Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. obecnie skarżąca "A" Spółka z o.o. w W. zwróciła się do Starosty [...] z żądaniem wypłaty wynagrodzenia za dozorowanie pojazdów w okresie od 5 września 2010 r. do 20 sierpnia 2011 r. w kwocie 137.210,90 zł oraz zwrotu kosztów związanych z tym dozorem w kwocie 46.297,82 zł. Wskazała, że do dnia 4 września 2010 r. zobowiązanym do wypłaty tego wynagrodzenia i zwrotu kosztów dozoru był Skarb Państwa, jednakże w związku z nowelizacją ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązek te przeszedł na właściwych starostów. Do pisma dołączone zostało wyliczenie wynagrodzenia i poniesionych kosztów.
Pismem z dnia [...] r. Starosta [...] poinformował skarżącą, że nie może spełnić jej żądań. W ocenie organu usuwanie pojazdów i prowadzenie parkingów w trybie art. 130 a ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) stało się zadaniem własnym powiatów dopiero z dniem 21 sierpnia 2011 r.
Kolejnym pismem z dnia [...] r. skarżąca stwierdziła, że wymienione na wstępie wezwanie oparte było na przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i sprawa powinna być załatwiona przez organ w trybie k.p.a. w formie postanowienia.
W odpowiedzi na to pismo, pismem z dnia [...] r. Starosta [...] ponownie odmówił zwrotu żądanego wynagrodzenia i kosztów. Wskazał przy tym, że odmowa ta nie ma charakteru decyzji administracyjnej i nie była rozpatrywana zarówno w trybie k.p.a., ani też w trybie ustawy egzekucyjnej. Organ pouczył także skarżącą o trybie zaskarżenia do sądu administracyjnego czynności w sprawach, w których prawo nie przewiduje trybu odwoławczego.
Pismem z dnia [...] r. skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie dokonania wnioskowanej wypłaty.
Pismem z dnia [...] r., w odpowiedzi na powyższe wezwanie, organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
W skardze do tut. Sądu skarżąca zaskarżyła czynność Starosty [...] polegającą na odmowie uregulowania wynagrodzenia i kosztów przechowania pojazdów i wniosła o uznanie obowiązku tego Starosty do uregulowania przedmiotowego wynagrodzenia i kosztów. W uzasadnieniu przedstawiła argumenty, które w jej ocenie przemawiają za zasadnością żądania zwrotu tych kosztów od Starosty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie w dniu 17 maja 2012 r. pełnomocnik skarżącej Spółki podtrzymał skargę i dodał, że oprócz 6 pojazdów, wszystkie pozostałe objęte przedmiotowym wnioskiem zostały odebrane z parkingu przez przedstawiciela Starostwa Powiatowego, jako że przeszły na własność Powiatu na mocy stosownych orzeczeń sądu powszechnego. Na tę okoliczność złożone zostały kopie protokołów zdawczo-odbiorczych. Z kolei pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę. Wskazał, że złożone protokoły sporządzone zostały po dniu 21 sierpnia 2011 r., tj. po dacie, w której wszedł w życie przepis przekazujący kompetencje w tych sprawach powiatom.
W terminie publikacyjnym pełnomocnik organu złożył pismo procesowe z dnia [...] r., w którym oświadczył, że pojazdy objęte złożonymi na rozprawie protokołami stały się własnością Powiatu [...] na podstawie orzeczeń sądu powszechnego. W ocenie organu okoliczność ta nie ma jednak wpływu na obowiązek spełnienia żądanego przez skarżącą świadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jednakże w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzja lub postanowienie akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Wniesiona w rozpatrywanej sprawie skarga dotyczy odmowy zwrotu wynagrodzenia i kosztów przechowywania pojazdów usuniętych z drogi na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że tego rodzaju sprawa należy do spraw z zakresu administracji publicznej, jednakże stosunek administracyjnoprawny powstaje dopiero z chwilą przejścia własności pojazdu na podmiot publicznoprawny. Wówczas realizacja żądań w zakresie wynagrodzenia za dozór oraz zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru dokonuje się w trybie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.). Po nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym organem egzekucyjnym, o którym mowa w powołanym przepisie jest właściwy starosta (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt I OW 158/11, z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt I OW 177/11 oraz z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I OW 212/11).
Powyższe rozważania muszą prowadzić do wniosku, że załatwienie sprawy dotyczącej żądania zwrotu wynagrodzenia i wydatków dozorcy w stosunku do pojazdów, które przeszły na własność powiatu, następuje poprzez wydanie postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 102 § 4 ustawy egzekucyjnej). W niniejszej sprawie postanowienie takie nie zostało wydane, co może świadczyć o bezczynności organu. Przedmiotem skargi nie jest jednak bezczynność lecz konkretnie wskazana przez skarżącą czynność organu polegająca na wydaniu aktu odmawiającego zwrotu żądanego wynagrodzenia i kosztów dozoru. Gdyby nawet przyjąć, że pomimo wadliwej formy rozstrzygnięcia, ma ono cechy postanowienia w rozumieniu art. 124 k.p.a., to nie został wyczerpany tryb jego zaskarżenia (zażalenie do organu wyższego stopnia), o którym mowa w art. 52 p.p.s.a., a skarga podlegałaby odrzuceniu na postawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Niezależnie od powyższego wskazać przyjdzie, że czynność organu przejawiająca się wydaniem aktu w przedmiocie odmowy zwrotu żądanych należności została przez ten organ wyrażona w piśmie z dnia [...] r., doręczonym skarżącej w dniu [...] r. Przyjmując, że pismo to stanowiło akt administracyjny indywidualny w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który przysługuje skarga do sądu administracyjnego, to stwierdzić należy, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia.
Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Jeżeli natomiast ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, a taka sytuacja zachodziłaby w przypadku przyjęcia, że odmowa Starosty [...] jest aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wówczas skargę na taki akt lub czynność można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym strona skarżąca dowiedziała się lub mogła się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.).
Tryb natomiast wnoszenia skarg w takim przypadku przewiduje przepis art. 53 § 2 p.p.s.a., w myśl którego, skargę na inne niż decyzja lub postanowienie akty z zakresu administracji publicznej wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcia naruszenia prawa.
W zawisłej sprawie warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na akt z dnia [...] r. wydany przez Starostę [...] było, po jego doręczeniu, wystąpienie przez skarżącą do organu w terminie 14 dni z pisemnym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Za takie wezwanie należy uznać pismo skarżącej z dnia [...] r., gdyż jedynie to pismo zostało złożone z zachowaniem 14-dniowego terminu. Odpowiedź na to wezwanie (pismo Starosty z dnia [...] r.) została doręczona skarżącej w dniu 10 listopada 2011 r., a zatem termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego upływał z dniem 12 grudnia 2011 r. (poniedziałek). Tymczasem, jak wynika z załączonej do akt koperty, skarga została nadana w dniu 18 stycznia 2012 r., a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a.
Powyższych rozważań w niczym nie zmienia okoliczność, że organ wadliwie pouczył skarżącą o możliwości zaskarżenia jego czynności dopiero w piśmie z dnia [...] r. Wadliwe pouczenie pozostaje bowiem bez wpływu na upływ ustawowych terminów do wniesienia skargi. Zgodnie natomiast z odpowiednio stosowanym art. 112 k.p.a. błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, przez co należy rozumieć, że strona może w takiej sytuacji skorzystać z instytucji przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Rozstrzygnięcie tej kwestii (przywrócenia terminu) następuje jednak wyłącznie na wniosek strony (art. 86 § 1 p.p.s.a.).
W świetle wskazanych okoliczności skarga podlegała odrzuceniu również na postawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Wskazać jeszcze przyjdzie, że treść powołanych w uzasadnieniu orzeczeń NSA dostępna jest w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl