
- 2) art. 7 k.p.a. i brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy poprzez pominięcie przy rozpatrywaniu sprawy środka dowodowego w postaci oświadczenia sąsiada Skarżącego – J. P. z dnia 12 listopada 2022 r. co do faktu zamieszkiwania Skarżącego w domu w P. przy ul. [...] oraz brak wzięcia pod uwagę okoliczności wykonywania przez Skarżącego pracy w delegacji na terenie kraju oraz samotnego zamieszkiwania, co prowadzi do mniejszego zużycia mediów niż w przypadku gospodarstwa wieloosobowego.
Wobec tych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sprawy jest kontrola rozstrzygnięcia organu administracji, którym odmówiono Skarżącemu przyznania dodatku węglowego. Negatywne stanowisko uzasadniono tym, że Wnioskodawca nie zamieszkuje na terenie nieruchomości, która została wskazana w podaniu. Podstawą dla takiego stwierdzenia było ustalenie niskiego zużycia wody na terenie nieruchomości, a także analiza dokumentów przedstawionych przez Skarżącego, gdzie podano adres do korespondencji w Z., zgodny z miejscem zameldowania Strony widniejącym w rejestrze PESEL.
Przechodząc do rozważań podnieść przyjdzie, że w myśl art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438 z późn. zm.), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Sam wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 12 u.d.w.).
Zauważyć ponadto należy, że przez gospodarstwo domowe rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) (art. 2 ust. 2 u.d.w.).
Analiza przywołanych uregulowań, jak również pozostałych uregulowań ustawy, prowadzi do wniosku, że co do zasady dodatek węglowy przyznawany jest na gospodarstwo domowe. Wyjątek od tej reguły przewidziany został w art. 2 ust. 3a u.d.w., gdzie wskazuje się, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Ponadto podkreślić należy, że jego uzyskanie jest warunkowane wykorzystywaniem określonego rodzaju źródła ogrzewania lokalu/domu, które musi być zasilane paliwem stałym.
Przy weryfikacji wniosków o wypłatę dodatku węglowego organ I instancji może korzystać z informacji wynikających z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (art. 2 ust. 15a pkt 1 u.d.w.), jak również pozyskanych w związku z prowadzonymi postępowaniami w sprawach określonych w art. 2 ust. 15a pkt 2 u.d.w., a także zawartych w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców (art. 2 ust. 15a pkt 3 u.d.w.). Nadmienić należy, że wymienione źródła informacji zostały wymienione jedynie w sposób przykładowy (nie jest to katalog zamknięty). Ustawodawca dostrzegając, że informacje pozyskane w trybie art. 2 ust. 15a u.d.w. nie zawsze będą wystarczające dla pełnej oceny podania, dał organowi administracji możliwość wyjaśnienia wątpliwości w tym zakresie poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.
Stanowi o tym m.in. art. 2 ust. 15b u.d.w. Zgodnie z nim, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych.
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, że organy obu instancji oparły swe twierdzenie o niezamieszkiwaniu Skarżącego w miejscu wskazanym we wniosku na ustaleniach poczynionych na podstawie rejestru PESEL i dokumentach przedstawionych przez Skarżącego, z których ma wynikać, że Wnioskodawca posiada miejsce zameldowania pod adresem, który wskazywany jest przez niego jako adres korespondencyjny. Ponadto organy uznały, że za takim stanowiskiem przemawia również niskie zużycie wody na terenie nieruchomości wymienionej w podaniu. Tymczasem organy nie odniosły się, a tym samym nie oceniły pozostałych dowodów w sprawie, jak chociażby tego, że Skarżący dla tej nieruchomości złożył deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Dowody przywołane przez organy o ile poddają pod wątpliwość to, czy istotnie Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe na terenie P., to jednak nie dowodzą tego w sposób jednoznaczny. W takiej sytuacji organ I instancji winien skorzystać z uprawnienia jakie daje art. 2 ust. 15b u.d.w. i przeprowadzić wywiad środowiskowy dla wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tym gruncie.
Tym samym zaniechanie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego dla ustalenia, gdzie znajduje się rzeczywiste miejsce zamieszkania Skarżącego, uzasadnia twierdzenie, że sprawa nie została wyjaśniona w stopniu pozwalającym na rozstrzygnięcie o prawie Wnioskodawcy do dodatku węglowym. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania, tak z urzędu, jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy nie sprostały wskazanym w art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. obowiązkom. Decyzje organów obu instancji zostały bowiem wydane pomimo wątpliwości, co do tego pod jakim adresem znajduje się gospodarstwo domowe Wnioskodawcy.
Mając na uwadze powyższe organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę przeprowadzi wywiad środowiskowy pod wskazanym we wniosku adresem celem ustalenia miejsca zamieszkania Skarżącego.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżący, zwolniony z mocy ustawy od kosztów sądowych i działająca osobiście, nie wykazał aby w związku ze sprawą poniósł wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swych praw (art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.).
Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Kolegium w tym zakresie i brakiem żądania strony o przeprowadzenie rozprawy, przy czym strona została pouczona o możliwości zgłoszenia takiego żądania w terminie 14 dni od zawiadomienia o treści wniosku Kolegium.