Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika (radcy prawnego) z urzędu. W druku podała, że samotnie wychowuje sześcioletniego syna, utrzymując się ze świadczenia alimentacyjnego oraz zasiłku "500+" i nie posiada jakiegokolwiek majątku. Do druku formularza strona dołączyła zaświadczenie wystawione przez właściwy miejscowo urząd pracy, z którego wynika, że została zarejestrowana jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku.
Pismem z dnia 15 maja 2018 r. referendarz sądowy wezwał stronę do uprawdopodobnienia okoliczności powołanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj., opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw, rehabilitacja itp.,
- - wskazanie, do kogo należy lokal mieszkalny, w którym strona zamieszkuje oraz podanie jego powierzchni.
W odpowiedzi strona w piśmie procesowym z dnia [...] r. wyjaśniła, że zamieszkuje z rodzicami w lokalu należącym do jej ojca, zastrzegając zarazem że prowadzi odrębne od nich gospodarstwo domowe i wskazując, że w kosztach utrzymania (których zestawienie sporządziła) partycypuje co miesiąc w kwocie 400 zł.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że skorzystanie z tej formy prawa pomocy zostało przewidziane dla osób, które znajdują się w wyjątkowo trudnym położeniu materialnym a z przedstawionych okoliczności wynika, że nawet przy najdalej idących wysiłkach nie są w stanie samodzielnie wygospodarować środków na ten cel.
Na ocenę sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy wpływają zarówno informacje na temat wysokości oraz źródła dochodów strony; jej wydatków jak i sytuacji rodzinnej i osobistej. Patrząc z tej perspektywy na powołane przez stronę okoliczności nie znaleziono podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że wątpliwości budzi kwestia prowadzenia przez stronę odrębnego gospodarstwa domowego, w sytuacji, w której mieszka wraz ze swym małoletnim synem u swoich rodziców. Zauważyć trzeba, że co prawda obowiązujące regulacje prawne nie definiują pojęcia "wspólnego gospodarstwa domowego", nie mniej jednak w orzecznictwie i w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że pod pojęciem "pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym" rozumie się stałe przebywanie kilku osób w tym samym miejscu, które związane jest z koncentracją ich interesów życiowych, przy jednoczesnym partycypowaniu w utrzymaniu tego gospodarstwa To z kolei oznacza, że "wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego" należy rozumieć szeroko – jako wspólne zamieszkiwanie jak i ponoszenie wspólnych wydatków, co skarżąca sama przyznała. Przez wspólne zamieszkiwanie rozumie się mieszkanie w tym samym lokalu mieszkalnym bądź w tym samym budynku, natomiast przez wspólne gospodarowanie rozumie się ponoszenie wspólnych wydatków na zaspokajanie potrzeb osób zamieszkujących w tym samym lokalu lub budynku.
Z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II URN 56/95 (OSNP 1996 r., nr 16, poz. 240) wynika bowiem, że cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna, ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują.
W opisywanej sytuacji brak jest więc wiarygodnych podstaw do aprobaty powołanych przez stroną okoliczności dotyczących "samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego", a wobec jej milczenia w kwestii źródeł dochodu rodziców oraz jego wysokości trudno jednoznacznie stwierdzić, że jej sytuacja materialna pozwalałaby uznać ją za osobę ubogą i że rodzice nie udzielają wsparcia ani jej ani też swojemu wnukowi.
Dodatkowo wskazać trzeba, że orzekającemu w niniejszej sprawie notoryjnie (z urzędu) znany jest fakt istnienia koniunktury na rynku pracy i związanego z nią zwiększonego zapotrzebowania na pracowników. Tymczasem skarżąca nie powołała jakiejkolwiek okoliczności, która stałaby na przeszkodzie w podjęciu zatrudnienia, zwłaszcza, ze jak wskazała w piśmie z dnia 1 czerwca 2018 r. jej syn ma zapewniona opiekę przedszkolną, co oznacza swobodne dysponowanie czasem, w którym potomek znajduje się pod opieką placówki wychowawczej. Pasywna postawa strony w tym zakresie, bez usprawiedliwienia jej istotnymi okolicznościami, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie.
Zważywszy, że brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy postanowiono jak w sentencji orzeczenia.