Uzasadnienie
W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżąca wniosła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu.
W treści tego formularza oświadczyła, że samotnie wychowuje [...] syna, utrzymując się ze świadczenia alimentacyjnego oraz zasiłku "500+" i nie posiada jakiegokolwiek majątku. Do druku formularza strona dołączyła zaświadczenie wystawione przez właściwy miejscowo urząd pracy, z którego wynika, że została zarejestrowana jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Wyjaśniła także, że zamieszkuje z rodzicami w lokalu należącym do jej ojca, zastrzegając zarazem że prowadzi odrębne od nich gospodarstwo domowe i wskazując, że w kosztach utrzymania (których zestawienie sporządziła) partycypuje co miesiąc w kwocie 400 zł.
Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2018 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając odmowę stwierdzono, że brak jest wiarygodnych podstaw do aprobaty powołanych przez stronę okoliczności dotyczących "samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego", a wobec jej milczenia w kwestii źródeł dochodu rodziców oraz jego wysokości trudno jednoznacznie stwierdzić, że jej sytuacja materialna pozwalałaby uznać ją za osobę ubogą i że rodzice nie udzielają wsparcia ani jej, ani też swojemu wnukowi. Dodatkowo wskazano na znany z urzędu jest fakt istnienia koniunktury na rynku pracy i związanego z nią zwiększonego zapotrzebowania na pracowników. Pasywna postawa strony zakresie podjęcia pracy, bez usprawiedliwienia jej istotnymi okolicznościami, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie.
Powyższe postanowienie skarżąca zaskarżyła sprzeciwem. Uzasadniając sprzeciw skarżąca zaprzeczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami, a ponadto wskazała, że nie może podjąć pracy z powodu opieki nad synem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej w skrócie P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych oraz przyznanie radcy prawnego z urzędu, czyli o prawo pomocy w zakresie całkowitym, zatem do przyznania prawa pomocy konieczne jest uznanie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, skarżąca nie wykazała bowiem w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie.
Referendarz sądowy słusznie przyjął, że przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak również w zakresie częściowym. Przy analizie zdolności płatniczej strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy uwzględnić należy nie tylko wpływy rzeczywiście uzyskiwane, lecz także okoliczności świadczące o istniejących w tym zakresie możliwościach. Skarżąca nie wykazała, że istnieje obiektywnie przeszkoda uniemożliwiająca jej pracę. Podnoszona okoliczność posiadania dziecka mającego zapewnioną opiekę przedszkolną nie może usprawiedliwiać bierności w zdobyciu pracy, a w konsekwencji finasowania ze środków publicznych pomocy prawnej dla skarżącej.
Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.